Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801225-54525S1

Date of Document: 2002-03-16

انشاء، خلاقيت دانش آموزان را بارور مي كند نگاهي دوباره به اهميت درس انشاء در نظام آموزشي كشور اشاره: در نظام آموزشي كشور بر خلاف نگره هاي علمي موجود، درس انشاء از جايگاه مناسبي برخوردار نيست و براي اغلب والدين و معلمان، اصولا درس انشاء به عنوان يكي از درس هاي مكمل معدل سال تحصيلي مدنظر قرار مي گيرد و اغلب كادرهاي آموزشي اين درس نيز از افرادي انتخاب مي شوند كه در بيشتر موارد با تجربه و دانش آنان تجانسي وجود ندارد. البته گاهي نيز برخي از معلمان به اهميت اين درس واقف هستند و تلاش مي كنند در همان ساعات محدود به پرورش خلاقيت دانش آموزان بپردازند. ولي هميشه اينگونه نيست. دكتر عبدالحسين حسين نيا مطلبي را در زمينه اهميت درس انشاء ارائه كرده است كه با هم آن را پي مي گيريم: درس انشاء بر خلاف آنچه كه بسياري از والدين مي پندارند اگر نگوئيم مهم ترين درس، بايد اعتراف كنيم كه يكي از مهمترين درس هاست. اين درس قوه تخيل و خلاقيت را در ذهن دانش آموز مي پروراند تا بدان پايه كه ضريب هوشي و استعداد دانش آموز را مي توان با اين درس محك زد، هر اندازه موضوع انشاء نوشته شده توسط دانش آموز از ابداع و نوآوري برخوردار باشد مي توان او را با هوش تر و مستعدتر دانست. از نظر روانشناسي تربيتي، بايد موضوعاتي را براي انشاء و نگارش ارائه كرد تا به گونه اي انديشه و نوآفريني را در ذهن كودك و نوجوان پرورش دهد و او بر مبناي استعداد و نبوغ خود جهتي تازه به موضوعات تكراري انشاء دهد. علم بهتر است يا؟ ثروت نسل به نسل دانش آموزان كليشه وار علم را برتر از ثروت برشمرده اند، در حالي كه با توجه به معيارهاي دنياي امروزي، علم زائيده ثروت و ثروت ما در تمام علوم و فناوري جهاني است. بنابراين دانش آموز را وا مي دارد كه براساس واقعيت هاي جهان و نه آرماني ثروت را بر علم ارجح شمارد و اين را در انشاء خود مطرح كند ولو آنكه خشم معلم و دانش آموز مخاطب در كلاس درس را برانگيزد ولي او از آن جهت كه نگرشي تازه بر موضوعي قديمي را جايگزين مطالب كليشه اي نموده، در خور تقدير خواهد بود. هوشنگ مرادي كرماني نويسنده، ادبيات كودكان در يكي از قصه هاي طنز مجيد مفيدترين شغل اجتماعي را موضوع انشاء قرار مي دهد. در قبال آنچه كه تمام دانش آموزان مزاياي دكتر، مهندس، قاضي، خلبان و مشاغلي از اين قبيل را طولي وار تكرار مي كنند، انشاء مجيد استدلالاتي را براي مرده شور مي آورد و نهايتا او را خادم به جامعه معرفي مي كند، خنده دانش آموزان بر معلم تداعي مي شود كه او را مسخره مي كنند و اين خشم معلم، غضب ناظم و مدير مدرسه را در پي دارد كه حكم به اخراج مجيد از مدرسه مي دهند كه با وساطت فيصله بي بي مي يابد. انشاء يك درس توصيفي و كيفي است به مثابه هنر لذا، نمي توان آن را همچون درس رياضي مقايسه كرد. انشاء همچون يك اثر ادبي اعم از قصه يا شعر و يك اثر هنري همچون قطعه موسيقي و تابلوي نقاشي سليقه اي است. انشاء خوب مي تواند به دل معلم انشاء چنگي نزند، ولي تحسين معلم ديگري را برانگيزدبه همين سبك و سياق در گزينش مقاله در مطبوعات نوين، يك فرد به عنوان دبير سرويس تصميم نمي گيرد، بلكه تصميم بر عهده، جمعي تحت عنوان شوراي نويسندگان گذاشته مي شود. چنين موقعيتي براي انشاء و نگارش نيز بايد اعمال شود و گزافه نيست گاهي ضرورت پيدا كند كه شورايي از معلمان نسبت به نتيجه امتحان انشاء نظر دهند. محمد عنايت ثاني كارشناس ارشد روانشناسي تربيتي در مقاله تاثير درس انشاء در پرورش خلاقيت كودكان دوره ابتدايي مي نويسد: والدين اگر فرزندانشان در درس هايي چون رياضي يا علوم تجديد بياورند حساسيت زيادي نشان مي دهند و كوشش بيشتري از وي درخواست مي كنند در حالي كه اگر خداي ناكرده در درس انشاء تجديد بياورند، اصلا دانش آموز را مقصر نمي دانند و تقصير را به گردن معلم مي اندازند كه به وي نمره قبولي نداده است. مگر مي شود از درس پيش پا افتاده اي مثل انشاء نمره نگرفت! از ديدگاه معلمان نيز اوضاع بهتر از نگاه والدين نيست، به طوري كه بيشتر معلمان از ساعات اين درس براي جبران كم و كاستي دروس ديگر استفاده مي كنند. مهمتر اين كه اگر در معدل دانش آموز مشكلي ايجاد شود با تغيير در نمره انشاء نقيصه معدل را رفع مي كنند! ساليان طولاني است كه در فرهنگ مدارس ما، انشاء دستاويزي براي تغيير و دستكاري در معدل هاي پايين مي شود. در اينجا چند پرسش آموزشي مطرح آيا مي شود متعادل كردن كارنامه دانش آموز اعم از مقاطع ابتدايي تا دبيرستان به حساب ممتاز بودن نمراتي مانند رياضيات و علوم تجربي كه معمولا در اين ميانه درس هاي انشاء، انضباط و ورزش فدا مي شوند روش پسنديده اي؟ است پاسخ منفي است. حتي اگر اعتدال ازطريق درس هاي ديگر همچون خط - نقاشي و كاردستي انجام پذيرد بازهم غير قابل قبول است. البته بايد از معلمان ادبيات و هنر خواست كه به هر يك از دروس نامبرده به اندازه، رياضيات و فيزيك و شيمي اهميت بدهند. پرسش دوم اينكه آيا يك دانش آموز با هوش و با استعداد و خلاق مي تواند از رياضيات به طور مستمر نمره ممتاز كسب كند، ولي از درس انشاء كم؟ بياورد معمولا غير عادي و استثنايي است كه يك دانش آموز باهوش از درس رياضي نمره بالايي بگيرد ولي از درس انشاء نمره كمتري دريافت كند. اين دو درس هر چند در دو قطب متقابل كميت و كيفيت قرار دارند ولي در انديشه پوياي يك دانش آموز به نوعي تبديل يا پيوند دست مي يابند. البته بايد به بي بها جلوه دادن دروس از سوي آموزش مدارس و يا والدين توجه كرد همانطور كه براي رياضيات و زبان و علوم تجربي كلاس هاي تقويتي گذاشته مي شود لازم است كه براي انشاء و نگارش هم كلاس تقويتي بگذارند.