Hamshahri corpus document

DOC ID : H-810120-54687S10

Date of Document: 2002-04-09

مردم و نمايندگان در راهروهاي مجلس * هيچيك از وظايف برشمرده شده در قانون اساسي ناظر به مسئوليت نماينده در برابر حوزه انتخابيه نيست درحالي كه بيشترين وقت و نيروي نمايندگان مصروف اين امور مي شود * بعضي مراجعان به نمايندگان مجلس را افراد حرفه اي تشكيل مي دهند كه براي گرفتن توصيه جهت دريافت وام از بانك ها مراجعه مي كنند * طبق مردم قانون، مي توانند از طرز كار نماينده خود به كميسيون اصل 90 شكايت كنند زهرا ابراهيمي استقرارصحيح و اصولي يك نظام پارلماني به زمينه هايي نياز دارد كه مهمترين آن نهادينه شدن فعاليت گروهها و احزاب سياسي و آموزش الزامات اين نظام به مردم است. كشورهايي كه اين پيش نيازهارا تدارك نمي بينند در دستيابي به يك نظام صحيح پارلماني با مشكلاتي مواجه مي شوند. مثلادر كشور ما كه هنوز نهادهاي پيش نياز تشكيل مجلس نهادينه نشده است مردم براي انتخاب كردن و انتخاب شدن و انتظاراز نماينده خود آموزش نمي بينند در حالي كه در همه انتخاباتي كه برگزار مي شود از آنها دقت نظر و هوشياري طلب مي شود. اينكه اكنون در كشور ما مطبوعات نقش احزاب را بازي مي كنند و يا نمايندگان مجلس نقش اعضاي شوراهاي شهر و روستا را ايفا مي نمايند و نهاد ها و قواي حكومتي كه بايد پاسخگو باشد كمتر در معرض پاسخگويي قرار مي گيرد، همگي ناشي از عدم توجه به ابزارهاي يك نظام پارلماني است. رابطه مردم ونمايندگان مجلس نيز در حال حاضر تحت تاثير اين كاستي ها قرار دارد. اصول 62 تا 90 قانون اساسي به شرح وظايف نمايندگان مجلس پرداخته است. توجه به اين وظايف كه شامل مسئول بودن هر نماينده در برابر كل ملت، مسئوليت در قبال مسائل مهم وكلان كشور نظير تصميم گيري در مورد شرايط جنگي و اضطراري، برقراري حكومت نظامي، تغيير در خطوط مرزي كشور، تحقيق و تفحص در تمام امور كشور، عهدنامه ها ومقاوله هاي بين المللي، استخدام كارشناسان خارجي، گرفتن و دادن وام انتخابهيات خارجي، وزيران، رسيدگي به شكايات از طرز كار سه قوه و قانونگذاري و نظارت بر عملكرد همه دستگاههاي كشور است، مويد وظيفه نمايندگان در كلان نگري و توجه به مصالح كلي كشور است. هيچ يك از وظايف برشمرده شده در قانون اساسي ناظر به مسئوليت نماينده در برابر مسائل حوزه انتخابيه نيست. در حالي كه تجربه شش دوره مجلس شوراي اسلامي نشان داده كه برخلاف آنچه كه در اصول قانون اساسي پيش بيني شده بيش از نيمي از وقت و نيروي نمايندگان صرف حل مسائل و مشكلات موردي مردم حوزه هاي انتخابيه مي شود. با محاسبه تعطيلاتي كه نمايندگان در طي يك سال از آن برخوردار مي شوند كه شامل تعطيلي دو روز در هفته، يك هفته در ماه و يك ماه در سال و دو هفته در نوروز بوده و بعضابه منظور سركشي به حوزه هاي انتخابيه صورت مي گيرد نشان از توجه خاص مجلس به مسائل خردكشور در برابر مسائل كلاني كه نماينده موظف به توجه به آن است دارد. اين وضعيت ناشي از آماده نبودن شرايط ضروري براي استفاده از نقاط مثبت يك نظام پارلماني است و حتي افرادي با هزينه هاي شخصي وارد رقابتي سخت و تنگاتنگ براي كسب آراي مردم جهت ورود به مجلس مي شوندوناچارند وعده هاي محلي و ملموسي به مردم شهر خود بدهند، لذا طبيعي است نماينده اي كه با اين شرايطوارد مجلس شده بخش عمده اي از نيروي خود را صرف انجام آن وعده ها كند. نظام پارلماني اگر نتواند بر پايه رقابت احزاب و گروههاي سياسي و برنامه هايي كه از سوي آنها براي حل مشكلات كلان كشور داده مي شود مجلس را تشكيل دهد بايد به ناچار با تكيه بر توانايي هاي فردي و وعده و وعيدهايي كه معلوم نيست يك نماينده تا چه حد قادر به انجام آن است پيش برود. بسياري از نمايندگان در طول چهار سال دوره نمايندگي تنها درمحدوده مسائل حوزه انتخابيه خود عمل كرده و با اين هدف در جلسات بررسي طرحها و لوايح شركت مي كنند، به همين جهت است كه مي بينيم معمولاكمتر از يك سوم نمايندگان مجلس (شايد در هر دوره حداكثر بين 30 تا 50 نفر ازميان 270 تا 290 نماينده ) در خصوص مسائل كلان سياسي، اقتصادي و اجتماعي كشور فعالند و در اين جهت گام اين برمي دارند افراد بيش از ديگر نمايندگان براي مردم شناخته مي شوند. تلاش براي انجام وعده هاي داده شده به مردم باعث مي شود كه بعضي نمايندگان چهارسال دوره نمايندگي را در راه وزارتخانه ها براي احداث راه، بيمارستان، مدرسه و خدماتي از اين قبيل و يا ديدار و نامه نگاري با موكلين براي حل مشكلات فردي آنها طي كنند. اين نمايندگان در برابر برخي ديگر از نمايندگان كه وظيفه خود را در حد كارمند يك اداره تنزل مي دهند از احساس مسئوليت بيشتري برخوردارند. البته همه نمايندگان به هنگام بررسي مسائل كلان كشوري در قالب راي به طرحهاولوايح، تاثيرگذارند هر چند كه در عمل ممكن است بسياري از آنها ارتباطي ملموس و يا شناخت كافي از اين مسائل نداشته باشند. فعاليت كلان نمايندگان چند شهر بزرگ كشور كه در يك فرآيند نسبي رقابت انتخاباتي احزاب و گروههاي سياسي وارد مجلس مي شوند نشاندهنده اهميت استفاده از ابزارهاي لازم در اين در جهت است حال حاضر اگر چه اكثريت نمايندگان در اقصي نقاط كشور با شعارهاي اصلاح طلبانه به هنگام رقابت هاي انتخاباتي وارد مجلس شده اند ولي فعاليت اصلي آنها در جهت تامين اين شعارها عمدتا محدود به همان كمتر از يك سوم مي شود. فعاليت سياسي نمايندگان غفلت از امور مردم? است بسياري از نمايندگان كه كار اصلي خود را رسيدگي به مشكلات مردم حوزه انتخابيه قرار داده و از ورود به مسائل كلان كشور به ويژه مسائل سياسي احتراز مي كنند معتقدند مردم ورود به بازي هاي سياسي را تلاش براي كسب قدرت و غفلت از امورخود تعبير مي كنند، در حالي كه نمايندگاني كه عمدتا در مسائل كلان بويژه مسائل سياسي كشور فعال بوده و كمتر به رفع مشكلات حوزه هاي انتخابيه خود مي پردازند معتقدند كه مردم با هوشياري كامل اين رويه را كه حل مسائل جزئي در دل مسائل كلان است مي پسندند و به آن رضايت دارند. لذا اگر نماينده اي به دنبال آن نباشد كه مجلس را نردبان ترقي خود قرار داده و در جهت كسب قدرت سياسي و بسط قدرت شخصي پيش برود ازوي حمايت مي كنند. بنايراين فعاليت كلان نمايندگان كه در شرايط فعلي عمدتا در شكل سياسي خود را نشان مي دهد در صورتي كه برنده آن ملت باشد مورد قبول مردم است، زيرا مردم مطمئن هستند يك مجلس با قدرت و ناظر بر امور همه دستگاههاي حكومتي بهتر مي تواند منافع جزئي مردم را نيز حفظ كند بنابراين تعبير غفلت از امور مردم و وارد شدن به بازيهاي سياسي كه در مورد وظيفه اصلي نمايندگان مطرح مي شود راهي است براي به حاشيه راندن مجلس، در حالي كه زماني مي توان به برقراري روابط عادلانه سياسي و اقتصادي در بين مردم اميدوار بود كه در جامعه، روابط سالم سياسي و اقتصادي حاكم باشد. ملاقات مردم با نمايندگان خبرنگاران روزهايي كه براي پوشش خبري جلسات علني به مجلس مي آيند از سالني عبور مي كنند كه مردم در آن به انتظار نماينده اي نشسته اند. اين سالن كه از دو قسمت عمومي و اتاقك هاي خصوصي تشكيل شده به تدريج ظرفيت خود را براي ديدار مردم با نمايندگان از دست مي دهد. با ورود هر نماينده به اين سالن بلندگو اعلام مي كندكه مراجعين به آن نماينده به سالن مخصوص مراجعه كنند. در سالن دوم چند اتاقك قراردارد تا مراجعه كنندگان به يك نماينده، خواستهاي خود را با وي در ميان گذارند. بعضي از نمايندگان سعي مي كنند در خلال جلسات علني با گرفتن مرخصي هاي كوتاه مدت خود را به اين سالن رسانده تا با موكلين خود ملاقات كنند. اگرچه محل مجلس درتهران واقع شده ولي نمايندگان تهران كمترين مراجعه كننده را دارند. در حالي كه نمايندگان شهرستاني علاوه بر تهران دفاتري نيز در شهرستانهاي حوزه انتخابيه خود دارند كه محل مراجعه مردم و طرح خواسته هاي آنان موقعيت است نمايندگان تهراني كه كمتر به اين امر مشغول هستند آرزوي نمايندگان شهرستاني است، حضور مردم در سالن ملاقات با نمايندگان اگر چه معمولا روالي يكنواخت و هميشگي دارد ولي در مقاطعي نيز اين سالن جمع بيشتري را در خود جاي مي دهد، اين مواقع زماني است كه مجلس با تصويب يك قانون سرنوشت برخي اقشار را تحت الشعاع قرار مي دهد. اين اقشار پيش و يا پس از تصويب قانون مورد نظر در اين سالن اجتماع كرده و خواستار اعمال نظر در اصلاح قانون مذكور مي شوند. به گفته برخي نمايندگان بيش از نيمي از كساني كه به سالن ملاقات مجلس آمده و با نمايندگان ديدار مي كنند افراد حرفه اي هستند كه عمدتا براي گرفتن توصيه جهت مراجعه به بانك ها و دريافت وام اقدام مي كنند. اين عده معمولا به آنچه كه مي خواهند مي رسند زيرا قبلانظر مساعد بانك ها را نيز جلب كرده اند. مطالبات مشروع و تصنعي مردم از نمايندگان از ديد نمايندگان مجلس مطالبات مردم به دو دسته مشروع و تصنعي قابل تقسيم هستند. مطالبات مشروع و قانوني شامل پايداري نماينده در برابر اجحاف ها و تبعيضات و حفظ شان و شخصيت موكلين است. وقتي نماينده اي مرتكب تخلف مالي و يا اخلاقي مي شود مردم شديدا نسبت به آن حساسيت نشان مي دهند دركنار اين مطالبات مشروع، يكسري مطالبات عرفي مردم نيز وجود دارد. انتظار مردم از نماينده مستقيم خودشان اين است كه وي در جهت سوق دادن امكانات اقتصادي و رفاهي به حوزه انتخابيه فعال باشد. اگر چه اين انتظار از يك نماينده مجلس مشروع است ولي با توجه به ضرورت اولويت دادن به سياست هاي كلان و وظايفي كه قانون اساسي اين برشمرده، مطالبات مي تواند اختلالاتي در اين زمينه ايجاد كند. به عنوان مثال موارد متعددي از ساخت بيمارستانهاي بزرگ در شهرهاي كوچك وجود دارد كه با اصرار نماينده مجلس انجام شده ولي به دليل عدم تامين هزينه هاي آن اكنون اين بيمارستانها باري بر دوش دولت گشته و هزينه آنها از بودجه عمومي تامين مي شود در حالي كه نماينده مجلس از آن به عنوان يكي از افتخارات دوره نمايندگي ياد مي كند. مردم عمدتا از نمايندگان خود خواستار ايجاد اشتغال، اخذ وام و يا حل مشكلات اداري و قضايي خود مي شوند. بايد تلاش كرد تا در يك دوره انتقالي، مطالبات خود مردم از نمايندگان مجلس، به نهادهاي اصلي مربوطه نظير شوراها واگذار شود تا مجلس بتواند به وظايف اصلي خود كه قانونگذاري و نظارت بر مسائل كلان كشور است توجه نمايد. علاوه بر مطالبات عرفي مشروعي كه مردم از نماينده خود در مجلس دارند، مطالبات عرفي تصنعي نيز وجود دارد. زمينه اين مطالبات عمدتا از سوي رقباي نمايندگان مطرح و دامن زده مي شود، به عبارت ديگر نمايندگان شهرستاني دائما در رقابت انتخاباتي هستند هر چند كه اين رقابت در مقاطعي كمرنگ و در زماني هم پررنگ فقدان مي شود روابط نهادينه شده سياسي در كشور كه براثر فعاليت احزاب و گروهها ايجاد مي شود باعث شده كه رقباي نماينده انتخاب شده به جاي همراهي با وي در طي چهار سال نمايندگي، در جهت كاهش آراي او تلاش كنند و با دامن زدن به جو مطالبات بعضا تصنعي در مردم وانمود كنند كه اگر انتخاب ديگري كرده بودند وضع بهتري برآوردن داشتند اين مطالبات تصنعي نيز معمولا خارج از توان يك نماينده است. برخي نمايندگان از خلق مطالبات تصنعي توسط بعضي دستگاههاي دولتي نيز خبر اين مي دهند حركت از آن جهت صورت مي گيرد كه نماينده در زير هجوم مطالبات مردمي، فرصت نظارت بر دستگاه اجرايي را پيدا نكند. شكايت مردم از نمايندگان طبق قانون مردم مي توانند از طرز كار نماينده خود به كميسيون اصل 90 شكايت كنند كميسيون اصل 90 به دليل شرح وظايفي كه در اين اصل قانون اساسي براي آن شمرده شده به شكايات از نمايندگان مجلس نيز رسيدگي مي كند. در حال حاضر تعدادي شكايت از نمايندگان در اين كميسيون مطرح است، بخشي از اين شكايات مربوط به تنش هاي ايجاد شده در روابط بين نمايندگان است و بخشي نيز مربوط به تنشهاي زمان انتخابات بوده كه از سوي رقباي انتخاباتي مطرح شده است. رفتار شخصي نماينده با برخي موكلين و يا دخالت آنها در معاملات و مبادلاتي كه شاكي خصوصي پيدا مي كند نيز موارد ديگري از اين شكايات را شامل مي شود.