Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801218-54421S9

Date of Document: 2002-03-09

زيمبابوه; پرچمدار استقلال در برابر مردم در حاشيه انتخابات رياست جمهوري در زيمبابوه مخالفان ما هرگز و هيچگاه نمي توانند بر زيمبابوه حكومت كنند. من تا پاي مرگ از كشورم حفاظت مي كنم، من به خاطر اين كشور به زندان رفته ام. اينها جملاتي است كه رابرت موگابه رئيس جمهور زيمبابوه در هفته هاي اخير بارها و بارها با مشت گره كرده، آن ها را تكرار كرده است. نگراني نهفته در پس اين كلمات كه كاملا نمايان است در تابستان سال 2000 آغاز شد كه مخالفان حكومت موگابه در انتخابات پارلماني نيمي از كرسي ها را از آن خود كردند. اين نخستين بار بود كه حكومت زيمبابوه، از نظام تك حزبي خارج شده و حضور يك نيروي ديگر به غير از حزب حاكم را تجربه مي كرد. در آن زمان رهبران حزب مخالف (جنبش دگرگوني دمكراتيك ) گفتند، نتيجه اين انتخابات نشان داد كه موگابه به پايان كار خود نزديك مي شود. مبارزات انتخاباتي تابستان سال 2000 با درگيري و خشونت و محدوديت هاي بسيار براي مخالفان همراه بود. مورگان تسوانگيراي رهبر جنبش دگرگوني دمكراتيك در آن روزها بارها از موگابه خواست، آبرومندانه و در عين عزت و احترام از قدرت كناره گيري كند، اما موگابه چنين كاري نكرد. او از نظر ايدئولوژيك به نسل رهبران و مبارزان آزاديخواه آفريقايي دهه 1960 تعلق دارد كه حكومت اقتدارگرايانه و ضدغربي و عدم تحمل مخالف از ويژگيهاي عمده آنهاست. موگابه معمولا مخالفانش را عامل غربي ها و به ويژه انگليس مي خواند و آنها را بيگانه و دشمن خطاب مي كند، اما حقيقتي كه نتايج انتخابات نشان مي داد آن بود كه موگابه با يك رقيب قدرتمند روبه روست. نيمي از راي دهندگان به تغييرات راي داده بودند. حضور مردم در آن انتخابات از سال 1980 بي سابقه و چشمگير بود. طي اين دو سال موگابه هرچه در توان داشت به كاربست تا مخالفان را از اين ميدان بيرون كند و شرايط تابستان سال تكرار 2000 نشود. قانون انتخاباتي به پارلمان برده شد تا حق راي از صدها هزار نفر از جوانان بيكار كه عمدتا از حاميان مخالفان هستند، گرفته شود. هزاران نفر از زيمبابوه اي هايي كه براي نظارت بر انتخابات آموزش ديده بودند با انگ اقدامات ضددولتي و عضويت در سازمانهاي ضددولتي از حضور در حوزه هاي راي گيري منع شدند. قانون امنيتي جديدي تصويب شد كه انتقاد از رئيس جمهور را جرم دانسته و طبق قانون ديگري، روزنامه نگاران مستقل از نوشتن گزارش ها و اخباري كه به تاييد رسمي دولت نرسيده باشد، منع شدند. همه اين اقدامات براي انتخاباتي پيش بيني شده كه امروز و فردا برگزار مي شود، انتخابات رياست جمهوري كه سرنوشت زيمبابوه را مشخص مي كند. رقيب اصلي موگابه، مورگان تسوانگيراي است. علاوه بر تمام محدوديت هاي قانوني كه دولت موگابه رسما براي اين انتخابات فراهم كرده است، پديده ديگري در هفته هاي اخير در خيابانهاي هراره و ديگر شهرهاي زيمبابوه ديده مي شود كه با هدف وحشت زده كردن مردم و طرفداران مخالفان ايجاد شده است. گروهي از شبه نظاميان طرفدار حكومت در خيابان ها به ضرب و شتم مرگ آور طرفداران مخالفان، فعالان تبليغاتي آنها و حتي كساني كه روزنامه يا بيانيه اي در دست دارند و مي خوانند مي پردازند. چنين زدوخوردهاي خياباني براي مردم زيمبابوه غريب نيست. اين كشور سالها صحنه درگيري و خشونت بود تا وقتي كه با رهبري موگابه به ثبات و استقلال رسيد. زيمبابوه كشوري با 11 ميليون نفر جمعيت است. موگابه رهبر استقلال اين كشور به همراه حزب زانو - پي اف، از زمان استقلال در سال 1980 قدرت را در اين كشور به دست دارد. رسانه هاي اين كشور چه راديو و تلويزيون و چه مطبوعات تحت كنترل دولت قرار دارند اما مطبوعات مستقل اندك فعاليتي دارند. بعد از درگيريهاي خشونت آميزي كه در پي اجراي طرح اصلاحات ارضي موگابه به وجود آمد و طي آن كهنه سربازان با چراغ سبز دولت به مزارع سفيدپوستان هجوم برده و آنها رابيرون مي كردند تا زمين خود را تصرف كنند، فشارهاي داخلي و خارجي به موگابه بيشتر شد تا اينكه او وعده يك انتخابات آزاد و منصفانه را داد. اما نه واكنش هاي شديد و تهديدآميز انگليس و نه سياست گفت وگو و احتياط آفريقاي جنوبي مانع از سركوبها و محدوديت هاي پيش از انتخابات نشد. دولت زيمبابوه ناظر انتخاباتي اتحاديه اروپا را اخراج كرد و با اين كار خشم اروپايي ها را برانگيخت و آنها تحريم هايي عليه دولت زيمبابوه تصويب كردند. اما همسايگان آفريقايي او هنوز در انتظار نتايج انتخابات هستند. پيش بيني درباره نتيجه اين انتخابات بسيار دشوار است. از يكسو همه شواهد حاكي از آن است كه مردم زيمبابوه بعد از سال 22 حكومت موگابه خواستار تغيير هستند اما رهبر 78 ساله اين كشور نشان داده است كه به هيچ قيمتي حاضر به ترك اريكه قدرت نيست. سياست ترور و وحشت پيش از اين نيز در زيمبابوه نتيجه داده است. در سال 1980 موگابه حتما حمايت مردم را داشت اما در سالهاي بعد حزب زانو -پي اف هيچگاه به مخالفان اجازه قد برافراشتن نداد. موگابه اكنون محبوبيت خود را از دست داده است چون درآمد طبقه متوسط مردم نسبت به 20 سال پيش نصف شده است. حكومت او هم طي اين سالها به فساد كشيده شده است; همه چيز در دست حاكمان و خويشاوندان آنهاست. افراد تحصيلكرده و با مهارت، مهاجرت را به ماندن در كشور ترجيح مي دهند. در سالهاي اول بعد از استقلال، كمك هاي مالي خارجي، تاثيرات مثبتي داشت، اما با قطع اين كمك ها شرايط عوض شد. قوانين تصويب شده درباره حق مالكيت، مانع سرمايه گذاري مي شد و كشاورزي هم رفته رفته از ميان رفت. واكنش موگابه به اين شرايط، تنها كنترل قيمت ها بود. مغازه دارها مجبور مي شدند نان را به قيمتي پايين تر از هزينه پخت آن بفروشند. بيكاري در زيمبابوه اكنون 60 درصد تخمين زده مي شود و تورم به 116 درصد رسيده در است اين شرايط موضوع اقتصاد در كانون توجه مردم در اين انتخابات قرار اگر دارد چه موگابه در تبليغات انتخاباتي همواره بر اصلاحات ارضي تاكيد كرده و سعي مي كند با استفاده از اين طرح امتياز بگيرد، اما مردمي كه حتي در مغازه ها و فروشگاهها هم غذاي كافي پيدا نمي كنند، پيش از فكر كردن به توضيحات او درباره اصلاحات ارضي به وضعيت خود نگاه مي كنند. موگابه مي گويد: اگر در انتخابات پيروز شود، يك ميليون شغل جديد ايجاد مي كند و براي همه شغل، امكانات درماني و آموزش رايگان تدارك مي بيند. در مقابل، تسوانگيراي وعده تغييرات بنيادي را داده است، مثلا تلاش براي مقابله با ايدز، بازگشت به حكومت قانون و پايان هرج و مرج، توقف چاپ اسكناس توسط دولت، جمع آوري شبه نظاميان، فراخواندن ارتش از كنگو، روابط دوستانه با صندوق بين المللي پول و بانك جهاني. همه اين وعده ها زيباست، اما آيا او مي تواند آنها را عملي كند. تسوانگيراي رهبر اتحاديه هاي كارگري است و تجربه اي در اداره امور دولت ندارد. ممكن است با به قدرت رسيدن او دولتي بدتر از قبل روي كار آيد، مانند اتفاقي كه در زامبيا روي داد. در نخستين انتخابات آزاد در اين كشور در سال 1991 فردريك چيلوبا از رهبران محبوب كارگري، كنت كائوندا، رهبر و موسس كشور را با وعده دموكراسي و اقتصاد بازار شكست داد. اما حكومت چيلوبا به حكومتي فاسد تبديل شد. اكنون با گذشت يك دهه بعد از آن زمان، مردم زامبيا فقيرتر شده اند. در كشوري مانند زيمبابوه آن هم در آستانه انتخابات نمي توان به نظرسنجي هاي انتخاباتي اهميتي داد. اما بررسي هاي غيررسمي نشان مي دهد 70 درصد راي دهندگان از تسوانگيراي حمايت مي كنند. شايد به همين دليل است كه مطبوعات انگليس از احتمال خروج موگابه از كشور خبر مي دهند. چندي پيش يك روزنامه انگليسي نوشت، رئيس جمهور نيجريه درباره سرنوشت موگابه بعد از انتخابات با تسوانگيراي گفت وگو كرده است. در نشستي كه در هراره ميان السگون اوباسانجو رئيس جمهور نيجريه و تسوانگيراي برگزار شده است، اوباسانجو با اشاره به تصوير موگابه روي ديوار از تسوانگيراي پرسيده است، در صورت پيروزي در انتخابات با او چه؟ مي كنيد اين پرسش پرمعنا نشان مي دهد كه موگابه درباره احتمال به نتيجه نرسيدن همه تلاش هايش براي باقي ماندن در قدرت فكر كرده است. در اين انتخابات به غير از موگابه و تسوانگيراي، سه نامزد ديگر شركت دارند، كه اگر چه ديگران اميدي به آنها ندارند اما خود آنها با شور بسيار و علي رغم همه محدوديت ها در تبليغات انتخاباتي شركت كرده اند. ترجمه و تنظيم: نيلوفر قديري