Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801225-54531S2

Date of Document: 2002-03-16

كتاب به نخل گرداني مناسبت ماه محرم منتشر شد پيشينه و آيين هاي تابوت گرداني درعزاداري ايام ماه محرم در كتاب نخل گرداني: نمايش تمثيلي از جاودانگي حيات شهيدان از سوي دفتر پژوهش هاي فرهنگي منتشر شد. در اين كتاب كه به قلم علي بلوكباشي نگاشته شده، رسم و آداب تابوت گرداني در مراسم سوگواري از كهن ترين زمان تاكنون در پنج فصل بررسي شده است. در بخشي از مقدمه كتاب آمده است: تابوت گرداني، يا به طور كلي هر شكلي از تابوت مانند نخل، عماري، حجله و شبيه گرداني براي مردم ديندار برگزاركننده اين نوع رفتارها و آيين هاي مذهبي بخشي از اعمال عبادي آنان در زندگي عادي است. در مقدمه اضافه شده است: نمايش هاي آييني - مذهبي همچون نخل در گرداني حيات معنوي و آرماني مردم تجلي مي كند و با رشته اي نهاني، آنان را با قديسان فرهنگ ملي و مذهبي پيوند مي دهد. در اين مقدمه تصريح شده است كه صورتهاي تمثيلي و رمزي رفتارهاي مذهبي و كاربرد اشياي نمادين در مناسك و مراسم مذهبي داراي معاني ويژه اي است كه درك و ارزشيابي آنها با معيارهاي بيرون از حوزه تفكرات ديني بيگانه با عقايد مردم، تا حدودي دشوار مي نمايد. فصل اول و دوم اين كتاب به پيشينه تابوت گرداني در ايران پيش از اسلام و دوره اسلامي، تابوت واره هاي مذهبي و انواع تابوت هايي كه مردم به نام شهيدان دين همراه شماري نشان و علامت مذهبي در دسته روي هاي خود حمل مي كنند اختصاص يافته است. تشريح معاني و مفاهيم واژه نخل و اصطلاح هاي مربوط به آن در فرهنگ و ادب فارسي و آداب نخل آرايي در ايران اسلامي فصل سوم كتاب را شامل مي شود و در فصل چهارم به پيشينه تاريخي نخل گرداني در ميان مسيحيان و شيعيان پرداخته شده است. فصل پنجم كتاب نخل گرداني به رسم نخل گرداني در حوزه هاي جعرافيايي - فرهنگي كويرنشينان و مردم استان تهران اختصاص يافته است. در بخش سخن پاياني كتاب، نويسنده استنباطها و استنتاج هاي خود را از موضوع و چگونگي نقش و كاركرد تابوت گرداني در جامعه مسلمانان شيعه در تحليلي مردم شناختي بيان كرده است در بخشي از كتاب آمده است: نخل در لغت معناي درخت خرماست و در تداول عام، كنايه از قد و قامت بالا و نام تابوت واره اي است كه در عزاي امام حسين ( ع ) بويژه در روز عاشورا بردوش مي كشند و در دسته هاي عزاداري مي گردانند. نخل تابوت واره، اتاقكي چوبي و حجيم و به شكل مكعب مستطيل و با بامي دو شيبي است. نخل را چون براي عزاداري در محرم مي بندند و مي آرايند، نخل محرم و چون از اسباب عزاداري ويژه عاشواري حسيني است و در روز عاشورا آن را بلند مي كنند و مي گردانند نخل عاشورا ناميده اند. نويسنده كتاب احتمال مي دهد به دليل اينكه در قديم اين تابوت واره را از چوب درخت خرما كه چوبي نرم و قابليت خم پذيري زياد دارد و بدنه و جبهه هاي پيش و پس آن را از شاخه هاي اين درخت كه حالتي خميده و كماني دارند، مي ساختند، به نخل شهرت يافت. به تدريج با كاربرد نخل در مراسم عزا و ماتم شهيدان كربلا، اصطلاح هاي نخل تابوت نخل، شهيدان نخل، عزا نخل، ماتم و نخل عاشورا در فرهنگ مذهبي مردم ايران متداول شد. نخل را در نخستين دهه محرم و بيشتر در دو سه روز پيش از تاسوعا مي بندند. بستن و آرايش نخل يك تا چند روز طول مي كشد. آيينه و آذين بندي كردن نخل از چند صد سال پيش در ايران معمول بوده است. روز عاشورا نخل سياه پوش آذين بسته را بلند مي كنند و با آداب خاصي مي گردانند. در برخي جاهاي ايران نخل را در حسينيه ها يا ميدانهاي شهر و روستا و در برخي مناطق در گذرها و محله هاي شهر مي گردانند. براي بلند كردن نخل، مرداني جوان و تنومند و قوي هيكل به زير نخل مي روند و دستگيره هاي چهارجانب آن را مي گيرند و يا حسين گويان بلند مي كنند و سرك دستگيره ها را روي بالشتكهاي پارچه اي كه بر سرشانه هاي خود قرار داده اند، مي گذارند. كتاب نخل گرداني: نمايش تمثيلي از جاودانگي حيات شهيدان از سري كتابهاي ازايران چه مي دانم؟ است كه در 117 صفحه و 35 عكس از نخل گرداني در ايران و ساير نقاط جهان به چاپ رسيده است.