Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801226-54541S1

Date of Document: 2002-03-17

درگفت وگوبامديرنشراسكناس بانك مركزي عنوان هزينه 10 ميلياردتوماني فرسودگي اسكناس شد: قيمت تمام شده هر برگ اسكناس به طور متوسط 146 ريال است كارخانه توليد كاغذ اسكناس از سال آينده به بهره برداري مي رسد چاپ و انتشار اسكناس هاي با ارزش بالاتر از هزار تومان براي تسهيل كار مبادله و دادوستد ضروري است هديه گرفتن چند برگ اسكناس نو و تانخورده كه براي تبرك لاي قرآن گذاشته شده اند ازخاطراتي است كه در ذهن همه ما نقش بسته است، انگار بدون اسكناس نو عيد نمي آيد. اسكناس هاي نو اين روزها از چنان مقبوليتي برخوردارند كه گاه براي به دست آوردن چند برگ از آنها حتي كار به مشاجره بين متقاضيان و متصديان باجه هاي بانكي مي كشد، در همين رابطه گفت وگويي با سيدجلال جليليانمدير نشر اسكناس بانك مركزيداشته ايم كه مي خوانيد: درحال حاضر چند برگ اسكناس بين مردم دست به دست؟ مي شود درحال /6 3حاضر ميليارد برگ انواع اسكناس در جريان است كه از اين تعداد اسكناس در /8 36 گردش درصد اسكناس هاي توماني 10 و 20 /5درصد 5 توماني اسكناس هاي 50 توماني و درصد 10 اسكناس هاي 100 توماني هستند. همچنين اسكناس هاي 200 توماني به 27 درصد از كل اسكناس هاي در گردش مي رسد. اسكناس هاي 500 توماني نيز سهمي 17 درصدي از كل اسكناس ها دارند و بالاخره اسكناس هاي هزار توماني 31 درصد از كل تعداد اسكناس هاي در جريان را شامل مي شوند. آيا مقايسه اي از تعداد اسكناس هاي در گردش در سال هاي مختلف؟ داريد درحال بله حاضر تعداد اسكناس هاي در گردش 10 برابر تعداد اسكناس هايي است كه در ابتداي انقلاب اسلامي در گردش بود. يعني حجم برگي اسكناس در اين سال ها بيش از ده برابر شده است. اما نكته جالب توجه اين است كه شاخص نسبت اسكناس و مسكوك در دست مردم به نقدينگي كه به نوعي بيانگر ثبات سياسي و اقتصادي جامعه است وضعيت مطلوبتري نسبت به سال هاي گذشته دارد اين نسبت در سال 50 /16 7معادل درصد بوده كه در سال 57 و وقوع انقلاب به بالاترين حد خود در اين سال ها /31 13يعني درصد رسيد كه البته طبيعي بود كه مردم در آن شرايط خاص ترجيح مي دادند دارايي و سرمايه خود را با تبديل به اسكناس در اختيار خود داشته باشند، ولي اين نسبت پس از سال 59 روند نزولي داشته است به طوري كه در سال 79 اين شاخص /10 1به درصد رسيد كه نشانه ثبات سياسي و اقتصادي جامعه است. متوسط هزينه چاپ اسكناس چقدر؟ است هزينه هاي چاپ انواع اسكناس متفاوت است، به نحوي كه با بالارفتن ارزش اسمي اسكناس به دليل اضافه كردن فاكتورهاي ايمني بيشتر به اسكناس هزينه چاپ نيز افزايش مي يابد. به طور مثال براي يك برگ اسكناس 10 توماني 4 فاكتور ايمني لحاظ شده است درحالي كه فاكتورهاي ايمني براي هر برگ اسكناس هزارتوماني به 11 فاكتور افزايش مي يابد. لذا هزينه چاپ هر برگ اسكناس 10 توماني 93 ريال و قيمت تمام شده هر برگ اسكناس هزارتوماني 24 تومان اما است به طور متوسط و باتوجه به تركيب اسكناس، قيمت تمام شده هر برگ اسكناس 146 ريال است. عمر متوسط اسكناس در ايران چند سال؟ است عمر مفيد اسكناس در كشور باتوجه به بررسي هايي كه سال گذشته انجام داديم به طور متوسط 5 سال است درحالي كه در سال هاي 75 و 76 بررسي ها نشان مي داد كه عمر مفيد /3 5اسكناس سال بود كه با كارهاي فرهنگي صورت گرفته به 5 سال رسيده است. اين عمر مفيد در كشورهاي ديگر جهان چند سال؟ است عمر مفيد اسكناس در كشورهاي پيشرفته جهان تقريبا دو برابر يعني 10 سال است كه به نحوه نگهداري آنها از اسكناس برمي گردد. اسكناس ها در ايران چاپ مي شوند، يا اين كه كار چاپ آنها در خارج از كشور انجام؟ مي شود تا سال 62 كل سفارش چاپ اسكناس كشور در خارج از كشور انجام مي شد اما از سال 68 و با راه اندازي كارخانه سازمان توليد اسكناس، ما حتي يك برگ سفارش و چاپ اسكناس در خارج از كشور نداشتيم و تمام اسكناس هاي موجود در داخل چاپ مي شوند، فقط مركب و كاغذ اسكناس ها از خارج وارد مي شود كه از بهترين نوع كاغذ و مركب موجود در دنيا است. البته كارخانه توليد كاغذ نيز از سال آينده به بهره برداري مي رسد كه با بهره برداري از اين كارخانه نياز به واردات كاغذ اسكناس نيز برطرف مي شود. اين كارخانه در چه مرحله اي قرار دارد و آيا اساسا احداث كارخانه براي توليد كاغذ اسكناس اقتصادي؟ است كار نصب ماشين آلات اين كارخانه تمام شده است و اميدواريم از سال آينده بهره برداري شود. مجموع ميزان مصرف كاغذهاي امنيتي غير از اسكناس مانند چك هاي بانكي، اوراق قرضه، شناسنامه، اوراق بهادار و ساير كاغذهايي از اين دست، آنقدر هست كه نياز به ساخت كارخانه توليد اين كاغذها احساس شود و كاملا با توجيه اقتصادي است. آقاي جليليان، سالانه چند برگ اسكناس فرسوده و با چه هزينه اي امحا؟ مي شود باتوجه /6 3به ميليارد برگ اسكناس در گردش وعمر مفيد متوسط 5 سال بايد /1ميليارد 2سالي برگ اسكناس امحا شود. ما ظرفيت امحا اين تعداد برگ اسكناس در سال را داريم ولي ظرفيت تفكيك و تشخيص اسكناس هاي فرسوده محدود است. از همين رو درحال حاضر ظرفيت امحاي اسكناس هاي فرسوده سالانه 600 تا 700 ميليون برگ است. سال گذشته 707 ميليون برگ اسكناس فرسوده امحا شده است، امسال نيز تا هفته گذشته 640 ميليون برگ اسكناس به ارزش 890 ميليارد ريال امحا شده است. امحا كردن اين تعداد اسكناس فرسوده تنها با در نظر گرفتن هزينه متوسط هر برگ اسكناس كه 146 ريال است هزينه اي معادل 102 ميليارد ريال دارد كه اين ميزان تنها هزينه جايگزيني است. اگر مردم در نگهداري اسكناس كمي دقت كنند و اسكناس را ثروت ملي در نظر بگيرند، مي توانيم اين هزينه سنگين را در جايي كه نياز بيشتري وجود دارد خرج كنيم. معيارهاي تشخيص اسكناس هاي فرسوده چيست و كار تشخيص و تفكيك كجا انجام؟ مي شود كار تفكيك و تشخيص اسكناس هاي فرسوده در تمام شبكه بانكي كشور انجام مي شود. بانك ها اسكناس هاي قابل استفاده را خرج مي كنند و اسكناس هاي فرسوده و غيرقابل استفاده را از طريق خزانه هاي خود براي ما مي فرستند، البته تمام عمليات امحا در اداره نشر اسكناس و درحضور هيات نظارت براندوخته اسكناس انجام مي شود. امسال به نظر مي رسد وضعيت توزيع پول نو در بانك ها مطلوبتر است، اما نكته جالب توجه اين است كه تنها اسكناس هاي درشت نو توزيع شده است و خبري از اسكناس هاي ريزتر نيست، دليل آن را؟ بفرماييد سياست ما تغيير تركيب اسكناس هاي در گردش است لذا 90 درصد اسكناس هاي منتشر شده امسال اسكناس هاي 500 و 1000 توماني است، وقتي حجم برگي اسكناس بالا مي رود، نظام بانكي در سرويس دهي مطلوب دچار مشكل مي شود. وقتي حجم اسكناس از اول انقلاب تا امسال 10 برابر شده است نشان مي دهد كه حجم كار پرسنل بانكي چقدر افزايش پيدا كرده كه اين باعث وضعيت سرويس دهي نامطلوب به مشتريان مي شود. به همين دليل ما مجبوريم حجم اسكناس را كنترل كنيم. تركيب اسكناس در زمان جنگ عكس روند كنوني بود. در آن سال ها سياست انتشار پول ريز دنبال مي شد، ولي الان اين طور نيست ودرحال تغيير تركيب هستيم تا تركيب اسكناس هاي موجود بهينه شود، البته اين كارنمي تواند به صورت مداوم و بلندمدت ادامه يابد، ولي درحال حاضر تاكيد بر چاپ اسكناس هاي درشت است. كار چاپ و انتشار اسكناس هاي درشت تر از هزار تومان به كجا رسيده؟ است مدت ها است كه چاپ و انتشار اسكناس هاي باارزش بالاتر از هزار تومان را دنبال مي كنيم البته هنوز مصوبات قانوني آن به دست ما نرسيده است. اما انتشار و چاپ اين اسكناس ها مي تواند به كاهش حجم برگي اسكناس كمك كند كه در نهايت منجر به سرويس دهي بهتر نظام بانكي مي شود. اما تا زماني كه اجازه انتشار اسكناس هاي درشت تر از تومان 1000 فراهم نشده است مجبوريم با تركيب اسكناس و جايگزيني اسكناس هاي ريز با درشت، تركيب را بهينه كنيم. بسياري معتقدند، چاپ اسكناس هاي درشت تر از هزار تومان، اثرات تورمي و كاهش ارزش پولي ملي را به دنبال دارد، نظر شما در اين باره؟ چست من معتقدم چاپ اسكناس هايي با ارزش بالاتر از هزار تومان، نتيجه و معلول تورم است نه علت آن. وقتي قيمت ها بالا مي رود بايد اسكناس هاي موجود متناسب با وضعيت پرداخت ها باشد، اسكناس هزار توماني براي اولين بار در سال 50 منتشر شده است درحالي كه قيمت ها از سال 50 تاكنون بر اساس شاخص هاي بانك مركزي 146 برابر شده است. همين امر نشان مي دهد كه بايد باتوجه به بالارفتن حجم مبادلات، در ابزارهاي مبادله نيز بازنگري كنيم. به نظر من اين كار آثار تورمي ندارد. پول و اسكناس وسيله پرداخت است. ارزش 10 هزار تومان چه 10 برگ اسكناس هزار توماني باشد و چه پنج اسكناس دو هزار توماني، تفاوتي ندارد. ارزش پول را توان خريد آن معين مي كند، نه تعداد برگ هاي اسكناس، بنابراين فكر مي كنم در تضعيف ارزش پول ملي تاثيري نداشته باشد. چاپ و انتشار اسكناس هاي با ارزش بالاتر از هزار تومان كار مبادله و خريد و فروش را تسهيل مي كند، ضمن آن كه درحال حاضر چك هاي مسافرتي بانك ها رقم هاي بالاتري دارند درحالي كه تاثيري بر تورم و ارزش پول ملي نداشته اند. (پشتوانه پول ) از آن واژه هايي است كه بسيار استفاده مي شود، اما بسياري از مردم نمي دانند پشتوانه پول چيست، لطفادر اين باره توضيحاتي؟ بفرماييد طبق قانون، بانك مركزي بايد براي انتشار پول پشتوانه آن را تامين كند كه طبق قانون پولي و بانكي كشور كه مصوب سال 51 است بانك مركزي به ازاي انتشار هر برگ اسكناس موظف است معادل 100 درصد ارزش اسمي پول پشتوانه تامين كرده و در اختيار هيات نظارت براندوخته اسكناس قرار دهد، اين هيات از نمايندگان سه قوه تشكيل شده است. پشتوانه پول ايران براساس قانون حداقل بايد 25 درصد آن طلا و ارز باشد و طبيعي است بقيه آن را كه حداكثر 75 درصد مي شود، اسناد و اوراق بهادار و بدهي هاي دولت به وثيقه جواهرات ملي تشكيل مي دهند. دارندگان پول هاي پاره، ناقص و فرسوده، اسكناس هاي خود را چگونه مي توانند تعويض؟ كنند بانك ملي به عنوان كارگزار بانك مركزي، تعدادي از شعب خود را موظف به انجام اين كار كرده است. در تهران 50 شعبه بانك ملي و در استان ها شعب مركزي اين بانك مامور اين كار هستند. براي محاسبه ارزش پول هاي ناقص، جدول هايي در ابعاد و اندازه اسكناس ها تهيه شده است كه طول و عرض آن به 10 قسمت تقسيم شده است. يعني هر اسكناس به صدخانه تقسيم مي شود، متصديان اين شعب موظف هستند به نسبت خانه هايي كه توسط قطعه اسكناس پر مي شود به دارنده اسكناس ناقص پول بدهند. به طور مثال به ازاي تكه اي از يك اسكناس 100 توماني كه 62 خانه درصدرا 62 پر مي كند 62 تومان مي دهند البته بحث اسكناس هاي پوسيده و ناقص از اين قضيه جدا است، چون اين اسكناس ها با جابه جايي و تكان خوردن از بين مي روند، بانك ها موظف هستند اين اسكناس ها را به صورت اماني از صاحب آنها تحويل گرفته و رسيد بدهند، اين اسكناس ها در بسته هاي لفاف دار بسته بندي شده و به بانك مركزي فرستاده مي شود تا در حضور هيات نظارت براندوخته اسكناس، ارزيابي و ارزش گذاري شود و نتيجه به دارنده اسكناس ها اعلام مي شود و او مختار است كه معادل ارزش پول ها را بگيرد و يا اين كه پول هاي پوسيده و سوخته خود را پس بگيرد.