Hamshahri corpus document

DOC ID : H-810119-54665S2

Date of Document: 2002-04-08

قلعه سلطانيه قلعه سلطانيه در زنجان از آثار ارزشمند معماري و شهرسازي دوران مغول به طوري است كه در متن هاي تاريخي آمده، اين قلعه داراي عناصر شهري گوناگوني بوده است. جالبترين عنصر شهري ارگ سلطانيه، مجموعه اي معروف به ( ابوابالبر ) است. اين مجموعه شامل مدرسه، دارالشفا، دارالضيافه، دارالسياده، خانقاه، دارالكتب، بيت القانون، ديوانخانه اي به نام كرياس، مسجد جامع و بالاخره آرامگاه سلطنتي با موقوفات بسيار و مديريت ويژه بوده كه خواجه رشيدالدين فضل الله نيز نايبالتوليه آن بوده است. بررسي هاي باستان شناسي، مطالعه متن هاي تاريخي و شواهد عيني گوياي اين حقيقت اند كه شهر سلطانيه در اوايل قرن هشتم هجري قمري يكي از شهرهاي بسيار مهم كشور بود اما به دلايل سياسي، فرهنگي، اقتصادي و جغرافيايي، پس از مرگ اولجايتو و ابوسعيد بهادر، كه همراه با فروپاشي پايه هاي حكومتي مغول در ايران بود، شهر سلطانيه نيز متروك و متلاشي شد. هم اكنون قسمت اعظم اين شهر تاريخي كه يك مجموعه معماري و سندي مهم از شهرسازي در دوران مغول است، در خاك مدفون است. از آثار اين شهر عظيم تنها سه بناي مجموعه تاريخي چلبي اوغلي، بقعه ملاحسن كاشاني و گنبد سلطانيه باقي مانده است. ارگ سلطنتي سلطانيه محدوده ارگ سلطنتي كه (كهن دژ ) ناميده مي شود، در وسط شهر سلطانيه با ابعاد 450 در 450 متر و در زميني به مساحت تقريبي 20 هكتار واقع شده است. اين محدوده از دو بخش خندق و حصار تشكيل يافته است. حدفاصل خندق و حصار (حداقل در جبهه جنوبي ) پهنه اي به عرض 17 متر و طول 40 30 تا متر مي باشد و ارگ سلطنتي در ميان حصار قرار گرفته است. اين مجموعه به شكل مستطيلي با ابعاد 315 در متر 295 از سنگ سبز تراشيده همراه با 16 برج و يك دروازه بسيار زيبا ساخته شده است. درحال حاضر، ارتفاع متوسط حصار 4 متر است و قسمتي از آن در زير خاك قرار اين دارد ديوار عظيم، در پي خود، يك پيش آمدگي به عنوان ازاره تزئيني دارد و چهار برج با /17 55قطر متر در گرداگرد آن شناسايي شده است. موثق ترين منبعي كه ارتفاع حصار را تعيين كرده، طرح (سررابرت كرپرتر ) است. وي برج شمال غربي را به ارتفاع 40 فوت و عرض 12 فوت اندازه گيري نموده و طرح شماتيك جالبي از آن تهيه كرده است. در طرح مزبور 17 رديف سنگ چين قابل تشخيص است كه هر رديف آن حدود 50 سانتي متر ارتفاع اگر دارد ارتفاع سنگ چين رديف مربوط به جان پناه برج را دو برابر رديف هاي زيرين در نظر بگيريم ارتفاع برج شمالي معادل 9 متر بوده است.