Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801215-54373S4

Date of Document: 2002-03-06

ديدگاه شرايط امروز، راهكارهاي ديروز عبدالله يونس آرا اگر آمريكايي ها در مساله خزر منافعي دارند خدا به آنها خير درمورد دهد اين مساله بين پنج كشور ساحلي اين دريا بايد تصميم گيري شود. اداي اين جملات از سوي ويكتور كاليوژني نماينده ويژه روسيه در امور درياي خزر در آخرين كنفرانس بررسي مسائل رژيم حقوقي اين دريا كه هفته گذشته در مسكو برگزار شد، در شرايطي صورت گرفت كه حضور آمريكايي ها به رياست استيون مان نماينده ايالات متحده در امور انرژي درياي خزر در اين همايش چشمگيرتر از حضور تركمنستان به عنوان يكي از پنج كشور ساحلي اين دريا كه نماينده آن در امور درياي خزر از غائبين عمده اين كنفرانس محسوب مي شود، بوده است. موضع جمهوري اسلامي ايران درخصوص تقسيم درياي خزر بعد از فروپاشي شوروي سابق، تقسيم مشاع دريا و بهره برداري از منابع آن بر همين اساس بوده است. روسيه، با وجود عدم توافق كامل با مواضع ايران در اين خصوص تا پيش از اين، اقدام قابل ملاحظه اي در اين زمينه با رويكرد مخالفت با مواضع كشورمان انجام نداده بود. اما در دستور كار قرارگرفتن تعيين وضعيت رژيم حقوقي اين دريا و اظهارات اخير كاليوژني به عنوان نماينده دولت روسيه در شرايط اخير تحولات منطقه اي، محل تامل بسيار است. مواضع قزاقستان با نظرات روسيه همگرا بوده و آذربايجان نيز اصل تقسيم براساس محدوده ملي را مدنظر داشته است، ضمن اين كه قزاقستان و آذربايجان (به ويژه ) طي ساليان اخير فعاليت هاي گسترده اي را درزمينه اكتشاف و بهره برداري از منابع هيدروكربور منطقه و تدارك سازوكارهاي انتقال آن به بازارهاي جهاني آغاز كرده اند. در موضع گيري تركمنستان در اين زمينه تاكنون فقدان يك راهبرد بلندمدت و منسجم از يك سو و گرايش تلويحي به مواضع جمهوري اسلامي ايران از سوي ديگر قابل مشاهده است. رويكرد اخير روسيه در جلب موافقت قزاقستان و آذربايجان و توافقي سه جانبه با هدف افزايش فشار بر ساير اعضا به منظور پذيرش نتايج توافقي است كه در آن حضور نداشته اند. اظهارات كاليوژني مبني بر اين كه اكنون زمان آن است كه بحث ها پايان يابد و اميدواري به اين كه در نشست سران كه احتمالا پاييز امسال در عشق آباد (مركز تركمنستان ) بعد از چندين بار لغو نشست مزبور برگزار خواهد شد، تصميم نهايي در اين خصوص اتخاذ شود، موضع گيري وي در قبال اعلام استفاده از قراردادهاي مشاركت در توليد از سوي ايران براي توسعه منابع نفت و گاز خود در درياي خزر با اين مضمون كه موضع ايران، كشورهاي منطقه را به سوي رويارويي سوق مي دهد و حتي تشكيل كنفرانس اخير در مسكو كه وزارت خارجه روسيه و شركت هاي نفت و گاز اين كشور از عمده ترين حاميان آن بودند، نشان از اهميت ويژه اين مساله براي روس ها دارد. بدون ترديد شرايط جديد منطقه بعد از آغاز آنچه كه از سوي ايالات متحده جنگ برعليه تروريسم خوانده شده است، نقش قاطعي در اتخاذ رهيافت جديد روس ها در اين زمينه دارد. حضور مستقيم نظامي آمريكا در آسياي ميانه و ارتباط مستقيم كشورهاي منطقه با آمريكايي ها انگيزه بزرگي براي روسيه در تعيين هرچه سريع تر وضعيت رژيم حقوقي درياي خزر است. دقيقا به همين دليل، رهيافتي كه از سوي روسيه و در شرايط اضطراري تعيين مي شود، نمي تواند بدون توجه به منافع ايالات متحده و دقيق تر، حضور اين كشور در منطقه صورت گيرد. همسازي رهيافت روسيه با منافع ايالات متحده دراين خصوص در اظهارات استيون مان در كنفرانس مسكو مبني بر اين كه تقابلي در مواضع روسيه و ايالات متحده در اين زمينه قابل مشاهده نيست، مندرج است. اما دلايل رويكرد اخير روسيه هرچه كه باشد نتايج آن براي منافع ملي ما در ذخاير نفت و گاز و ساير منابع درياي خزر حامل اين پيام است كه بايد در تدارك استفاده از رهيافت هايي جديد در تامين منافع ملي خود در منطقه خزر باشيم. بهره گيري از خلاقيت ديپلماتيك در كنار ساير پتانسيل هاي موجود مي تواند نگره جامع تري را براي وزنه حضور ايران در منطقه ايجاد كند. چنانچه بپذيريم شرايطي كه امروز در منطقه خزر در پيش رو داريم تحولات عمده اي نسبت به گذشته داشته است، بهره گيري از راه حل هاي ديروز را نمي توان لزوما گزينه اي مناسب براي مواجهه با شرايط امروز دانست