Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801221-54463S1

Date of Document: 2002-03-12

چهارشنبه سوري و نوروز نوروز روز شروع زندگي است، روز آغاز طبيعت است و ابتداي حيات و رويش و زايش است و درصدر همه اعياد و جشنهاي ملي دنيا به لحاظ و از حيث طبيعتش به خوبي و درستي مي درخشد و بر قداست اين عيد بزرگ ايرانيان شيعي مذهب مي افزايد آنجا كه بعضي از محدثين وبزرگان ميلاد علي (ع ) بزرگ مقتداي عالم تشيع را بر اساس سال خورشيدي مقارن با نوروز نوروز مي دانند امسال به علت تقارن آن با ماه محرم، بي گمان براي ملت مسلمان و شيعه مذهب ما با شادي و سرور هميشگي همراه نيست و مردم در نگاه داشت حرمت ماه محرم مي كوشند. خاصه چهارشنبه سوري كه در دومين شب ماه محرم است احتمالا نشانه اي از جشن هاي هميشگي نخواهد داشت. پيشنهادي كه مقاله حاضر مطرح مي كند مي تواند براي سالهاي بعد به كار بيايد و از هم اكنون البته مقدمات آن را فراهم كرد. روزهاي آخر سال در حال سپري شدن است و سال جديداز راه مي رسد تا خود را به جهانيان و ايرانيان مشتاق و در انتظار نشان دهد كه ان شاءالله قدمش بر اين خيل مشتاقان ومنتظران ميمون و پربركت باشد. همه جا و همه چيز متاثر از اين استحاله و تحويل است و اين تغيير و تحويل بر چيزي و جايي نيست كه نفيا و يا اثباتا اثري نگذاشته باشد. اين سنت حسنه كه ما ايرانيان آن را عيد و نوروز مي ناميم در اعماق و ريشه هاي وجودي اين ملت كهن جا داشته و دارد و ساليان سال و قرنهاي متمادي است كه اين رسم ديرين خود را حفظ كرده و هر سال نه تنها از شكوهش كم كه بر جلال و عظمتش نيز افزوده شده است. به تاريخ اين مرز و بوم كه نظري اجمالي بيفكنيم مي بينيم كه اقوام مهاجم به اين كشور هر كدام به نحوي (سلبي يا ايجابي ) قصد ازاله و يا جايگزين نمودن رسم و سنت ديگري داشتند، بر آن نيستم تا به طور ريشه اي و تاريخي به تحليل عيد نوروز بپردازم كه اين فصل را به فرصتي ديگر موكول مي كنم فقط اشارتي به اين نكته و عظمت اين جشن ملي نموده و به اصل مطلب تحت عنوان چهارشنبه سوري و يا شب چهارشنبه آخر سال مي پردازم. در ميان ملل و اقوام گوناگون اين گيتي جشنهاو اعياد فراواني به مناسبتهاي مختلف و به ويژه به مناسبت سال نو به چشم مي خورد. حلول سال جديد ميلادي (آخر دسامبر ) - سال قمري (آخر ذيحجه )- سال تركي و... از اين جمله اند كه هركدام داراي ويژگيهاي خاصي است كه باز هم در ما نحن فيه درصدد بسط و بحث مورد نيستم و بناي كوچك انگاشتي اعياد ديگر ملل را نيز ندارم بل مي خواهم عظمت اين عيد و اين رستخيز طبيعت كه به قول مولانا گواه روشني بر حيات مجدد انسان است ( ) 1 را عنوان نمايم. در عقايد ايرانيان باستان و اجداد صاحبان اصلي اين كشور كهن آمده است كه خداوند در نوروز دست به خلقت زمين و آسمان زد در صحت و سقم اين مطلب بحث نمي كنم ولي نمي توانم به اين نكته ظريف اشاره اي نكنم كه در كتاب وحي و مصحف مقدس ما مسلمين كه سند اعجاز اين مذهب شناخته مي شود مقلبالقلوب آفرينش، زمين را در شش روز بيان فرموده آنجا كه مي فرمايد و لقد خلقنا الارض في سته ايام در، اين خصوص با مفسرين و شارحين متعددي بحث و مجادله داشتم. ولي گذشته از بحثهاي موضوعي ونحوي چيزي كه ضميرم گواهي مي دهد و بر آن باور و ايقان دارم و عقل و شعور و منطق نيز بر آن مهر تائيد مي زند آن است كه اگر منظور از سته ايام شش روز دنيوي باشد قطعا و جزما اين ايام خلقت زمين نوروز بوده است چرا كه نوروز روز شروع زندگي است، روز آغاز طبيعت است و ابتداي حيات و رويش و زايش است و درصدر همه اعياد و جشنهاي ملي دنيا به لحاظ و از حيث طبيعتش به خوبي و درستي مي درخشد و بر قداست اين عيد بزرگ ايرانيان شيعي مذهب مي افزايد آنجا كه بعضي از محدثين وبزرگان ميلاد علي ( ع ) بزرگ مقتداي عالم تشيع را بر اساس سال خورشيدي مقارن با نوروز مي دانند. با ذكراين مقدمه نه چندان كوتاه قصد طرح يكي از رسوم مرتبط با اين عيد را تحت چهارشنبه سوري عنوان دارم و باز هم تذكار اين مطلب خالي از فايده نيست كه هدفم طرح اساسي اين اعياد و بزرگداشت، مذمت و يا درستي و ناصوابي اين سنن نيست و نمي باشدكه مي خواهم از زاويه اي به اين رسم ملي نگاه كنم كه شايد تا به حال از اين بعد نگريسته نشده باشد ويا اگر طرح و عنوان هم شده باشد آنقدر كم رنگ بوده كه در برابر سيل نوشته ها و مقاله ها و هشداروبايدها و نبايدها به چشم نمي آيد و نيامده است. اين ايام طبق معمول سنواتي اين يكي دو دهه اخير هر روز و هر روز مي خوانيم و مي شنويم كه مسئولين محترم قضايي، امنيتي، انتظامي، شهري، درماني، كشوري و لشكري و هكذا همه و همه به هر نحو از طريق رسانه هاي مختلف از راديو و تلويزيون گرفته تا روزنامه ها و پخش اعلاميه و هشدار و. خطرات و مضرات بازي با ترقه و اشياي خطرناك و آتش زا را كه به بهانه اين رسم ديرين در اين روزها در كوچه و خيابان بازيچه دست كودكان و نوجوانان و عده اي سودجوي از خدا بي خبر شده است را به درستي گوشزد مي نمايند. صحبت و هشدار همه اين عزيزان دلسوز جاي تقدير و تشكر دارد چرا كه همه و همه قصد در كاهش تلفات و لطماتي دارند كه سابقه نشان داده است هر سال روبه تزايد است و چاره اي نيست جز هشدار، تهديد و به تصوير كشيدن عمق فاجعه و آموزش به بزرگترها، جان كلام اينجاست كه مي خواهم به اين مهم از نگاهي ديگر بنگرم كه آيا سنتي چهارشنبه سوري متعلق به اين كشور كهن است يا؟ نه يك پديده وارداتي وتحميلي غربي است يا ريشه در تاريخ اين ملت؟ دارد شرع انور با آن مخالفت دارد؟ ياخير علما و بزرگان متقدم و متاخر حكم برتقبيح و حرمت اين عمل داده اند و يا؟ نه حديثي و يا روايتي و يا سندي در دست است كه در سالهاي اوليه ورود اسلام به اين كشور ائمه و بزرگان سلف به مبارزه با اين سنت اقدام كرده باشند. به نظر نگارنده و راقم اين سطور كه مطالعاتي نسبتا عميق در اين خصوص داشته است نمي توان دليل و بينه محكم و متقني ارائه داد كه اين سنت مذموم و ناپسند بوده و مورد قبح شرع و رويه و بناي عقلا باشد. حال بحث در نحوه برگزاري اين مراسم است. مي خواهم كمي مطلب را بسط داده و واقعيت دروني جامعه را باز كنم. بعد از پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي و با مد شدن واژه هايي از قبيل طاغوتي - ضد ارزش و از اين قبيل كه هر چيزي را به ميل خودمان نبود و يا نمي پسنديديم اين برچسبهاي ناچسب را به آن مي چسبانديم و به مصداق الانسان حريص علي مامنع نتيجه عكس هم مي گرفتيم. نيك به ياد دارم در اوايل انقلاب سعي در كم رنگ كردن نوروز با بهانه هايي كه ذكر آن گذشت به عمل آمد، طرح تقليل تعطيلات ايام نوروز، منحصر كردن تعطيلات به سه روز كه در سنوات اوليه انقلاب به عنوان رسومات طاغوتي و عامل ترويج زرتشتي گري و... مطرح مي گرديد نگرش به اين پديده هم به مانند جشنهاي ملي ديگر مثل جشن مهرگان، جشن سده و امثال ذلك كه هر كدام داراي ريشه هاي فطري و ملي مي باشد كه شايد شارع مقدس آن را به مصداق احكام امضايي تاييد هم نموده باشد از قاعده فوق مستثني نبود و چهارشنبه آخر سال خورشيدي هم و كذلك. همه اينها به كنار بازهم قصد دخول و ورود به وادي اين مباحث عميق و جالب را ندارم و نمي خواهم به تطهير و يا تقبيح اين قبيل جشنهاي ملي و تاريخي بپردازم كه اين خود مثنوي هفتاد من كاغذ مي طلبد كه به ياري خداوند در فرصتهاي آتي با استمداد از احاديث و روايات قطعيه فقهي در اين مقال بحث خواهم كرد. مطلب را خلاصه كنم و آنكه هر قوم و ملتي درتقويم خود روز و يا روزهايي دارد كه به نشانه شادي و شعف، آتش اين عنصر مقدس و همزاد بشر و اين ماده مطهر از ديدگاه شرع كه از عناصر اربعه و مطهر است را روشن و منور مي نمايند و با استفاده از اين عنصر پاك و بي آلايش شادي خود را به نمايش مي گذارند نيز در كشورهاي مسيحي و دولتهايي كه مبناي تقويمي آنها سال ميلادي است در ايام كريسمس، در كشورهاي آسياي دور به مناسبتهاي ملي و مذهبي مشابه - در كشورهاي ديگر به مناسبتهاي سالگرد استقلالشان و قس علي ذلك. كشور عزيز ما هم به هم چنين درچهارشنبه آخر هر سال به قصد زدودن ناپاكي ها و نجاسات و كدورتها و مكدرات قلبي و ظاهري سرخ فامي و گل را گوني از آتش به عاريت گرفته و در عوض زردي و ناپاكي و پليدي و خباثتهاي دروني را در زبانه هاي آتش مي سوزانند تا در آخر سال با استعانت از محول الحول والاحوال وجود خود را به وسيله اين عنصر مطهر و مقدس و اين نور الهي تطهير نمايد و سال نو را با احسن الحال آغاز نمايد. حال اگر اين سنت ديرپاي به دست عده اي جوان و نوجوان خام و بي اطلاع و آموزش نديده و جاهل به فرهنگ و آداب و سنن قديم و ترغيب و تهييج عده اي آگاه وزراندوز به نحوي ديگر و با شيوه اي نابخردانه و نامعقول و برعكس خطرناك اجرا و هزاران هزار خطر جاني و مالي را براي اموال و انفس مردم به سوغات مي آورد، مقصر فقط نوجوانان و جوانان با احساس و با شور و شعور نيستند كه مسببين اقوي از اين مباشرين آناني هستند كه تعمدا قصد زدودن اين رسم و سنت ديرينه را دارند و به جاي آموزش صحيح و احياي اين رسم نيكو بي جهت و جاهد سعي در محو آن ازطريق مبارزه و ستيز ناآگاهانه دارند كه هر چه اصرار منع بر آن كنند ديگران را حريص و حريص تر مي نمايند. براي جلوگيري از بروز اين خطرات خانمانسوز و جبران ناپذير و به عنوان راه حلي منطقي و خردمندانه توام با درك شور و نشاط نسل جوان و حركت در مسير زمان و خواستهاي طبيعي و فطري جوانان و اعتلاي فرهنگ غني اين كشور اسلامي و كهن پيشنهاد مي شود: مراكز و كارخانه هاي كوچك شيميايي مواد و وسائل صرفا منور و آتش زاي بي خطر معمول در سراسر دنيا و منطبق با استانداردهاي جاري را در قبال اخذ وجه در اختيار طالبين قرارداده و از طرف ديگر به سان گذشته نه چندان دور با در معرض فروش گذاشتن بوته و اشياي محترقه بي خطر نه تنها در جهت خنثي كردن دست يك عده سودجو كه با استفاده از احساسات خام عده اي كم سن و سال و به قصد استفاده صرفا مادي مواد منفجره را به خانواده هاي از همه جا بي خبر داده تا در شرف سال نو هر شب را به انتظار وقوع حادثه اي برد، كوتاه نموده وبا همكاري و هماهنگي ارگانهاي امنيتي و انتظامي و شهرداري و به ويژه صداوسيماي محترم در جهت انعكاس اين شب و مخابره آن به جهانيان بكوشيم و با اين روشهاي معقول و قابل قبول و مقرون به صرفه و اشتغال زا و عاري از خطرات جسمي گوناگون و اين نوع برخوردهاي شايسته و مشروع و در خورشان نظامي مبتني بر شرع و ناس با شادي و نشاط و سرور و شادماني به استقبال بهار زيبا و نوروز برويم تا شايد به ياري خداوند وواقع بيني مسئولين محترم ذيربط شادي و نشاط اين واژه هاي گمشده حلقه هاي و مفقوده دوباره طلوع نمايد و با ادخال سرور و در جهت دستور صاحب شريعت قدمي برداشته شود. ان شاءالله. اميرحسين فتحي - 1 اين بهار نو ز بعد برگ ريز هست برهان بر وجود رستخيز