Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801206-54252S5

Date of Document: 2002-02-25

يادداشت نظم نوين و افغانستان محمود صدري نظم بين المللي در همه دوره ها حول يك يا چند محور اصلي شكل مي گيرد و ساير تحولات به صورت توابع جبري يا انتخابي محورهاي اصلي شكل مي گيرد. در زمانه ما يعني عصري كه پس از حملات شهريور گذشته به آمريكا، آغاز شد افغانستان پس از يك دهه فراموشي به نگين تحولات جهاني تبديل شده است. اين كشور دو دهه پيش نيز در سالهاي پاياني فروپاشي نظام دو قطبي روابط بين المللي، نقش مشابهي يافت اما آن نقش ديري نپاييد; زيرا اتحاد شوروي به عنوان يك طرف منازعه عقب نشست و چند سال بعد فرو درآن ريخت زمان، شكست شوروي از مجاهدين افغان يا در واقع ائتلاف غرب به رهبري آمريكا، از اهميت افغانستان كاست و اين كشور نقش محوري اش را در منازعه جهاني از دست داد. اين نقش اكنون در چارچوبي ديگر و با سيمايي متفاوت با گذشته اعاده شده است. اين نقش و تاثير آن بر روابط بين المللي؟ چيست در ده سالي كه از فروپاشي شوروي مي گذرد، در محيط بين المللي دست كم دو تحول بنيادي رخ داده و همين دو تحول بر روابط بين المللي تاثيرگذاشته است. تحول نخست، كاهش تقابل هاي ايدئولوژيك در حوزه انديشه غربي و غلبه دموكراسي و ليبراليسم بر فرهنگ سياسي و اقتصادي مغرب زمين و سرايت آن به ساير نقاط جهان است. تحول دوم نيز كه تابعي از تحول نخست است، كاهش ميزان بدبيني در روابط بين المللي است. در عصر جديد تعابيري مانند همكاري و مصالحه كه در زمان جنگ سرد، واژگاني براي فريب رقيبان بين المللي بود، بيشتر به معناي واقعي خود دلالت دارند. علاوه بر اينها چون ميزان قدرت اقتصادي و نظامي و به تبع آنها توان اعمال اراده سياسي كشورها كما بيش قابل محاسبه است، بلوف سياسي به شكلي كه در گذشته رواج داشت امروزه رنگ باخته است. در اين فضا، تعريفي كه ائتلاف غرب و به ويژه ايالات متحده آمريكا از نقش بين المللي افغانستان دارند كمابيش بر اين فرض استوار است كه اين كشور آوردگاهي براي اثبات اين نظريات تازه روابط بين المللي يعني است آمريكا و ائتلاف غرب مي خواهند به جهانيان بقبولانند كه اراده غالب جهاني، خواستار برقراري صلح و نظم جديد در افغانستان است. اين وضعيت به افغانستان امروز اعتباري بخشيده است كه شايد بتوان آن را با قدري اغراق ناموس روابط بين المللي ناميد. به تبع اين برداشت، نسبت كشورها با نظم نوين جهاني عمدتا با شكل رابطه آنها با افغانستان سنجيده مي شود.