Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801211-54322S1

Date of Document: 2002-03-02

ميليون 20 مخاطب انتظارات بيشتري دارند به بهانه نقد و بررسي برنامه هاي تلويزيوني كودكان ونوجوانان اشاره: چندي قبل تلكس خبري شبكه بي بي سي نشان مي داد كه مسئولان اين شبكه درصدد هستند دو شبكه ديجيتالي تلويزيوني مخصوص كودكان و نوجوانان را در گروههاي سني پيش از دبستان و 6 تا 13 ساله طراحي كنند. برخي از مسئولان ارتباطات انگليس با راه اندازي آنها موافق نبودند، اما عده اي ديگر استدلال مي كردند كه با وجود 10 شبكه مخصوص كودكان و نوجوانان نيازي به اين دو شبكه جديد تلويزيوني نيست. چون از نظر اقتصادي هزينه هنگفتي را برماليات دهندگان تحميل مي كند. به راستي در داخل كشور چند شبكه تلويزيوني مختص كودكان و نوجوانان وجود؟ دارد چند ساعت از اين شبكه هاي فراگير داخلي به توليد و پخش برنامه هاي تلويزيوني گروه كودك و نوجوان اختصاص يافته؟ است آيا در آينده شبكه تلويزيوني مختص كودكان و نوجوانان راه اندازي خواهد شد يا؟ نه البته كسي انتظار ندارد كه در زمان كوتاه به اين پرسش ها، پاسخ مثبت داده شود، ولي اطمينان داريم كه مسئولان گروه كودك و نوجوان شبكه هاي اول و دوم نسبت به انتقادات وارده برنامه هاي توليدي خودپاسخ خواهند داد، چرا كه حدود 20 ميليون كودك و نوجوان يعني حدود يك سوم جمعيت ايران انتظار دارند كه تلويزيون بخشي از خواسته هاي آنان و نه تمام آن را برآورده سازد. با اين حال معتقد هستيم نقد و بررسي برنامه هاي تلويزيوني كودك و نوجوان مي تواند تهيه كنندگان، كارشناسان و مديران را به تلاش بيشتري وادارسازد، يادداشت زير حاصل اين نگاه مشفقانه است. چه كساني متولي طراحي و برنامه ريزي برنامه هاي تلويزيوني كودكان و نوجوانان؟ هستند آيا آنان به تنهايي توان ارزيابي نيازها تمايلات و خواسته هاي متنوع 25 ميليون مخاطب اين گروههاي سني را؟ دارند شبكه هاي اول و دوم سيماي جمهوري اسلامي ايران، در طول اين سالها به خاطر استمرار توليد و پخش برنامه هاي كودك و نوجوان جايگاه خاصي را در ميان اين مخاطبان پيدا كرده اند، اما به جرات مي توان گفت با گذشت سالها، دست اندركاران عرصه هاي توليد چنين برنامه هايي هنوز نتوانسته اند همگام با نيازهاي آنان به برنامه سازي دست بزنند. البته اين نكته را نبايد كتمان كرد كه تهيه كنندگان برنامه هاي تلويزيوني نيز با وجود محدوديت هاي موجود در شبكه هاي فراگير توانسته اند در وادي بايدها و نبايدها راهكارهاي سليقه اي خود را بيابند، اما با اين حال هنوز تا رسيدن به نگاه آرماني كودكان و نوجوانان ايراني راه دوري را در پيش دارند. يك قاعده كلي در تلويزيون وجود دارد و آن اينكه هرگاه برنامه اي در محدوده مخاطبان خود مورد توجه قرار گيرد، نمونه هاي تقليدي از آن به اشكال مختلف دوباره سازي مي شود، لذا اغلب برنامه هاي تلويزيوني موفق، از ماندگاري نسبي بين مخاطبان خود برخوردارند. درسالهاي اخير برنامه تلويزيوني نيم رخ با تنوع در اجرا، ارايه سوژه هاي متناسب كودكان ونوجوانان و بالاخره تناسب اجرايي و گفتار دو مجري موفق توانسته بود الگوي مناسبي را در بين برنامه هاي شبكه اول ارايه نمايد، اما ديري نپاييد كه كم كم اين برنامه نيز دستخوش تغيير و تحولات درون سازماني قرار گرفت و تيم موفق آن نيز از هم پاشيد. هنوز مشخص نيست برنامه هاي فعلي و آتي آن تا چه حد در جذب مخاطبان تلويزيوني موفق عمل خواهد كرد. بر خلاف شبكه اول سيما كه مديريت مستمر و پايدار گروه كودك و نوجوان آن توانسته در سالهاي اخير با جذب نيروهاي خلاق و توانگر در عرصه هاي ادبيات و نمايش كودك و نوجوان، سايه و روشن هاي ملموسي از برنامه هاي موفق را ارايه كند، اما شبكه دوم كه زماني از نظر توليد و پخش برنامه هاي تلويزيوني كودك و نوجوان مخاطبان گسترده اي را به خود جلب كرده بود هم اينك بدون توجه به سوابق قبلي، به نظر مي رسد سير نزولي را در برنامه سازي دنبال مي كند. چندي قبل شبكه دوم سيما به مناسبت عيدقربان، ويژه برنامه اي تحت شادمانه عنوان را در كنار حياط برنامه تلويزيوني خلوت تدارك ديده بود كه از چند منظر مورد نقد و بررسي است: - 1 دعوت از ميهمانان ناهمگون براي ايجاد نشاط و شادي در كودكان و نوجوانان. اين رفتار بيشتر بي سليقگي تهيه كنندگان چنين برنامه هايي را دامن مي زد، حضور شيرخدا با اشعار تكراري نه تنها در بين چهره هاي خسته و كسل نوجوانان، نشاطي ايجاد نكرد بلكه تك تك تصاوير جمع حاضر در استوديو تلويزيوني گواهي مي داد كه بهتر است هر چه سريع تر اين برنامه كسالت بار خاتمه يابد. - 2 در كنار اين قلقلي برنامه در مجاورت مجري همراه نيز نتوانست لبخند پررنگي را بر لب مخاطبان حاضر در استوديو بنشاند، بديهي است كه تجربه استفاده از شخصيت هاي تكراري و كليشه اي مي تواند به عنوان سم مهلك در يك رسانه ملي عمل كند، آيا بهتر نبود مسئولان پخش شبكه دوم سيما به خاطر فقدان برنامه اي شاد، برنامه اي ديگر را جايگزين آن مي كردند. - 3 دكور ساده و نورپردازي نه چندان شاد استوديو نيز بر فضاي غمگين صحنه مي افزود، چنانچه ريتم برنامه هاي تدارك شده نيز نتوانست در بين بينندگان تحركي ايجاد كند. اكروبات بازي چند دختر بچه و پسربچه و بالاخره كارهاي نمايشي قلقلي در روز عيدقربان آنچنان دلچسب نبود. - 4 بهتر است مديران برنامه سازان و بالاخره كارشناسان كودك و نوجوان شبكه دوم سيما با يك ارزيابي علمي و نياز سنجي ميداني، ابتدا خواسته هاي كودكان و نوجوانان را جمع بندي كنند تا آن گاه بتوانند بخشي از آن نيازها را در قالب برنامه موفق وشاد برآورده نمايند. - 5 اميدواريم اين نوع نگاههاي مشفقانه نسبت به رسانه ملي، تهيه كنندگان و كارشناسان را به ايجاد برنامه هاي خلاق و نشاطآورتحريك كند، البته با تمامي اين انتقادات، بر اين نكته نيز صحه مي گذاريم كه راه رفتن در وادي توليد پخش، و برنامه سازي تلويزيوني، آنچنان هم سهل و آسان نيست، ولي مي توان با همان امكانات و نيروي انساني متخصص كارهاي متنوعي را توليد كرد. تجربه هاي قبلي نشان داده كه تهيه كنندگان شبكه دوم در زمينه كودك و نوجوان توان چنين خلاقيت هايي را دارند، كافي است عرصه هاي توليد و پخش را از جنبه انحصاري خارج كنند. در اين باره يكي از كارشناسان كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان نيز با توجه به عدم نوآوريهاي برنامه اي در گروه كودك و نوجوان سيما معتقد است: برنامه هاي تلويزيوني كودك و نوجوان بيشتر انفعالي است و عنصر برنامه ريزي مطابق با نيازهاي حقيقي مخاطبان چندان در آن لحاظ نشده است. از همين روي، ميزان ساعاتي كه شبكه هاي مختلف سيما، وقت كودك و نوجوان را مي گيرد، زياد است و در عين حال بچه ها را به رخوت و دريافت يك جانبه از تلويزيون دعوت مي كند. مجيد قادري مي افزايد: در حال حاضر تلويزيون به راه گريزي براي خانواده ها بدل شده تا كمتر درگير حل مشكلات بچه ها شوند. البته استفاده از لوازم جانبي تلويزيون نظير ماهواره، ويدئو و ويدئو سي دي نيز اين مشكل را پيچيده تر ساخته است. وي در مورد ارتباط برنامه هاي تلويزيوني با گروههاي سني مي گويد: اگر ما تعريف درستي از جايگاه تلويزيون، ارتباط آن با كودك و نوجوان و نيازهاي آنان داشته باشيم، در آن صورت، ساعات وتنوع برنامه ها معني دار خواهد بود. اتكاي ما در برنامه هاي تلويزيوني خاص كودك و نوجوان، بيشتر بر ايجاد فضاهاي صرفا شاد و خنده دار است تا احيانا ايجاد فضاهايي كه حس كنجكاوي و خلاقيت بچه ها را تحريك كند. برنامه هايي كه بچه ها را با زبان و بيان كودكانه با تاريخ و فرهنگ و هنر كشور آشنا سازد و يا اطلاعات لازم در مورد ديگركشورها و تمدنها را به دست دهد. محمد اميري