Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801225-54532S1

Date of Document: 2002-03-16

شبكه آموزشي، بيم ها واميدها به مناسبت راه اندازي تلويزيون آموزشي اشاره: براي نسل جوان، تلويزيون في النفسه به عنوان يك رسانه آموزشي پذيرفته شده است اما وقتي مفهوم تلويزيون آموزشي مطرح مي شود ناخواسته اين ذهنيت مطرح مي شود كه تلويزيون آموزشي با وجود مدارس، مراكز دانشگاهي و نظام آموزشي چه كاركردهايي راخواهد؟ داشت شايد سالها پيش آموزش طرح از راه دور مي توانست انتظارات وزارتخانه پرخرجي چون آموزش و پرورش را برآورده در سازد اين شيوه باكاهش نيروهاي آموزشي و افزايش حضور تلويزيون در عرصه هاي ياددهي و يادگيري در اقصي نقاط كشور، ناخواسته بودجه عظيم اين وزارتخانه آموزشي كاسته مي شد ولي به دلايلي كه براي طراحان اين طرح معلوم است آموزش از راه دور تنها در چند مصاحبه و خبر متوقف شد! حالا قرار شبكه است تلويزيوني آموزش در راستاي گسترش شبكه هاي داخلي راه اندازي شود اين شبكه تلويزيوني نه تنها براي مخاطبان آن، بلكه براي بخش اعظم كارشناسان آموزش و پرورش هم ناشناخته است، مطلبي در اين زمينه تهيه شده كه با هم آن را مي خوانيم. به گفته آقا محمدي قائم مقام صدا و سيما، شبكه تلويزيوني آموزش با 3 تا 4 ساعت آموزش روزانه همزمان با نخستين اجلاس وزراي اطلاع رساني كشورهاي اسلامي در تهران آغاز به كار مي كند. اجراي دوره هاي مختلف آموزشي از جمله مديريت علمي براي بانوان خانه دار و آموزش 400 هزار نفر از معلمان مقطع ابتدايي با همكاري وزارت علوم و آموزش و پرورش و دانشگاه پيام نور از مهمترين برنامه هاي شبكه آموزش است. براي آن دسته از مخاطبان تلويزيون آموزشي، راه اندازي چنين شبكه اي در ايران به سالهاي آغاز فعاليت شبكه دوم سيما برمي گردد كه پس از مدتي به خاطر عدم برنامه ريزي مناسب از سوي دستگاههاي متولي و عدم توجه سازمان صدا وسيما، شبكه آموزشي در قالب يك شبكه فراگير ملي به تنها چيزي كه كمتر بها مي داد آموزش بود، بي ترديد همين نگاه نيز موجب شد تامديران گروه آموزشي شبكه دوم سيما در عرضه و پخش فرآورده هاي آموزشي ضعيف تر عمل كنند. اما به راستي تلويزيون آموزشي چيست و چه كاركردهايي ؟ دارد آيا راه اندازي شبكه آموزش مي تواند ناتواني هاي موجود در نظام آموزشي را برطرف؟ سازد پاسخگويي به اين پرسش ها نياز به زمان دارد، چون هنوز اين شبكه آموزشي، برنامه هاي توليدي خود را ارائه نكرده است تا بر اساس آن بتوان قضاوت كرد. اما با اين حال مي توان گفت كه تلويزيون آموزشي داراي چه مشخصاتي باشد. آلن هنكاك در كتاب برنامه ريزي تلويزيون آموزشي مي نويسد: تلويزيون آموزشي اساسا محصول كاربرد شكل و فنون تلويزيون در كار آموزش و پرورش است اگر تكنولوژي آموزشي را شامل هرگونه كاربرد تكنولوژي در فرآيند آموزش تلويزيون بدانيم، آموزشي وجهي از تكنولوژي آموزشي خواهد بود. ولي اگر بخواهيم رسانه پرخرجي چون تلويزيون را صرف نظر از موضوع وجهه آن، درآموزش رسمي به كار گيريم، بايد منافعي نيز از آن انتظار داشته باشيم. بي گمان برنامه ريزان چنين دستگاه آموزشي براي هزينه و فايده كردن اين رسانه استدلال قابل تعمقي دارند. ولي آنچه كه نبايد در اين ميان صرفا به عنوان يك وظيفه و نه كاركرد مد نظر قرار گيرد، توزيع مخاطبان رسانه، تصوير كردن مقولات آموزشي، تمركزگرايي طراحي و اجراي برنامه ها از جمله عوامل تاثير گذار اين رسانه آموزشي خواهد بود. در خبركوتاه نقل شده از زبان جانشين مدير صدا و سيما اطلاعات زيادي در اين زمينه ارائه نشده است. ولي مي توان بر اساس همين اطلاعات، نكاتي را يادآور شد: بر خلاف تصور، تهيه كنندگان چنين رسانه پرخرج اما با محتوا، با ساير توليدكنندگان شبكه هاي فراگير داخلي متفاوت خواهند بود، لذا اين افراد بايد در عين داشتن اطلاعات آموزشي به فناوريهاي توليد برنامه تلويزيوني نيز اشراف داشته باشند. تجربه مفيد در گزينش تهيه كنندگان شبكه آموزشي در سالهاي قبل از انقلاب اسلامي نشان مي دهد كه اغلب تحصيل كردگان رشته هاي برنامه ريزي آموزشي، علوم انساني، علوم تربيتي و علوم اجتماعي با گذراندن دوره هاي حرفه اي تهيه كنندگي توانستند چرخ اين شبكه آموزشي را به گردش درآورند بنابراين لازم است كه متوليان چنين شبكه اي قبل از پر كردن آنتن و ارائه برنامه هاي كم محتوا، به دنبال تربيت نيروي انساني متخصص وكارآمد در اين زمينه باشند، بديهي است تهيه كنندگان متخصص و باسواد، محتواي علمي - آموزشي را با تكنسين هاي صداوسيما بهتر مي توانند ارائه نمايند تا تهيه كنندگان حوزه هاي تفريح و سرگرمي و يا ساير حوزه ها. تجربه هاي قبلي در راه اندازي شبكه هاي تلويزيوني نشان داده كه انگيزه افتتاح در راه اندازي شبكه ها بر موضوع محتوا و كيفيت برنامه ها غلبه داشته است. پس لازم است قبل از راه اندازي موفق در اين زمينه تدبيرهايي انديشيده شود. بهتر است از كارشناسان آموزشي تمامي سازمان هاي دولتي و غيردولتي ليستي تهيه شود تا با تنوع بخشي به برنامه ها، نگاههاي كارشناسي متفاوتي ارائه شود. بي گمان اگر عرصه تهيه و توليد برنامه هاي آموزشي در چنبره نگاههاي انحصارگرايانه قرار گيرد ناخودآگاه حضور برخي از كارشناسان آموزشي در چنين برنامه هايي محدود خواهد شد، به گونه اي كه گاهي افرادي به خاطر همراهي يا همفكري و مناسبات خاص در برنامه هاي متفاوت به عنوان كارشناس حضور خواهند داشت. توصيه مي شود دست اندركاران متولي چنين شبكه ملي آموزشي قبل از ادامه راه، سياست اجرايي و برنامه سازي را مورد توجه قرار دهند، بي شك بيان مديريت علمي خانه داري از زبان يك كارشناس آزموده، تاثير مطلوبي را بر جامعه زنان خواهد داشت چنان كه امروزه ما در شبكه هاي اول، دوم، سوم و پنجم شاهدتكرار حرف هاي كليشه اي برخي از كارشناسان حوزه هاي خانواده و آموزش زنان هستيم. درست است كه طبق اصل 175 قانون اساسي راه اندازي هر شبكه تلويزيوني در حيطه سازمان صدا و سيما اما است، در اين اصل در چارچوب مصالح و قوانين كشور، آزادي بيان نيز تضمين شده است بنابراين هرقدر سازمان هاي دولتي متولي مسائل آموزشي از نظر كارشناسي حضور خود را پررنگ كنند بي گمان راه خطايي را نرفته اند. با اين حال پيشنهاد مي شود در اين تعامل دو سويه، تلويزيون صرفا ابزار و تجهيزات فني و پخش را عهده دار شود و كارشناسان آموزشي وزارتخانه هاي علوم و آموزش و پرورش عهده دار برنامه ريزي و سياست گذاري حوزه هاي آموزشي باشند. پرواضح است اگر چنين اتفاقي در اين عرصه صورت نگيرد متوليان ناآشنا به مسائل آموزشي صرفا با تكيه بر توان فني و تجهيزاتي خود نه تنها تنه آموزشي كشور را پرتوان نخواهند كرد بلكه در آينده به عنوان دو الگوي متفاوت به ارائه طريق خواهند پرداخت. پس قبل از هر نوع حركت جدي شيوه هاي مشاركت به صورت مشخص تدوين شود تا از بروز تهديدهاي آتي پرهيز شود. محمد اميري