Hamshahri corpus document

DOC ID : H-810114-54589S11

Date of Document: 2002-04-03

برخي درختان در نقاط مختلف استان يزد بين 5 2 تا هزار سال عمر دارند افسانه درختان ديرزيست در يزد درخت مظهر زندگي و بالندگي است، برخي ايرانيان قديم، درختان را انسان هاي نيكوسرشتي مي دانسته اند كه پس از مرگ، حضورشان در قالب درختان تناور، تداوم مي يافته است. پيامبر اسلام (ص ) فرموده اند: شكستن شاخه اي ازدرخت به منزله شكستن بال فرشتگان است. زردشت مي گويد: هر كس درخت كهنسالي را قطع كند بايد منتظر مرگ خويش يا نزديكي از خود باشد. اما در ديار كويري يزد، نكوداشت و احترام مردم نسبت به درخت، فراتر از باورها و اعتقادها است. آنها نه در شعار، كه در شعور و عمل، كاشت و داشت درختان را پاس مي دارند و مراقبت از آن به فرهنگ عمومي تبديل شده و به نسل هاي بعد انتقال يافته است. مديركل منابع طبيعي استان يزد اين اعتقادها و باورها را از مهمترين دلايل حفظ درختان ديرزيست در اين سرزمين مي داند و مي گويد: بسياري از اين درختان براي مردم منطقه مقدس بوده و به مرور زمان با داستانها و افسانه هاي متعددي درآميخته اندو از گزند و نابودي درامان مانده اند. علي اكبر حسيني نسب مي افزايد: تاكنون 30 پايه درختي ديرزيست در استان يزد شناسايي شده كه سرو ابركوه با سن تقريبي 4500 تاهزار 5 سال از كهنسالترين آنها به شمار مي رود. بسياري از درختان ديرزيست بارها به واسطه بلاياي طبيعي نظير وزش شديد باد، ريزش كوه و يا آتش سوزي دچار سانحه شده و بخشي از آنها از بين رفته ولي مجددا جوانه زده و رشد كرده اند. او همچنين وجود قنات يا چشمه اي دائمي در مجاورت تعدادي از اين درختان را از دلايل تداوم حيات و پايداري درختان كهنسال استان مي داند. به گفته وي اكثر درختان ديرزيست در اين منطقه بين تا1500 800 سال سن دارند كه علاوه بر اينكه جزو مهمترين ذخاير ژنتيكي گياهي به شمار مي روند، مورد توجه گردشگران داخلي و خارجي و علاقه مندان به طبيعت محسوب مي شوند. يكي از درختاني كه بسيار مورد احترام ايرانيان بوده و از گذشته هاي دور كاشت آن در كنار اماكن مقدس ديده مي شود، درخت چنار نمونه اي است از اين درخت در زيارتگاه چك چك در شهرستان قدمتي اردكان نزديك به سال 1400 دارد و همچنان استوار و سرسبز است. در شهرستان مهريز درخت چناري وجود داردكه ارتفاع آن متر 19 و سن آن تاسال 1200 تخمين زده مي شود و به گفته اهالي تابه حال دو بار آتش گرفته اما خود به خود خاموش شده و سرسبزي آن تداوم يافته است. در اين ميان بلندترين و قطورترين درخت ديرزيست شناسايي شده در استان يزد، چنار باجگان در شهرستان بافق است. اين درخت باشكوه متر 34 ارتفاع دارد و داراي سه شاخه اصلي است كه محيط هر كدام از آنها/2 5متر است. در منطقه باجگان در 80 كيلومتري جنوب شهر بافق درخت ديگري به چشم مي خورد كه به ارس باجگان مشهور است و بسيار مورد احترام مردم بوده و قرن هاست پابرجا و محفوظ مانده است. در روستاي فيروزآباد در شهرستان صدوق، درخت تك پايه زبان گنجشكي است كه متر 8 ارتفاع و نزديك به سال 800 سن دارد. اهالي منطقه بر اين عقيده اند كه اين درخت تا به حال سه بار از نزديكي يقه قطع شده و مجددا جوانه زده است. وجود درختان كهنسال در شهرستان تفت و در مجاورت آتشكده زردشتيان نيز درخور توجه سرو است چم در روستايي به همين نام در حياط آتشكده زردشتيان قرار گرفته و در كنار تنه آن، جايگاهي براي برافروختن آتش ساخته اند! اين درخت متر 18 ارتفاع و بين 4 3500 تا هزار سال سن دارد. بقاياي يك آتشكده ديگر نيز در مجاورت سرو مباركه در شهرستان تفت مشاهده مي شود. سرو زين آباد در نزديكي مناطق چم و مباركه با آتشكده اي همراه است كه نشان مي دهد درختان كهنسال اين منطقه علي رغم شرايط دشوار اقليمي همچون كمي بارندگي به واسطه مراقبت هاي مردمي استوار و سرسبز بر جاي مانده اند. نماد اين استواري را مي توان در سرو ابركوه با قريب به پنج هزار سال سن مشاهده اين كرد درخت زيباو باشكوه در شهر ابركوه و در ارتفاع يك هزار ومتري 620 از سطح دريا و در مجاورت يكي از سخت ترين مناطق كويري يعني كفه ابركوه واقع شده است. ارتفاع اين درخت متر 25 قطر تاج آن متر 15 و محيط يقه آن افزون بر/9 5متر است. بخشي از تنه اين درخت زير خاك رفته و ريشه هاي آن در قنات منطقه مجاور مشاهده مي شود. به گفته يك كارشناس ارشد مركز تحقيقات منابع طبيعي استان يزد اقدام به محوطه سازي و ايجاد فضاي سبز در مجاورت اين درخت و ساير درختان شاخص استان، موجب برهم خوردگي اكوسيستم طبيعي در اطراف آنها شده است. محمد هادي راد مي گويد: شناسايي درختان ديرزيست از جهاتي موجب حفظ آنها از خطرهاي جنبي مي شود ولي از طرف ديگر اقداماتي كه به انگيزه ايجاد پارك و ياجلب گردشگران صورت مي گيرد، تهديدي براي بقاي اين ذخاير ژنتيكي ارزشمند است. پاره اي از اين درختان نظير سرو مباركه، چنار روستاي طزرجان و يا ارس باجگان به رغم سن بالا از نظر بذردهي و شادابي در وضعيت مطلوبي بسر مي برند. واقعيت اين است كه درختان ديرزيست مانند همه موجودات زنده روند تكاملي پيچيده اي را تا شرايط موجود طي كرده اند، آنها ميراثي بسيار ارزشمندند كه از نظر ملي و طبيعي با حفظ ابنيه تاريخي هر كشور برابري مي كنند. شايد درختان كهنسال استان يزد را بتوان سمبلي از مقاومت و پايداري مردم كويرنشين به شمار آورد، آنها الگوهايي زنده از بالندگي در شرايط دشوارند و در عين حال از رابطه تنگاتنگ انسان و درخت حكايت مي كنند. يزد - خبرنگار همشهري