Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801226-54546S2

Date of Document: 2002-03-17

با فرا رسيدن بهارتعطيلات نوروزي، اقتصاد گردشگري را به چرخش در مي آورد همه ساله در اواخر اسفندماه جنبوجوش ديگري در ميان مردم به وجود مي آيد، جنبوجوشي كه از فرا رسيدن بهار و نوشدن طبيعت نشات مي گيرد، در اين ميان بازار مسافرت و گشت وگذار جاي خود را دارد. اين نوشتار به بررسي جوانب گردشگري و نوروز و اثرات متقابل آنها بر يكديگر مي پردازد. نوروز موسم زندگاني دوباره است. موسم زدودن پيرايه ها و نزديكي به بهار، گذشت سرما و نويدبخش حياتي ثمربخش و نو و ايام نوروز در كشور ما توام 7با مراسم و آيين هايي است آيين هايي كه با اندكي تفاوت از چين تا آسياي مياني وكشورهاي عربي و خاورميانه و با اصيل ترين شكل آن در كشور باستاني ايران مشاهده مي گردد. سنت ها و مراسمي كه ريشه در فرهنگ و مذهب ايراني دارند و مسلمان و ارمني و زرتشتي همگي در گراميداشت آن مي كوشند. از اين جمله مي توان به رسومي چون پاكيزگي وخانه تكاني، ديدار بستگان، رسيدگي به محرومان و سفر اشاره نمود. چنان كه در ادبيات اين مرز و بوم نيز مشاهده مي شود سفر در ايام نوشدن طبيعت و وداع زمستان بس فرحبخش است، به قول حافظ شيرازي: زكوي يار مي آيد نسيم باد نوروزي از اين باد ارمدد خواهي چراغ دل برافروزي به صحرا رو كه از دامن غبارغم بيافشاني به گلزار آي كزبلبل غزل گفتن بياموزي سخن در پرده مي گويم چو گل از غنچه بيرون آي كه بيش از پنج روزي نيست حكم ميرنوروزي البته نوروز در زبان شاعران و صاحبان فرهنگ و تاريخ كشور جاي بسيار بلندي دارد كه اين ابيات مشتي نمونه خروار است. مردم با علل و انگيزه هاي مختلف در ايام نوروز به گردش و سفر عده اي مي پردازند به قصد ديدار از اقوام و دوستان و برخي ديگر به عزم استراحت و تمرد اعصاب به سفر رفته و گروهي نيز براي شناخت بيشتر كشور باستاني و ديدار طبيعت زيباي آن و همچنين بازديد از مناطق جنگي جنوب و غرب و ياد شهداي ارزشمند و هميشه جاويد دفاع مقدس و استفاده از لطافت بهاري اين مناطق به سفر مي روند، كه در نوروز طبيعت درسواحل جنوبي مي بايست تحمل گرما را داشته باشي و در شمال كشور تحمل زمستان آخر اسفند را كه با لجاجت سعي بر ماندن دارد ولي دريغ كه عمرش به پايان رسيده و بهار پشت درب نوروز آماده ورود. عده اي از مومنان نيز بنابر عادت حسنه به قصد حضور در كنار مرقد مطهر امام هشتم ( ع ) و يا اماكن مقدس ديگر همچون عتبات عاليات و سرزمين وحي در هنگام تحويل سال نو بار سفر مي بندند. برخي نيز با تحول مالي بيشتر مرزهاي كشور را به پشت سر نهاده و در اقصي نقاط جهان اين ايام را سپري مي كنند. با نگاهي به شرايط زماني و مكاني ايام نوروز به سادگي مي توان پي بردكه سفر در اين ايام شرايط و الزاماتي دارد كه از آن ميان مي توان به نكات ذيل اشاره نمود. انتخاب 1 مقصد سفر: باتوجه به نكات طرح شده و براساس نيت و قصد گردشگر و با مدنظر قراردادن امكانات موردنياز و وسايل سفر و همچنين محدوديت امكانات در اين ايام گردشگر نوروز مي بايست مقصد سفر خود را مشخص نمايد. اهميت انتخاب مقصد سفر در ايام نوروز هنگامي دوچندان مي شود كه مسافت هاي طولاني و كمبود وسايط نقليه زميني و هوايي و همچنين هزينه بالاي مسافرت در اين ايام را به خاطر آوريم. بليت تاييد شده وسايل نقليه زميني، دريايي و هوايي و يا اتومبيل مناسب و آماده سفر موجب حصول اطمينان از داشتن سفري دلپذير به سوي مقصد موردنظر خواهد شد. انتخاب 2 محل اقامت: مسافرت براي رسيدن به مقصد از قبل تعيين شده و آنگاه استراحت در يك اقامتگاه مناسب جزء مطلوبترين اهداف يك گردشگر نوروزي است و البته با امكانات محدود كشور در اين ايام ممكن است كه دستيابي به اين هدف به سادگي مقدور نباشد چنانچه مدير يك هتل بسيار مجلل دركشور و در شهر توريستي اصفهان اظهار مي دارد كه در ايام نوروز معمولا 40 درصد از متقاضيان اتاق در اين هتل گرانقيمت متاسفانه موفق به تامين جا نمي شوند. از عجايب اين كه بنابر آمارهاي منتشره در ايام نوروز حدود درصد 80 اتاق هتل ها در تهران خالي است و بدين لحاظ تهران بهترين مقصد مسافرتي و داراي مزيت در اين ايام است. مقاصد 3 گردشگري: پس از وارد شدن گردشگر نوروز به مقصد و اقامت دريك محل اقامتي، چنانچه فرد اطلاعاتي كامل از اماكن تاريخي، مذهبي، فرهنگي و جاذبه هاي طبيعي محل داشته باشد از فرصت هاي محدود خود بهترين بهره را خواهد برد، البته نقش ستادهاي راهنمايي نوروز در ميان ساير عوامل بسيار مهم است. نكته قابل ذكر ديگر اين كه ازدحام بازديدكنندگان از اين مراكز خصوصا در چند سال گذشته تبديل به يك معضل شده كه نيازمند برنامه ريزي مناسب و مديريت كارآمد بر اين اماكن به منظور بهبود راندمان بعضا است اين ازدحام به مراكز پذيرايي نيز سرايت نموده و معطلي براي صرف غذا در رستوران هاي مناسب تبديل به يك امر عادي شده است. تمهيدات 4 و تسهيلات نوروزي: گردشگران نوروزي از اواخر بهمن هر سال مواجه با اطلاعيه هاي كثيري در رسانه ها مي شوند كه براي ترغيب و راهنمايي آنان براي استفاده از تورهاي گردشگري منتشر مي شوند و البته علي رغم قيمت بالاتر، اين خدمات داراي تنوعي بيشتر هستند. به طور مثال از تور بازديد از كوير و پياده روي در آن كه حول محور اكوتوريسم برگزار مي شود تا زيارت مشهد مقدس، سوريه و عتبات عاليات كه طرفداران بيشماري در ميان مومنين دارد، همگي نشان دهنده تنوع و گوناگوني اين خدمات است. البته در سال جاري كه ايام نوروز مصادف با دهه اول محرم گرديده است ميزان مسافرت هاي مذهبي دو چندان خواهدشد. ارزش اين خدمات باتوجه به محدوديت هاي ذكر شده در ايام نوروز و دسترسي مشكل به تسهيلات، بيشتر رخ نمايي مي كند. اما سازمان هايي كه به نحوي با گردشگري و امور مسافرت مرتبط هستند نيز با احساس مسووليت بيشتر و دقت و پشتكار مناسب اين ايام پا درميدان نهاده و مبادرت به ارائه تسهيلات مختلفي مي نمايند. به عنوان مثال از تسهيلات امنيتي ويژه در جاده ها و شهرها كه ضريب امنيت در جاده ها را بالا مي برد و جلوگيري از سرقت منازل خالي شهروندان و كمك به آمدوشد قانونمند وسايط نقليه در جاده و شهرها مي توان نام برد. همچنين سازمان هاي امدادي نيز با استقرار در محل هاي پرخطر در ايام تعطيلات نگهبان جان مسافرانند و موجب اطمينان گردشگر را هم مي سازند. سازمان ايرانگردي و جهانگردي هم به نوبه خود با استقرار دفاتر راهنما در ابتداي مداخل ورودي شهرها و نيز ستاد اسكان نوروزي و تمام تمهيداتي كه به نحوي موجب رضايت مسافران را در سفر به نقاط مختلف فراهم مي سازد نقش خود را ايفا مي نمايد. در اين ميان از نقش مسوولان و بازرسان بهداشتي كه وظيفه مهم نظارت بر كيفيت موادغذايي و پذيرايي را دارند نبايد غافل شد. البته بديهي است باتوجه به كثرت حضور مسافران در مناطق پرجاذبه سياحتي همانند استان هاي ساحلي جنوب و شمال و شهرهاي سياحتي فعاليت عادي در تمام اين مناطق تحت تاثير قرار گرفته و مردم و دستگاه هاي محلي نيز با استقبال از مسافران و آذين بندي شهرها خشنودي خود را از اين تحول مهم در منطقه و شهر خود بيان مي دارند. مخاطرات 5 و مشكلات: علي رغم تمامي تلاش هايي كه به منظور رفاه گردشگران نوروزي در كشور به عمل مي آيد متاسفانه همواره شاهد مخاطراتي نيز در اين عرصه هستيم كه لزوم برنامه ريزي مناسبتر و هماهنگي كارآمدتر بر اين فعاليت مهم گردشگري در طول سال را بيان مي كند. مشكلات ديگري هم غير از مخاطرات جاده اي و از اين قبيل، گردشگران نوروزي را آزار مي دهد كه از آن جمله مي توان به گراني و كمبود غذاي مناسب و كمبود وسايط نقليه مناسب، فقدان مكان هاي اقامتي مناسب در هر شهر و همچنين آب و هواي نامناسب در برخي استان هاي سردسير اشاره كرد. همانگونه كه ملاحظه مي شود برخي از اين مشكلات توسط گردشگر نوروزي قابل حل است و برخي ديگر جرم گريبان گردشگر عزيز ما را خواهد گرفت. اما سفر در نوروز و سير آفاق و گذار در طبيعت لطفي دارد كه قابل صرف نظر كردن حتي با اين مشكلات نيست: دل انگيزي بهار و فرياد بلبل و نشستن در منزل هيهات. اقتصاد 6 گردشگري نوروز: بي شك امروز تمام فعاليت هاي بشري به مباحث اقتصادي گره خورده و در اين ميان عوامل اقتصادي تضمين كننده تداوم فعاليت هاي فرهنگي و گردشگري اند. از اين ديدگاه گردشگري نوروز نيز از اين امر مستثني نيست. گردشگري نوروز بي شك اهميتي بسزا در رشد و توسعه اين صنعت ارزشمند كشور دارد. براي خيلي از شهرها و مناطق كشور از هم اكنون برنامه ريزي هاي فراواني صورت مي پذيرد كه اين فعاليت سود و منفعت لازم را در كنار اثرات مثبت فرهنگي و اجتماعي آن به بار آورد. سودي كه موجب چرخش گردونه اقتصاد در اين مناطق شده و باعث رونق بخش هاي مختلف اقتصادي مي شود. از نانوايي شهر گرفته تا پمپ بنزين كه در برخي شهرها در ايام نوروز صفي طولاني از خودروها آن را احاطه مي كنند و همچنين از واحدهاي مختلف خدماتي، پذيرايي، اقامتي، تفريحي و بخش هاي مختلف بازرگاني تمامي اينها رونق خود را مديون اين ايام ميمون و مبارك هستند. البته در اين ميان بازار خريد سوغات محلي كه ارزشي بسيار والاتر از يك منفعت اقتصادي صرف داشته و موجب رشد و تداوم فرهنگ اصيل و بومي منطقه مي گردد نيز بسيار قابل توجه است. بجاست با تحليلي همه جانبه از اين فرآيند مهم نسبت به شناخت ابعاد اقتصادي اين فعاليت فرهنگي نيز همت گمارد. گردشگري 7 نوروز و مناسبت هاي امسال: باتوجه به مطالب طرح شده و سال 2001 سال گفت وگوي تمدن ها كه در دي ماه امسال به پايان رسيد و جو پرالتهاب بين المللي و لزوم تبادل نظر ميان فرهنگ ها و تمدن ها و نقش پراهميت گردشگري در اين فرآيند، ضروري است كه با نگاهي مختصر به اين رويداد مهم از ديدگاه گردشگري در نوروز پرداخته شود. البته چنانچه قبلا هم ذكر شد مراسم نوروز با فرهنگ و تمدن كشورهاي مختلف از سرحدات اروپا و كشورهاي آسياي ميانه تا هندوستان و پاكستان و كشورهاي عربي گره خورده و گردشگري نوروز نيز به عنوان اسباب اصلي تبادل فرهنگ هاي منطقه و اقوام نقش مهمي را ايفا مي كند، اين امتياز و برجستگي از مظاهر فرهنگ ايراني و اسلامي ماست. اما گردشگري نوروزي مي تواند به رشد و توسعه امكانات سياحتي كمك نموده و توان مديريت سياحتي را در كشور ارتقا داده و از اثرات اين ارتقا جامعه را منتفع سازد. به همين لحاظ در اين شرايط، نوروز و گردشگري نوروزي، اهميتي دوچندان مي يابد. گردشگري نوروزي بومي يا داخلي به گسترش و تعميق شناخت آداب و رسوم در كشور انجاميده و گردشگري در ابعاد خارجي نيز اثرات متقابل فرهنگي را به نوبه خود خواهد گذاشت. همچنين گردشگراني كه به خارج از كشور مسافرت مي كنند به عنوان سفير فرهنگي كشور نقشي مضاعف در توسعه گردشگري و معرفي ظرفيت هاي فرهنگي كشورمان خواهند داشت و با ارائه چهره اي درخشان آداب، سنن، فرهنگ و شخصيت يك ايراني فهيم و مسلمان مسووليت خود را ايفا خواهند نمود. بديهي است باتوجه به فرآيند دوجانبه طرح گفت وگوي فرهنگ ها و تمدن ها، انتقال مفاهيم مثبت و ارزشمند ساير فرهنگ ها به كشورمان نيز در اين تعامل نيز قابل توجه است. از ديگر مناسبت هاي ايام نوروز امسال مصادف شدن اين ايام با دهه اول محرم، مراسم خاص اين دهه و يادآوري آزادگي ها و رشادت هاي امام حسين ( ع ) و ياران باوفاي آن حضرت است كه براساس يك باور بسيار عميق در ميان شيعيان جهان همه ساله برگزار مي شود. اين برنامه ها نه تنها دل هر مسلمان را به وجد و شور مي آورد بلكه ساير اقليت هاي ديني كشور نيز به پاسداشت اين واقعه عظيم خود را در اين مصيبت جانگداز شريك به مي دانند همين لحاظ نوروز امسال شور و حال ديگري دارد و آن قطعه مشهور محتشم كاشاني را به يادها مي آورد كه: باز اين چه شورش است كه در خلق عالم است باز اين چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است بي گمان گردشگري نوروز امسال نيز تحت تاثير اين ايام قرار خواهد گرفت، از يكسو مسافران نوروز نقطه توجه خود را به بازديد و زيارت اماكن مقدس مذهبي وشهرهايي مثل مشهد مقدس، شيراز و قم دوخته اند و از طرف ديگر مسوولان محلي نيز با برپايي مراسم آئيني سعي در آشنايي مسافران با چگونگي برگزاري دهه محرم در اقصي نقاط كشور دارند. لذا شايسته است دست اندركاران اين برنامه ها با هماهنگي لازم موجبات بهره برداري مسافران را به نحو شايسته فراهم اميد سازند است با عنايت به مبحثي كه درچند سال گذشته در توسعه صنعت گردشگري به وجود آمده و اغتنام از فرصت هاي ويژه اين سال، ايام نوروز را با شناخت و گسترش عرصه هاي گردشگري مذهبي توام 7ساخته و اين بخش مهم از عرصه توريسم به هم ميهنان عزير شناخته شود. در روزهاي پاياني سال اخلاق علوي از پيشگاه آن حضرت تحول قلبي همه را در آستانه سال جديد در سايه توجهات حضرت ولي عصر ( عج ) به سوي تعالي بيشتر تمنا مي كنيم، كه يا محول الحول و الاحوال، حول حولنا الي احسن حال. عبدالله آهنگري