Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801206-54252S4

Date of Document: 2002-02-25

آمريكا در حياط خلوت روسيه تحليلي بر تاثير جنگ افغانستان بر روابطآمريكا و روسيه استپ هاي وسيع آسياي مركزي كه تا همين اواخر از سوي جهان مدرن مورد بي توجهي واقع شده بود، اكنون به جديدترين كانون استراتژيك رقابتهاي داغ روسيه و آمريكا تبديل شده است. يك دهه پس از فروپاشي شوروي، جمهوري هاي شوروي سابق در آسياي مركزي اين روزها شاهد رفت وآمد مستمر مقامات آمريكايي است كه مشتاق تضمين دسترسي نظامي اين كشور به مناطق هم مرز افغانستان كه هنوز روسيه آن را حياط خلوت خود تلقي مي كند، هستند. يكي از آخرين مقامات ارشد آمريكايي كه از اين منطقه ديدار كرده تامي ژنرال فرانكس فرمانده جنگ افغانستان او است درسخنان خود در ازبكستان بر مواضع اعلام شده از سوي كالين پاول وزير امور خارجه، دونالد رامسفلد وزير دفاع و ساير مقامات آمريكايي تاكيد كرده است. جنگ افغانستان به واشنگتن اجازه داد تا نيروهايش را در منطقه مستقر كند. در اين چارچوب آمريكا هزاران سرباز را به دو جمهوري از پنج كشور منطقه يعني ازبكستان و قرقيزستان گسيل داشته است. آمريكا همچنين مجوز اعزام تعداد بيشتري نيرو به تاجيكستان را نيز به دست آورده و كمك هاي لجستيكي فراواني از قزاقستان دريافت كرده است. پرسشي كه اكنون سياستگذاران روسي را رنج مي دهد اين است كه نيروهاي آمريكايي براي چه مدت در اينجا باقي خواهند ؟ ماند روسيه گفته است: از اين كه سربازان آمريكايي را در منطقه ببيند خوشحال است، اما اين گفته را مشروط به حضور آنها فقط براي مدت جنگ افغانستان كرده است. روسيه منطقه آسياي مركزي را به عنوان يك خاكريز استراتژيك در برابر قاچاق مواد مخدر، بي ثباتي سياسي و بنيادگرايي افغانستان تلقي مي كند. با اين وجود، دخالت نظامي آمريكا در منطقه كه پس از رويدادهاي 11 سپتامبر صورت گرفت بعد جديدي به رقابتهاي قبلي براي نفت وساير منافع اقتصادي در آسياي مركزي عصر پس از كمونيسم داده و اين رقابتها را مشابه بازي رقابت بزرگ قرن نوزدهم اين منطقه بين انگليس و روسيه كرده است. نارضايتي روسيه ولاديمير پوتين، رئيس جمهور روسيه درآستانه جنگ افغانستان براي حمايت روساي جمهور سابقا كمونيست آسياي مركزي از ائتلاف ضد تروريسم به رهبري آمريكا چراغ سبز نشان داد، اما اكنون زمزمه هاي نارضايتي شروع شده است. ماه گذشته گنادي سلزنيف رئيس كمونيست مجلس روسيه هنگام بازديد از نيروهاي روسي مستقر در تاجيكستان گفت: به آنها (آمريكائيها ) اجازه دهيد با افغانستان سروكار داشته باشند. اما مسئله مهم اين است كه آنها با همان اشتياق نبايد با آسياي مركزي سروكار داشته باشند. كنستانتين تاتسكي، فرمانده نيروهاي روسي در مرز تاجيكستان وافغانستان درخصوص حضور آمريكاييها در منطقه با صراحت بيشتر اظهار نظر كرده است. او گفته است: حضور آمريكاييها فقط براي مدت عمليات ضد تروريستي در چارچوب نيروهاي ائتلاف در افغانستان امكان پذير است. اما اگر اين حضور بخواهد براي مدت طولاني ادامه يابد ما ديگر دوستان آنها نخواهيم بود. با اين وجود، هنوز مقامات آمريكايي عجله اي براي بازگرداندن نيروهاي اين كشور از منطقه ندارند. سناتور تام داشكل رهبر اكثريت سنا و يكي از نمايندگان كنگره آمريكا كه از منطقه آسياي ميانه بازديد كرده به خبرنگاران گفته است: حضور و رابطه ما بامردم ازبكستان وكشورهاي منطقه صرفا براي يك مدت كوتاه نيست. اسلام كريم اف، رئيس جمهور ازبكستان كه ميزبان دست كم سرباز 1500 آمريكايي در يك پايگاه هوايي آن كشور است گفته است: هيچ محدوديت زماني براي استفاده از اين پايگاه وجود ندارد. عسكرآقايف، رئيس جمهور قرقيزستان كه تاآخر ماه فوريه پذيراي بيش از 3 هزار سرباز وهواپيماي 40 آمريكايي درفرودگاه مناس در نزديكي بيشكك پايتخت آن كشور خواهد بود، يك قرارداد يكساله براي حضور نيروهاي آمريكايي در آن كشور امضا كرده با است اين حال، او قبلا گفته است كه مدت اين قرارداد قابل تمديد است. اگرچه مقامات آمريكا در منطقه با استقبال گرمي مواجه مي شوند، اما مقامات ارشد روسيه از چنين شانسي برخوردار نيستند. وقتي ماه گذشته ايگور ايوانف وزير امور خارجه روسيه خواستار ملاقات با كريم اف رئيس جمهور ازبكستان شد، ملاقات اوبا 3 ساعت تاخير شروع شد وايوانف نيز دوساعت زودتر از موعد معين تاشكند را ترك كرد. دليل اين امر هم آن است كه اين روزها ديداركنندگان آمريكايي بيشتر وقت كريم اف رابه خود اختصاص داده اند. حقوق بشر تا زماني كه روساي جمهور آسياي مركزي خواستار مساعدت - و پول - از مهمانانشان آمريكا هستند، به احتمال زياد برنده نبرد براي نفوذ دراين منطقه خواهد اما بود هنگامي كه بحث اقامت طولاني مدت مطرح آمريكا مي شود، در مي يابد كه باحكومت هايي كه غالبا به خاطر كارنامه ضعيفشان در زمينه حقوق بشر و دمكراسي محكوم شده اند، سروكار دارد. داشكل در ملاقات ماه گذشته خود با اسلام كه كريم اف، همچون سه رئيس جمهور ديگر درمنطقه، از قبل از استقلال از اتحاد شوروي در سال 1991 ابتدا به عنوان رئيس حزب كمونيست و سپس رئيس جمهور قدرت را در دست داشته است، مسئله حقوق بشر را مطرح كرده است. او درباره وضعيت حقوق بشر در ازبكستان كه غالبا ناپديد شدن مخالفان رژيم آن نگراني آمريكا را موجب شده گفته است: ما فكر مي كنيم كه همه ماموافقيم كه پيشرفت قابل انتظار را ملاحظه نمي كنيم. خبرگزاري رويتر