Hamshahri corpus document

DOC ID : H-810119-54668S7

Date of Document: 2002-04-08

لوله در با اجراي پروژه 60بزرگ خط سراسرجهان نفت وگازطي دوره 2005 2007 طول شبكه خطوط لوله نفت وگاز47 هزاركيلومترافزايش مي يابد بازار جهاني نفت و گاز بسيار بي ثبات است و تحت تاثير عوامل بسيار مختلف و متنوعي قرار دارد كه گاهي اوقات ارتباطي با هم ندارند ( عرضه، تقاضا، تنش هاي منطقه اي، تغييرات آب و هوايي و.. ) به عنوان مثال كاهش رشد اقتصاد جهاني در سال گذشته موجب كاهش قابل ملاحظه اي در توليد جهاني برق شد و در نتيجه تقاضاي سوخت هاي اوليه نيز كاهش يافت. همزمان قيمت هاي برق افزايش يافت و موجب كاهش توليد بسياري از صنايع در روسيه و غرب شد كه اين موضوع به بازار نفت و گاز ضربه زد و قيمت ها را مجددا كاهش داد. تا اوايل سال 2002 سهم اوپك در توليد جهاني نفت و گاز به ترتيب به 38 و 15 درصد كاهش يافت. چنين سهمي باتوجه به اين كه اين كشورها بيش از 78 درصد از ذخاير كشف شده نفت و حدود 46 درصد از ذخاير كشف شده گاز جهان را در اختيار دارند بسيار پايين است. سهم گاز طبيعي به حدود درصد 50 از مجموع ذخاير كشف شده هيدروكربن جهان و 41 درصد از مجموع توليد اين ذخاير بالغ شده است. متوسط قيمت هاي جهاني نفت در سال /21 5گذشته دلار در هر بشكه بود كه در اواخر سال به 1918 دلار در هر بشكه رسيد. در واكنش به افت قيمت ها اوپك توليد نفت خود /1 5را ميليون بشكه كاهش داد و برخي از صادركنندگان مستقل نفت نيز به محدوديت هاي خود وضع كرده درزمينه توليد نفت پيوستند. اتخاذ چنين سياست هايي موجب معكوس شدن روند قيمت ها شد و قيمت هاي نفت را به حدود 2423 دلار در هر بشكه در اواخر ماه مارس رساند و به نظر مي رسد كه روند فزاينده قيمت ها تداوم يابد. روشن است كه هيچ يك از كشورهاي عضو گروه توليدكنندگان عمده هيدروكربن ها نفت ] و [گاز به تنهايي قادر به فرآوري كل توليدات نفت و گاز خود نيستند. لذا توسعه شبكه هاي خطوط لوله (به عنوان ارزان ترين، امن ترين و كارآترين روش انتقال نفت و گاز ) به اولويت اول اين كشورها و شركت هاي فعال درزمينه نفت و گاز تبديل شده است. درحال حاضر در مجموع 60 پروژه بزرگ خط لوله درحال بررسي يا اجرا در سراسر جهان است. بعد از تكميل اين پروژه ها (كه براساس برنامه فعلي در فاصله سال هاي به 20072005 بهره برداري خواهند رسيد ) شبكه خطوط لوله جهاني 47 هزار كيلومتر افزايش خواهند يافت. خطوط لوله گاز برحسب مجموع طول و تعداد پروژه هاي درحال اجرا بسيار گسترده تقريبا هستند تمامي پروژه هاي بزرگ درحال اجرا يا به كشورهايي اختصاص دارند كه بيشترين نرخ توسعه اقتصادي طي دهه گذشته را شاهد بوده اند و در عين حال ساختارهاي صنعتي توسعه نيافته دارند و يا دربرگيرنده كشورهايي هستند كه توسعه منابع نفت و گاز تازه كشف شده خود را در دستور كار دارند. اين كشورها شامل چين، تايوان، كره، مالزي و كشورهاي عضو جامعه مستقل مشترك المنافع و كشورهاي فعال در پروژه شبكه درياي خزر است. بزرگترين و مهمترين پروژه هاي درحال بررسي درحال حاضر خط لوله گاز (ترانس چين ) از استان (زين سيانويگور ) به شانگهاي است. طول اين خط لوله بيش از 4200 كيلومتر است كه احداث آن نيازمند سرمايه اي معادل 14 ميليارد دلار است. روسيه جزو كشورهايي است كه علاقه بسياري به اين پروژه شركت دارند (پتروچاينا ) چين (شركت دولتي كه اجراي اين پروژه را برعهده دارد ) دو شركت روسي ( گازپروم ) و (انرژوماش اكسپورت ) را در فهرست پيمانكاران احتمالي اين پروژه قرار داده است. شركت هاي اكسون موبيل، رويال داچ شل، و بي پي نيز در اين فهرست قرار دارند. گاز پروم و انرژوماش اكسپورت تجارب زيادي در اجراي پروژه هاي مشابه به لحاظ جغرافيايي و شرايط آب و هوايي دارند و از شانس بيشتري براي برنده شدن در مناقصه اجراي اين پروژه برخوردارند. از ديگر پروژه هاي عمده خط لوله كه درحال حاضر فعال است، پروژه هاي خطوط لوله گاز آمريكاي شمالي و جنوبي است. توسعه ميادين گاز در آلاسكا مستلزم احداث چندين خط لوله است. ازجمله اين پروژه ها كه فعلا در جريان است پروژه احداث خط لوله گاز از (آلاسكا ) به استان (آلبرتا ) در كانادا است كه با طولي بيش از 2800 كيلومتر هزينه اي /33 5معادل ميليارد دلار دربر دارد. در 5 سال آينده قرار است با اجراي چند پروژه احداث خط لوله كشورهاي آرژانتين و برزيل، اندونزي و سنگاپور، استراليا و گينه نو پاپوا و مصر و تركيه به هم متصل شوند. پروژه اروپايي احداث يك خط لوله حلقه اي در بخش اتريشي خط لوله گاز ترانس اروپا كه گاز روسيه از طريق آن به ايتاليا انتقال مي يابد نيز در جريان است. با اجراي اين پروژه ظرفيت اين خط لوله به 33 ميليارد مترمكعب در سال خواهد رسيد. درخصوص روسيه، مهمترين نكته قابل توجه اين است كه طي چند سال گذشته روس ها سهم خود در كل عرضه گاز به اروپا را كاهش داده اند. درحال حاضر روسيه هيچ صادرات گازي به اسپانيا، پرتغال، جنوب ايتاليا، بلژيك، ايرلند، سوئد و انگلستان ندارد. از سوي ديگر جايگاه روسيه به عنوان صادركننده گاز به فرانسه، فنلاند، شمال ايتاليا و آلمان تقويت شده است. نقش روسيه در بازار گاز اروپا موجب خوشحالي همه بازيگران نيست. به جز فنلاند كشورهاي اروپايي درحال متنوع سازي منابع واردات گاز خود از طريق كشورهايي مانند الجزاير، مصر و برخي كشورهاي شمال آفريقا و خاورميانه هستند. طي پنج سال گذشته برخي از كشورهاي اروپايي به تغييرات بارزي درزمينه (توازن نيروها ) در بازارهاي محلي خود دست يافته اند. زمينه را براي كاهش وابستگي به روسيه فراهم كرده اند. سهم روسيه به عنوان تامين كننده بخشي از گاز وارداتي اروپا با سرعت قابل ملاحظه اي درحال كاهش است. بر همين اساس سهم روسيه در بازار گاز اروپا با نرخي معادل يك در صد در سال درحال كاهش است. (عمدتا به دليل افزايش عرضه گاز الجزاير كه طي ساليان اخير به هشت ميليارد مترمكعب افزايش يافته است ) سهم روسيه در بازار گاز /1 25فرانسه درصد در سال درحال كاهش است. درحالي كه هلند صادرات گاز خود را بيش از برابر 2 كرده است و قطر و نيجريه نيز از اين فرصت استفاده كرده اند. روسيه همچنين با برخورداري از 12 درصد از ذخاير كشف شده جهاني نفت و صادرات بيش از 125 ميليون تن نفت در سال يك بازيگر عمده در بازار جهاني نفت است. وضعيت بازار با افزايش مداوم تقاضاي نفت از سوي كشورهاي اروپايي عموما مطلوب روس ها است. به علاوه تقاضاي باثبات كشورهاي جنوب شرق آسيا نيز در اين خصوص موثر است. بنابراين در وضعيت جاري پيش زمينه هاي لازم براي افزايش بيشتر سهم روسيه در بازار اروپاي غربي و شرق آسيا وجود چندين دارند پروژه بزرگ خط لوله درحال اجرا به افزايش ترافيك نفت و واردات آن از سوي مشتريان روسي كمك مي كند. آنچه كه تاكنون در عمل روي داده است آن است كه صادركنندگان نفت در روسيه از رهيافت (خط لوله به علاوه تانكر ) كه در واقع گزينه اي جامع است استفاده كرده اند. اين امر به ويژه باتوجه به اين كه بيشتر ميادين نفت كشف شده روسيه در نواحي دور از دسترس در شرق سيبري كه از شرايط آب و هوايي ويژه اي برخوردار است قرار دارند، اهميت بيشتري مي يابد. چرا كه هزينه احداث و نگهداري خطوط لوله در اين نواحي به طور متوسط بسيار بيشتر از متوسط آن در ساير نقاط است. با اين وجود چندين پروژه بزرگ احداث خطوط لوله از شرق سيبري به چين در دست بررسي است. احداث خطوط لوله تنها مساله اي اقتصادي نيست بلكه از ابعاد ژئوپليتيك نيز برخوردار است. در اين ارتباط براي روسيه خطوط لوله به سمت شرق از اولويت بيشتري نسبت به غرب يا جنوب شرق آسيا برخوردار است. ساخت سيستم خط لوله بالتيك و تكميل پروژه دروازه هاي شمالي روسيه را از وابستگي به كشورهايي كه درحال حاضر خاك خود را براي ترانزيت نفت در اختيار قرار داده اند نجات مي دهد و نهايتا موجب افزايش كارآيي صادرات نفت خام اين كشور و اتخاذ سياست مستقل در بازارهاي اروپايي خواهد شد. از سوي ديگر احداث يك خط لوله گاز به چين موجبات تقويت حضور روسيه در جنوب شرقي آسيا و در نتيجه تقويت پرستيژ تضعيف شده اين كشور در منطقه را فراهم خواهد كرد. بازار نفت و گاز با چالش هاي بسيار مواجه است و اين مساله اي است كه با تشديد فعاليت هاي سياسي كشورهاي ذي نفع ابعاد گسترده تري مي يابد. به عنوان مثال اوكراين كه تاكنون تصميمي درخصوص جهت گيري راهبردي سياست خود نگرفته است، به طور فعال درحال اجراي پروژه هاي خطوط لوله به منظور عرضه نفت و گاز روسيه به مصرف كنندگان آن فرانسه است و ايتاليا نيز درحال كاهش وابستگي خود به روسيه هستند و برخي كشورهاي خاورميانه با بهره گيري از اين موقعيت حضور خود در اروپاي غربي و مركزي را تقويت مي كند. بر همين اساس هر پروژه خط لوله مشكلات ويژه اي را براي روس ها به همراه خود داشت. در عين حال روند رويدادهاي سال اخير نشان داده است كه بلندپروازانه ترين طرح هاي خط لوله نيز واقع گرايانه هستند و شانس روسيه براي تقويت حضور خود در ميان بزرگترين بازيگران بازار جهاني بسيار است. منبع: راشا ژورنال