Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801218-54411S1

Date of Document: 2002-03-09

كارت پستال هاي نوروزي ايرانياني كه در نيمه اول قرن سيزدهم در خارج از كشور بوده اند بعضا از اين نوع كارتها هم استفاده مي كردند و براي دوستان، بستگان و نزديكان خود به ايران مي فرستادند. سلاطين قاجار نيز در پاره اي موارد مراسلات خود را از اروپا روي همين كارتها مي نوشتند و به ايران مي فرستادند تاريخچه كارت پستال در منابع تحقيق آمده است برخي از پژوهندگان كوشيده اند تا شرح جامعي درباره تاريخچه كارت پستال درجهان فراهم كنند، اما اين تلاش تاكنون بي حاصل بوده است. تنها در فرهنگ هاي خودمان مانند فرهنگ دهخدا، صبا عميد، و غيره به طور اشاره درباره اين واژه مركب نوشته اند: كارت پستال ماخوذ از زبان فرانسه است و به يك ورقه پستي يا برگ مقوايي گفته مي شود كه روي آن مردم مطالبي به دلخواه مي نويسند و به مقصد مورد نظر خود از طريق پست مي فرستند. بيشتر فرهنگ هاي خارجي نيز گرچه به اين موضوع نيز پرداخته اند اما مطالب آنها نيز مبسوط و جامع نيست و ذهن جست وجو گر را سيراب نمي كند. در فرهنگ وبستر توضيح بيشتري آن هم نه چندان جامع آمده است بدين قرار كه كارت پستال POSTALE CART به اين اشكال مختلف تعريف شده است: - كارتيست حامل پيغام كه بدون پاكت از طريق پست ارسال مي شود. - كارتيست كه مهر دولتي دارد و هزينه آن قبلا پرداخت شده است. در چاپ جديد اين فرهنگ نيز اين معاني به صورت زير آمده است: - كارتي است با يك تمبر مهر شده كه توسط دولت به فروش مي رسد وچون فاقد پاكت تمبر شده است براي استفاده كننده آن از يك نامه تمبردار ارزان تر تمام مي شود. فرهنگ لاروس نيز به اين عبارت اكتفا كرده كه: كارت پستال، كارتيست كه يك طرف آن موضوع ارسال نوشته مي شود و طرف ديگر اين كارت مصور است. در همين دايرالمعارف آمده است كه تهيه كارت پستال كار جديدي است كه اولين بار در سال 1869 ميلادي در اتريش عرضه شده ودولت فرانسه هم طبق قانون در 19 دسامبر 1872 كارت پستال را تهيه كرد و در معرض فروش گذارد. علاوه بر مطالب فوق در دايرالمعارف بريتانيكا در زمينه كارت پستال نوشته شده كه اين كارت براي اولين بار در اتريش به تاريخ اول اكتبر سال 1869 به بازار عرضه شد و يك سال پس از آن نيزپست انگليس دوازده كارت پستال را به قيمت نيم پني در بازارهاي خود به فروش مي رساند و در سال 1879 تعداد يك ميليون و پانصد هزاركارت در هفته از طريق پست فرستاده شد و در سال 1894 كارت هايي با تمبرهاي چسبان به قيمت نيم پني براي ارسال به پستخانه ها داده شد. در آمريكا ومستعمرات انگليس ارسال اين نوع كارت ها ديرتر به جريان افتاد و در هنگام جنگ جهاني اول هيجان شديد ارسال اين قبيل كارتها به طور محسوس فروكش كرد. كارت پستال در ايران درباره شروع استفاده از كارت پستال در ايران تحقيقات جامع و مدوني در دست نيست، تنها مي توانيم بگوئيم ايرانياني كه در نيمه اول قرن سيزدهم در خارج از كشور بوده اند بعضا از اين نوع كارتها هم استفاده مي كردند و براي دوستان، بستگان و نزديكان خود به ايران مي فرستادند. سلاطين قاجار نيز در پاره اي موارد مراسلات خود را از اروپا روي همين كارتها مي نوشتند و به ايران مي فرستادند. كم كم چاپ اين نوع كارتهاهم در ايران معمول شد. نام برخي از موسساتي كه كارت پستال در ايران چاپ مي زدند از اين قرار بود: - تهران سراي امير، مسجد آقا سيدعبدالرحيم كاشاني - تهران تيمچه آموس جواهر - تهران مغازه نوبهار: لاله زار - تهران مغازه گلستان خيابان لاله زار و مراكز ديگر. تصاوير كارت پستال هاي ايراني تصاويري كه روي كارت پستال هاي قديمي ما به چاپ مي رسيد از لحاظ موضوع زمينه هاي متعددي داشت كه ذيلا اشاره مي شود: - تصوير شاهان مانند احمدشاه، مظفرالدين شاه - تصوير شخصيت هاي دوران مشروطيت - تصوير بناهاي تاريخي و سازه هاي ديگر مانند شمس العماره - دورنماي تكيه تهران، تخت زمرد، تخت مرمر - تصوير صحن هاي مقدس مانند صحن حضرت معصومه ( عليهاالسلام ) يا حضرت رضا (ع ) - تصوير ميادين مانند ميدان توپخانه و چشم اندازهاي تهران. كارت پستال هاي امروز در ايران در حال حاضر كارت پستال هاي رنگين بسيار زيبا و خوش آيندي بويژه در اسفندماه چاپ و منتشر مي شود و غالبا از اين كارت پستال ها به عنوان كارت تبريك در ايام نوروز استفاده مي گردد و مردم به سليقه خود مطالبي روي آن به عنوان تبريك مي نويسند و به هر كجا كه خواستند مي فرستند. اين كارت پستال يا به عبارت بهتر كارت تبريك ها با كارت پستال هاي قديمي تفاوت دارد. اولا اين كارت ها دو برگ است، ثانيا روي آنها تمبر نمي خورد و آنها را درون پاكتي مي گذارند و تمبر مي زنند و مي فرستند. اشتباه نكنيم نام آنها كارت تبريك است نه كارت پستال. در سالهاي اخير نيز هنرمندان صاحبذوق ايراني چون بازار كارت تبريك را در مقطعي از سال بسيار پررونق و درآمدزا ديده اند، هنر والاي خود را به كار گرفتند وانقلابي در كيفيت اين كارت ها بوجود آوردند. به هر حال موضوع تصاوير كارت هاي نوروزي امروزي بسيار متنوع به است برخي به قرار زير اشاره مي شود: - با تصاوير گلها - با تصاوير شاعران معاصر مانند نيما، شهريار، شاملو، فروغ، سپهري و غيره - با تصاوير اماكن تاريخي كشورمان - با تصاوير اماكن مقدس مذهبي - با تصاوير زنان ايراني در البسه هاي قديمي - با تصاوير آثار نقاشان ايراني وخارجي كارت هاي تبريك امسال بسيار زيبا، متنوع و گاه ابتكاري تهيه شده اند و چنانند كه خريدار مي ماند كداميك را انتخاب كند. بعضي ها نيز كارت هاي يونيسف را كه در واقع در قطع و اندازه كارت پستال است و تصاويرمتنوعي هم دارند مي خرند و به عنوان كارت تبريك نوروزي استفاده مي كنند. هم اكنون در تهران فروشگاه هايي هست كه فقط انواع كارت دارد و چيز ديگري نمي فروشد. برخي هم به سليقه خودشان براي استفاده خود كارت تبريك چاپ مي كنند. در بعضي ادارات هم چاپ چنين كارت هايي معمول است، از جمله زيباترين كارت ها، كارتي است كه تصاوير كودكان برآنها نقش بسته. ديدن اين چهره هاي آسماني به دل مي نشيند، ميان كارت هاي خارجي بويژه از اين نوع كارت ها فراوان است. به هر حال تا آنجا كه پرسيده ايم و گفته اند ايراني كارت هاي نوروزي دوست دارد بويژه كارتي كه عزيزي براي او مي فرستد. فقط يكي ديدم كه گفت، حالا ديگر من از كارت تبريك خاطره بد دارم. پرسيدم؟ چرا گفت، وقتي كه من سمتي داشتم و بروبيائي، سالي حداقل يك پاكت بزرگ انواع كارت تبريك از داخل وخارج بويژه از كاركنان اداره خودم به من مي رسيد و مرا به وجد مي آورد، اما اكنون كه آن موقعيت اداري نيست و بازنشسته شده ام جز از جانب بستگان نزديك سالي ده تا كارت هم به نام من نمي رسد و من غصه مي خورم. بگذريم اين عزيز تلخ گفت و كاش چنين نباشيم. به هر حال به بهانه بهار دوست داريم تمام نرگس هاي جنوبمان را براي هر ايراني مهرورز بچينيم و عطر يادشان را در قلبمان نگه داريم. بهارتان خوش و اميدوارانه باد. حسين علي مكوندي