Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801210-54303S5

Date of Document: 2002-03-01

نوبليست ها ارنست رادرفورد فيزيكدان نيوزلندي ( ) 19371871 RutherFord Ernest شيمي مدل اتمي 1908 رادرفورد تمامي توجه خود را به پرتوهاي آلفايي كه از فروپاشي راديواكتيويته ناشي مي شوند، معطوف داشت و ثابت كرد كه پرتوهاي آلفا از اتم هاي هليومي تشكيل شده اند كه هر دو الكترون خود را از دست داده وي باشند پس از عزيمت به دانشگاه منچستر انگلستان در سال 1907 به ادامه كار بررسي پرتوهاي آلفا مشغول گشت. در سال 1908 با همكاري هانس گايگر Geiger.H دستگاه شمارشگر گايگر را اختراع كرد. گايگر و مارسدن Marsden در سال 1910 به پيشنهاد رادرفورد، به بررسي ذرات آلفايي پرداختند كه از ميان صفحات نازك فلزي عبور مي كردند. اين ذرات توسط پرده اي كه با سولفيد روي پوشانيده شده و در اثر برخورد ذرات پرانرژي سوسو مي زند، آشكار گايگر مي شوند و مارسدن دريافتند كه بيشتر ذرات آلفا در حين عبور از صفحه فلزي تنها اندكي منحرف مي شوند اما مقدار كمي از ذرات، چيزي در حدود يك هشت هزارم، به ميزان بيشتري منحرف مي شوند. رادرفورد بعدها شرح مي دهد كه اين اكتشاف باورنكردني ترين اتفاقي بود كه در طول زندگي برايش رخ داد. اين حادثه به همان اندازه باور نكردني است كه اگر يك گلوله پانزده اينچي را به سوي يك دستمال كاغذي نازك شليك كنيد، گلوله باز گردد و به شما اصابت كند. رادرفورد در سال 1911 براساس نتايج به دست آمده از اين آزمايشات مدل اتمي خود را پيشنهاد كرد. در مدل رادرفورد تقريبا تمامي جرم اتم در بخش بسيار كوچكي از اتم متمركز مي شود و بيشتر فضاي اتم خالي است. آن بخش از اتم را كه جرم اتم در آن انباشته شده هسته نام نهادند. البته خود رادرفورد تا پيش از سال 1912 واژه هسته را بدين مفهوم به كار نگرفته بود. وي علاوه بر ارايه مدل اتمي براي شمارش تعداد ذراتي كه توسط هسته به زواياي مختلف گسيل مي شوند يك فرمول نظري ابداع ايده كرد هسته اتم توسط نيلز بوهر Bohr.N توسعه بيشتري يافت. رادرفورد پس از پايان جنگ جهاني اول در ارتش به كار بررسي شيوه هاي صوتي تعيين محل زيردريايي ها مشغول گشت. در 1919 كرسي فيزيك پروفسور كاونديش به وي اعطا شد و همچنين به مديريت آزمايشگاه كاونديش در دانشگاه كاونديش نيز منصوب شد. همانجا كه وي سومين اكتشاف بزرگ خود مبني بر فروپاشي مصنوعي هسته اتم را نيز به انجام رسانيد. رادرفورد به دنبال آزمايشات مارسدن، يك منبع ذرات آلفا را در درون استوانه اي كه مي توان گازهاي متفاوتي را وارد آن نمود، قرار داد. در يك انتهاي استوانه سوراخ كوچكي وجود دارد كه با يك صفحه فلزي پوشانده مي شود. تعدادي از اتم ها از اين صفحه رد مي شوند و اثر آنها برروي پرده اي كه از جنس سولفيدروي، نشان داده مي شود با ورود گاز نيتروژن به درون استوانه و بمباران آن توسط ذرات پرانرژي، هسته هاي اتم هيدروژن كه همان پروتون است، توليد مي شود. اين نكته از چشم رادرفورد دور نماند و وي به اين نتيجه رسيد كه اتم نيتروژن در اثر نيروهاي شديدي كه در درون محفظه با ذرات سريع آلفا برخورد مي كنند، تجزيه مي شود و اتم هيدروژن آزاد شده يكي از اجزاي تشكيل دهنده هسته اتم نيتروژن است. بعدها نشان داده شد كه ذرات آلفا وارد هسته اتم نيتروژن مي شود و با فروپاشي هسته آن را به پروتون و هسته اتم اكسيژن با جرم اتمي 17 تبديل مي كند. بدين ترتيب رادرفورد موفق شده بود تا نخستين تبديل هسته اي را انجام دهد اگر چه هنگامي كه وي اصطلاحات هسته اي را شرح مي داد اين فرايندها ساده به نظر مي رسيدند. رادرفورد به كمك جيمز چدويك Chadwick.J در فاصله بين سال هاي 1920 تا 1924 نشان داد كه بسياري از عناصر سبك تر از نيتروژن چنانچه توسط ذرات آلفا بمباران شوند، پروتون هايي را از خود منتشر مي سازند. رادرفورد با استفاده از آزمايشات خود در سال هاي 1911 و نشان 1919 داد كه نه تنها اتم داراي هسته است بلكه ساختار آن به گونه اي است كه اجزايي از آن جدا و يا به آن افزوده مي شود. اين دستاوردها سرانجام به پيدايش قوانين جديدي در فيزيك هسته اي منجر شد. رادرفورد جايزه نوبل شيمي سال 1908 را به خاطر كارهاي درخشانش از آن خود ساخت.