Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801205-54229S2

Date of Document: 2002-02-24

نقش منحني رشد اقتصادي بر سلامت اجتماعي * توسعه بهداشت محيطزيست، مسكن و سالم سازي رو ساخت جامعه كه معمولا با توسعه اقتصادي همراه است به كاهش موارد سل، سوءتغذيه، بيماري هاي اسهالي و ساير بيماري هاي ناشي از فقر منتهي مي شود پيشرفت عوامل اقتصادي، و علل خطرزاي به اصطلاح مدرن امروزي را در برابر سلامت به وجود مي آورد، اين عوامل از تغييرات حاصل در نحوه زندگي و رفتار و همچنين از مخاطرات ناشي از تكنولوژي جديد و شناخته شده، برمي خيزد. اشاعه عادات غيربهداشتي: تغييرات در طرز فكر و رفتار مي تواند سبب رواج عدم سلامت در جامعه شود. مصرف دخانيات: رابطه بين بيماري هاي غير واگير و مصرف دخانيات كاملا مشخص است. مصرف دخانيات، سرطان ريه و حنجره، ناراحتي هاي قلبي - عروقي، بيماري مزمن انسداد ريوي، سرطان دهان، تولد كودكان كم وزن، زايمان نامطلوب، مرگ و مير بالاي كودكان و زخم معده را به وجود مي آورد. مصرف دخانيات، معتاد كننده بوده و موجب پايه ريزي اعتياد به مواد مخدر و وابستگي به اين مواد در جهان مي شود. مصرف سالانه دخانيات در كشورهاي توسعه يافته از سال 1970 تا 1985 از 5 تا 10 درصد كاهش يافته و برعكس در آسيا با 20 درصد افزايش علت بوده كاهش مصرف دخانيات در كشورهاي پيشرفته، مبارزه عليه تبليغ و استعمال آن است و در كشورهاي جهان سوم اين عامل معكوس شده. در ضمن در كشورهاي توسعه يافته، محتويات سمي سيگارهاي توليد شده به طور قابل توجهي درخلال دهه هاي اخير كاهش يافته و اين امر علت عمده و مهمي در كاهش سرطان ريه در اين كشورها مي باشد. استفاده از مشروبات الكلي: مصرف الكل سبب بروز مشكلات حاد و مزمن و گرفتاري هاي اجتماعي، مسموميت حاد الكلي، رفتار منجر به خودكشي، بيماري هاي معدي حاد و صدمات مختلف مي گردد. مصرف مداوم الكل، سيروز كبدي، علائم بيماري هاي رواني، جنون، زخم معده و پانكراس، ديابت، سندرمهاي الكلي مهلك، سرطان هاي مختلف روده و معده را به وجود اعتياد مي آورد به الكل منجر به مشكلات مالي و قرض، شغلي، از هم پاشيدگي خانواده، بي خانماني و انزواي اجتماعي مي گردد. خرابكاري عمومي: خودكشي، ديگركشي، جنگ و جدل و در ترور جهان در هر سال 10 ميليون نفر از جوانان دست به خودكشي مي زنند. مرگ و مير ناشي از خودكشي، تنها بخشي كوچك از ارتكاب به اين رفتار زشت را نشان مي دهد. در كشورهاي توسعه يافته افرادي كه در اثر ارتكاب به خودكشي در بيمارستانها پذيرفته و بستري مي شوند 10 برابر بيشتر از آنهايي است كه در اثر خودكشي جان خود را از دست مي دهند. افرادي كه اخطار به خودكشي مي دهند و يا آنهايي كه سعي در انجام آن دارند، در معرض خطر زيادي براي مرگ ناشي از آن قرار دارند. اين افراد با وجود ناموفق ماندن در انجام عمل خودكشي، به آرامش دست مي يابند. رفتار ارتكاب به خودكشي، رفتار پيچيده اي بوده و تنها شيوه هاي معدودي براي كنترل و پيشگيري از آن در دسترس است. علت آدم كشي بين جوانان در كشورهاي جهان سوم، بيشتر عامل رواني است. ميزان دگركشي ( قتل ) در بسياري از كشورهاي در حال توسعه بيشتر و بالاتر از ميزان قتل در بسياري ازكشورهاي توسعه يافته است. دگركشي شديدترين حالت و شكل خشونت شخصي است. رژيم غذايي نامطلوب: علت سوءتغذيه كمبود مواد غذايي است. كشوري كه در حال پيشرفت است، عادات، آداب و رسوم آنها هم در خوردن غذا تغيير مي كند. غالبا رژيم غذايي جديد به سوي مصرف گوشت بيشتر، چربي حيواني و غذاهاي آماده، پيش مي رود. رژيم غذايي سنتي مثل برنج، نشاسته، يا مصرف مقدار كم گوشت و ماهي، ديگر از بين مي رود. ميان رژيم غذايي جديد و تعداد بيشماري از بيماري هاي مزمن قلبي رابطه در خور توجهي وجود دارد. در برخي موارد، مصرف چربي زياد موجب سرطان پستان وسرطان ريه مي شود، همچنين سرطانهاي ديگر مثل كولون و لوزالمعده را هم مي توان به مصرف چربي مربوط دانست. چاقي يك عامل مهم در مرگ ومير زودرس به شمار مي رود. بيماري قند جوانان هم بستگي مستقيم به رژيم غذايي آنها دارد و راه پيشگيري از آن استفاده كمتري از كالري در روز است. تحول در فعاليت فيزيكي: ورزش روزانه باعث سلامتي اشخاص مي شود. در كشورهاي درحال توسعه، مردم از نظر فيزيكي فعالتر مي باشند. چون در حين كار يا رفت وآمد، يك نوع ورزش انجام مي دهند. شواهد بسيار زيادي وجود دارند مبني بر اينكه ورزش چه از لحاظ كاري و تفريحي و يا دسته جمعي، باعث كاهش ناراحتي قلبي مي شود، بررسي هاي ديگر حاكي از آنند كه ورزش، خطر سرطان و فشار خون را كم كرده و در پيشگيري از ديابت و افسردگي و چاقي كاملا موثر است. تناسب جسماني با ميزان پايين همه علل مرگ وميرها از جمله بيماري هاي قلبي - عروقي و مرگ و مير ناشي از سرطان، پيوستگي دارد. خطر رفتارهاي ديگر: وضع سلامت و بيماري، رابطه مستقيم با آداب و رسوم فرد دارد. بيماري هاي گوناگون مثل بيماري هاي گوارشي و سرطان گردن رحم بستگي به عادات و رسوم شخصي دارد. دانش و مراقبتهاي بهداشتي اوليه مانند مصرف مواد غذايي، وضع دستگاه گوارش و دفع و بيماري هاي اسهالي را بهبود حاملگي هاي مي دهد برنامه ريزي شده در مقابل حاملگي هاي ناخواسته، استفاده از روشهاي پيشگيري از بارداري اهميت عامل رفتاري را به خوبي نشان مي دهد. ايدز: يك بيماري عفوني درابعاد جديد خطر ابتلا به بيماري ايدز در جوانان يك مشكل عمده و مهم اين مي باشد بيماري دوره نهفتگي طولاني دارد و هيچ دارو و درماني ندارد. اپيدمي ايدز هيچ رابطه اي با پيشرفت يك كشور ندارد. اولين مورد ايدز در سال 1981 تشخيص داده %شداز 500 مبتلايان به ويروس ايدز درعرض 10 سال ديگر اين بيماري را منتشر كرده و به نظر مي رسد بقيه افراد مواجهه يافته هم در عرض 15 تا 20 سال آينده به اين بيماري مبتلا شوند. اپيدمي وسايل نقليه: عمده ترين علت مرگ ومير بزرگسالان در كشورهاي در حال توسعه، برخورد وسايل نقليه است كه هر ساله منجر به كشته شدن نيم ميليون نفر مي شود. تصادفات وسايل نقليه 25 برابر منجر به زخمي شدن مردم مي گردد كه نيمي از آنها احتياج به بستري شدن داشته، عده اي معلول و تعدادي هم جان خود را از دست مي دهند. چون تعداد وسايل نقليه در كشورهاي در حال توسعه روبه افزايش است، بنابراين درصد مرگ و مير آن هم بالا مي رود. چرا كه علم و آگاهي از امنيتهاي ترافيكي پابه پاي افزايش مالكيت اتومبيل رشد نمي كند. تخريب محيط زيست: پيشرفت تكنولوژي منجر به آلوده شدن آب آشاميدني، غذا و هوا مي شود كه عامل مهمي در به خطر انداختن سلامت جامعه است. اگر از تكنولوژي پيشگيري و پيشرفته در كنار هم استفاده شود، خطرات ناشي از پيشرفت تكنولوژي كمتر خواهد بود. سوراخ شدن لايه ازن و به وجود آمدن اثرات گلخانه اي كه تهديدي جدي براي محيطزيست جهاني است هياهوي زيادي را در سطح بين المللي ايجاد كرده است. در نتيجه سوراخ شدن لايه ازن، اشعه ماوراي بنفش زياد شده و باعث بروز سرطان پوست و آب مرواريد مي شود. اثر گلخانه اي پديده اي ديگر است كه به وسيله تجمع دي اكسيد كربن و گازهاي ديگر كه سبب انباشته شدن گرما و افزايش درجه حرارت سطح زمين مي شود، به وجود مي آيد. به اين شكل سطح آب درياها و رودخانه ها بالاتر رفته و سيل جاري مي شود. مشاغل پرخطر: مرگ و مير ناشي از خطرات محيط كار در كشورهاي در حال توسعه 10 برابر بيشتر از كشورهاي توسعه يافته است. مجروح شدن در طول كار كشاورزي، معماري، خانه سازي و حمل و نقل، كارگاهها و صنايع اوليه مانند معادن و... زياد است. در ضمن آلودگي با مواد شيميايي، اسيد، مواد مخرب و خورنده و... هم ديده مي شود. چه بايد؟ كرد روشهاي كاهش اثرات عوامل تعيين كننده عدم سلامت قابل دسترس بوده و در برخي كشورها، با موفقيت به اجرا درآمده است. روشهاي مداخله اي: پتانسيل كاهش اثرات عوامل تعيين كننده از طريق كاهش در تعداد افراد 45 - 15 ساله كه طي قرن بيستم در بسياري از كشورهاي در حال توسعه و پيشرفته به وجود آمده است، ديده مي شود. - با كنترل خطرات سنتي يا مدرن در يك كشور، مي توان در كشور ديگر هم آن را كنترل كرد و در مراحل مشابه پيشرفت هم نتايجي مشابه به دست آورد. - پيشبرد كلي و توسعه بهداشت محيطزيست، مسكن و سالم سازي روساخت جامعه كه معمولا با توسعه اقتصادي همراه است به كاهش موارد سل، سوءتغذيه، بيماري هاي اسهالي و ساير بيماري هاي ناشي از فقر منتهي مي شود. به طور كلي روشهاي پيشگيري را مي توان به 6 گروه طبقه بندي كرد: - 1 پيشرفت به كارگيري تكنولوژي پيشرفته (نصب كمربند ايمني در اتومبيلها و بهداشت محيط ) - 2 مداخلات پزشكي (مثل واكسيناسيون ) - 3 ارتقاي سلامت و آموزش بهداشت - 4 همكاري جامعه (مانند سازماندهي فعاليتهاي عمومي براي كنترل، آلودگي، حمايتهاي عمومي براي جلوگيري ازارتكاب به خودكشي ) - 5 قانون - 6 معيارهاي اقتصادي (شامل پرداخت ماليات و عواملي كه بر اعمال فردي تاثير مي گذارند، بخش خصوصي و سرمايه گذاري براي تسهيلات خدمات بهداشتي ) اين عوامل، در ارتقاي سطح بهداشت و كنترل عوامل خطرزا، خيلي موثرند. تمامي اين شيوه ها مي تواند در اصلاح و كنترل عوامل خطرزا كه در اين مبحث بررسي شدند، بسيار موثر باشند. پيش بيني روند تغيير مرگها در مناطق در حال توسعه به شكل نمودار فوق مي باشد. ولي در آخر لازم به ذكر است كه ارائه، به كارگيري و ارزشيابي موثر سياستها، نيازمند اطلاعات در سطح خرد و كلان، كانونهاي چند نظامي، كاركنان داراي مهارت فني بالا و تحقيق متمركز و تلاشهاي ارزيابي هستند. ناهيد محمدي كارشناس بهداشت عمومي منابع: -تحول 1 بخش بهداشت در كشورهاي در حال توسعه ترجمه: يوسف شيري مهدي، شاهوردي، روشنك قطبي - 2 درسنامه پزشكي و پيشگيري اجتماعي مولفان: جي. اي. پارك ك.، پارك، مترجم: دكتر حسين شجاعي تهراني - 3 بهداشت بزرگسالان در كشورهاي در حال توسعه مولفان: ريجارد ج. آ. فيچم كريسفر، جي ال موري، مترجم: دكتر فرشته فرزيان پور، دكتر حميدرضا صادقي پور