Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801220-54447S1

Date of Document: 2002-03-11

جشني آميخته با زندگي، هنر و طبيعت گزارشي از جشنواره فرهنگ و تمدن ساحل نشينان خليج فارس در جزيره قشم نخستن جشنواره فرهنگ وتمدن ساحل نشينان خليج فارس از 2 تا 12 اسفند در جزيره قشم ودر بندر تاريخي و زيباي لافت برپا بود. در اين جشنواره هنرمنداني از استان هاي هرمزگان، سيستان و بلوچستان، بوشهر وخوزستان حضور داشتند كه با اجراي برنامه هاي متنوع، هنرهاي بومي مناطق خود را به تماشا گذاشتند. تركيبي از موسيقي بومي، ترنم سرود سرباز گمنام، نمايش آثار فرهنگي و صنايع دستي استان ها در غرفه هاي سنتي كنار دريا، گشايش خانه فرهنگ و هنر بندر لافت، ديدار از موزه موقت آثار تاريخي خطه جنوب، پذيرايي با غذاهاي سنتي و.. مجموعه برنامه هاي اين رويداد فرهنگي بود كه با عيد قربان آغاز و در عيد سعيد غدير پايان يافت. آنچه مي خوانيد گزارش گونه اي است از اين جشنواره و ديداري كوتاه از جاذبه هاي گردشگري و اكوتوريسم در جزيره پهناور و كشيده پيكر قشم كه باكيلومتر 1500 وسعت بزرگترين جزيره غيرمستقل جهان است. غروب باشكوه خورشيد در افق دريا پديده اي خيال انگيز براي آغاز برنامه هاي جشن فرهنگ و تمدن ساحل نشينان خليج فارس، در هواي دلنشين نخستين هفته اسفندماه است. ميهمانان و مردمي كه از سراسر جزيره بر شيب تپه مشرف به دريا نشسته اند و در برابر خود رديف بادگيرها، آبانبار بزرگ سنتي، قلعه نادري، چاه هاي تلا، گنبد و مناره و لنج هارا در ساحل و در زير پرتوهاي نور نظاره گرند، دل و گوش به موسيقي زيبايي سپرده اند كه توسط گروه بزرگ نوازندگان سازهاي سنتي قشم به رهبري نادر مشايخي به اجرا درآمده است. ساعتي هنگامي بعد، كه اجراي موسيقي به پايان مي رسد، همه از تپه پايين آمده به ميدانگاهي كه مسجد بزرگ لافت در آن است مي رسند و از آنجا به بلوار ساحلي كه در يك سو درياست و سوي ديگر غرفه هاي هنرهاي دستي مردم جنوب و چايخانه سنتي و رستوران غذاهاي دريايي است، حركت مي كنند. همچنين حركت كاروان شتر، اجراي موسيقي و مراسم سنتي توسط هنرمنداني از استان هاي جنوبي از بخش هاي جالب توجه اين جشنواره بود و از همه جالبتر بازديد از موزه و خانه فرهنگ لافت بود كه در آن عكس هايي از لافت و آداب و سنن مردم جنوب ايران و حجله بندان سنتي و بساط نگارگري براي نقش حنازدن به دست ميهمانان و.. برپا شده بود. روستاي زيباي لافت كه ميزباني جشنواره را برعهده داشت، دركيلومتري 70 شهرستان قشم واقع شده و به خاطر پيشينه تاريخي و معماري ويژه از ديدني ترين روستاهاي ايران است كه گذشته از جنگل هاي حرا و صنعت لنج سازي آثار تاريخي منحصر به فردي مثل قلعه نادري متعلق به پرتغالي ها و چاه هاي آبتلا را همچون گنجينه اي در خود حفظ كرده است. چاه هاي تلا در پشت جايگاه ويژه اي كه براي مراسم افتتاحيه جشنواره تدارك ديده شد، هر ميهمان تازه واردي را به سوي خود اين فرامي خواند چاه ها كه به مناسبت جشنواره نورپردازي در شده اند، درون يك گودال بزرگ با فاصله اي اندك در كنار هم قرار گرفته اند و پس از گذشت قرن ها هنوز هم مهم ترين منبع آب آشاميدني مردم لافت اند. گفته مي شود تعداد اين چاه ها در گذشته به تعداد روزهاي سال كبيسه يعني بوده 366 است كه 266 حلقه آن به مرور زمان پر شده و در حال حاضر حدودچاه 100 باقي مانده است. برخي معتقدند كه ايجاد آنها به سال هاي دور يعني قبل از اسلام بازمي گردد و بعضي ديگر براي آنها عمري 400 ساله را رقم مي زنند و معتقدند در سال 976 هجري شمسي خواجه عبدالكريم حاكم لافت براي نجات مردم از بي آبي و كم آبي دستور داد اين چاه ها را حفر كنند. چاه هاي تلا در سنگ حفر شده اندو هنگام بارندگي چون شيب عمومي تمام تپه هاي پيرامون رو به اين سمت دارد تمام چاه ها پر از آب مي شود. برداشت آب از چاه تقريبا در تمام سال جريان دارد. چاه هاي داخل گودال به طور متوسط 2 تا/3 5متر و چاه هاي بالاي گودال بين 6 5 تا متر عمق دارند. زنان و دختران با كوزه و سطل و دبه آب مي برند و مردان با كنديل كه چوبي است بر دوش با دو سطلي آويخته از هرسو. اهالي لافت معتقدند كه آب هر چاه خصوصيات ويژه اي دارد كه خاص همان چاه است. يعني آب يك چاه گرم، يك چاه سرد و ديگري زم است. در مناطق ديگر جزيره معمولا هر چاه نام خود را از احداث كننده خود مي گيرد، اما چاه هاي تلا در لافت نام خود را از شكل چاه و نوع آب و ويژگي هاي ديگري كه براي آن قائل اند مي گيرد و تلا يا تل آب به معني آبي است برگرفته از شيب تل. در اولين نگاه به روستاي لافت بادگيرهاي سربه آسمان كشيده جلب نظر مي كند. تركيب اين عناصر عمودي شاخص، با گستره آرام دريا چشم انداز زيبايي را به تصوير مي كشد. بالاي هر خانه را يك بادگير زينت بخشيده است و مجموعه بادگيرها لافت را، در كنار آبهاي مواج بي همتا كرده است. بادگيرهاي لافت حجيم اند تا بتوانند از بادهاي آرام محلي و نسيم ملايم دريا استفاده كنند. تفاوت اصلي بادگيرهاي لافت با مناطق مركزي ايران در آن است كه به جاي ايجاد نسيم براي افزايش رطوبت، اين بادگيرها جريان تند هوا را با هدف كاهش رطوبت محيط ايجاد مي كنند. جنگل هاي حرا كه از مهم ترين زيستگاههاي طبيعي جهان است، در چشم انداز روستاي لافت قرار دارد. با مشاهده كوچه پس كوچه هاي دريايي جنگل حرا كه اطراف آن را درختان حرا احاطه كرده اند به نظر مي رسد كه جنگل در آبهاي خليج فارس نفوذ كرده يا دريا مرزهاي جنگل را در نورديده است. درختان حرا مانند هر درخت ديگري در خشكي مي رويند اما، خشكي هايي كه نيمي از شبانه روز در آب غرق از است دور كه نگاه مي كنيد گويي درخت و جنگل از قعر دريا برآمده و سر به آسمان كشيده است و همين است كه آن را چون پديده اي شگفت مي نماياند. گذشته از جشنواره فرهنگ و تمدن ساحل نشينان خليج فارس، مسئولان جزيره قشم متناسب باجلوه هاي گوناگون زندگي مردم با پديده هاي طبيعي اين جزيره جشن هاي متفاوتي را براي برگزاري در ايام و فصول مختلف سال در برنامه كار و تقويم فعاليت هاي خود قرارداده اند تا علاوه بر معرفي توانمندي ها، جاذبه، استعدادها و فرهنگ غني منطقه، نشاط و شادابي را براي مردم و ميهمانان قشم به ارمغان آورند. جشنواره هاي صيادان قشم جشنواره موسيقي، سنتي و عرفاني قشم، جشنواره هنرهاي دستي زنان، جشنواره لنج و لنج سازان و جشن حرا از مهم ترين جشن هايي است كه هر سال در اين جزيره برگزار جشن مي شود مهر، جشن نخل و برداشت خرما و جشن ميگو نيز امسال در قشم برپا بود. طبيعت زيبا، فرهنگ غني و آداب و رسوم سنتي در قشم آميزه اي است پر بها براي دست اندركاران عرصه هنر تا زيباترين صحنه هاي آثار خود را در اين جزيره به تصوير درآورند. فيلم سينمايي روبان قرمز ساخته ابراهيم حاتمي كيا مجموعه تلويزيوني امام علي به داود كارگرداني ميرباقري و، فيلم هاي خاموشي دريا ساخته وحيد موساييان پيرحرا، به كارگرداني مهوش شيخ الاسلامي و ننه گل ساخته عبدالله پور از جمله آثاري هستند كه در جزيره قشم توليد شده اند. حميد دهقانپور در روزهاي برگزاري جشنواره فرهنگ و تمدن ساحل نشينان خليج فارس نيز در حال ساخت فيلم مستندي درباره جنگل حرا بود و ناصر تقوايي فيلمساز پرآوازه و كم كار، آخرين فيلم خود را در اين جزيره كارگرداني مي كرد كه البته از حضور انبوه تيرهاي برق و مشكلاتي كه براي گروه فيلمبرداري بوجود آمده بود، گله داشت. به گفته داودي يكي از مسئولان برگزاري جشنواره فكر اجراي چنين جشني از چند سال پيش و از زماني كه زمزمه گفت وگوي تمدن ها درگرفت، پيدا شد. به تدريج كه پروژه گفت وگوي تمدن ها ابعاد وسيع تري مي يافت و حتي تبديل به يك موضوع قابل توجه براي جهانيان شد، تاجايي كه سال ميلادي 2001 را سال گفت وگوي تمدن ها نام گذاري كردند كشور ما كه منادي اين تفكر صلح آميز بود جنبش چشمگيري را در ابعاد گوناگون آغاز كرد كه از همه فراگيرتر برگزاري جشنواره هاي استاني به همت سازمان ايرانگردي وجهانگردي بود، اما جشني و مراسمي كه نمايش دهنده جلوه هاي متنوع فرهنگ ساحل نشينان استان هاي حاشيه شمالي خليج فارس وكشورهاي جنوبي آن باشد و به صورت رويدادي نهادينه شده همه ساله به اجرا درآيد، در حد خود انديشه اي تازه بود كه سرانجام قرعه فال به نام بندر تاريخي و زيباي لافت افتاد. در حقيقت هدف نهايي اين است كه جشنواره فرهنگ و تمدن ساحل نشينان خليج فارس به مرور طي سال ها هويتي خاص به خود بگيرد و با حضور قدرتمندانه افراد و نهادها به رويدادي در مقياس بزرگ براي ورود به تقويم رويدادهاي فرهنگي هنري جهان تبديل شود. رويدادهايي همانند بعلبك، آوينيون و... بديهي است درگام نخست تحقق چنين هدف و آرزويي ناممكن است. چرا كه مراسم بزرگ جهاني اسبابو عوامل مورد نياز خود را دارند: زيرساخت ها، امكانات، تجهيزات، اعتبار لازم و از همه مهمتر مديريت در معناي علمي و كامل آن، يعني برنامه ريزي، سازماندهي، تامين نيروي انساني، هدايت، هماهنگي وهدف. چيزي كه در برگزاري نخستين جشنواره فرهنگ و تمدن ساحل نشينان خليج فارس كمتر به چشم مي خورد. دشتي يكي ديگر از دست اندركاران جشنواره معتقد است نخستين دوره جشنواره فرهنگ و تمدن ساحل نشينان خليج فارس در ابعادي كوچك تر از اندازه هاي واقعي و با كاستي هاي بسيار برگزار شد، اما از هم اكنون با اميد بسيار به دوره دوم جشن درسال 81 و به تداوم آن در سال هاي آينده مي انديشيم به رويدادي بزرگ و به يادماندني در عرصه جهاني و به جشني كه شايسته فرهنگ و هنر اين سرزمين ديرينه سال است. علي شيدفر