Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801203-54218S5

Date of Document: 2002-02-22

تعدد مراكز تصميم گيري موجب نابساماني در مي شود سياست خارجي ساختمان اصلي وزارت خارجه واقع در باغ ملي محبوبه روزبه هنگامي كه امنيت و مصالح ملي يك كشور با تهديدات خارجي مواجه مي شود، رفتار معقول و شايسته اي كه از مجموعه دستگاه هاي درون نظام و گروه ها و احزاب مختلف انتظار مي رود آن است كه اختلاف نظرهاي داخلي كنار گذاشته شود و با همدلي و همفكري و از همه مهم تر تعهد به رعايت چارچوب و اصول سياست خارجي و ديپلماسي كشور، براي مقابله با تهديدات صورت گرفته چاره انديشي شود. امروز در شرايطي كه ايران با تهديدات مكرر آمريكا مواجه شده و برخي چالش هاي داخلي بهانه جويي بيشتري را براي آمريكا فراهم نموده است، اقدامات تحريك آميزي جهت تضعيف ديپلماسي كشور و ايجاد سوءتفاهم در ميان همسايگان ايران در منطقه صورت مي گيرد. پخش برنامه تشريحي جنگ نفتكش ها در شبكه اول سيماي جمهوري اسلامي از جمله اين اقدامات است كه به اعتقاد كارشناسان و تحليل گران روابط بين الملل موجب تحريك و شوراندن كشورهاي همسايه منطقه عليه ايران مي گردد آن هم شرايطي كه درست چند روز پيش از اين نمايش، يك مقام نظامي نيز از ناامن شدن منطقه در صورت حمله آمريكا به ايران سخن رانده بود. اوايل بهمن ماه هنگامي كه ايران با نخستين تهديد آمريكا مواجه شد، فراكسيون دوم خرداد طي بيانيه اي به انتقاد شديد از انديشه هاي خصمانه و غيرمنطقي دولتمردان آمريكا پرداخت. اين طيف سياسي كه همواره متهم به چراغ سبز نشان دادن به آمريكا بود چنان موضع گيري صريح و آشكاري عليه آمريكا نمود كه حتي رقيب (جناح اقليت ) نيز از انتشار بيانيه جداگانه خودداري كرده در حالي كه براي نخستين بار دو طيف سياسي مهم ايران به همفكري و همدلي درباره يك مسئله رسيده بودند، اظهارات يك مقام نظامي كشور، اتحاد و اتخاذ موضع گيري يكسان در برابر تهديدات آمريكا را با خطر مواجه كرد. ايجاد نگرش منفي و بدبينانه در كشورهاي منطقه نسبت به ايران ناشي از اين اظهارات، به حدي نگران كننده بود كه مجمعي از نمايندگان مجلس، دريابان شمخاني وزير دفاع را به مجلس فرا خواندند و با انتقاد از موضع گيري هاي افراطي صورت گرفته خواستار رعايت سياست تنش زدايي از سوي مقامات نظامي شدند. فراكسيون دوم خرداد مجلس نيز بيانيه اي را مبني بر ضرورت حذف زمينه هاي داخلي تهديدات آمريكا صادر و از برخي اظهارات غيرمسئولانه و تحريك آميز مبني بر تهديد به جلوگيري از خروج نفت از منطقه خليج فارس كه با هدف تحميل شرايط نظامي بر كشور صورت مي گيرد، انتقاد كرد. اين فراكسيون همچنين تاييد كرد دستگاه سياست خارجي كشور با اتخاذ ديپلماسي فعال دو جانبه، چندجانبه و بين المللي و ارتباط مستمر و نزديك با كشورهاي جهان و منطقه به تبيين مواضع مستقل و صلح طلبانه پافشارد. در حالي كه چند روزي از اين قضايا نگذشته بود و مسئولان ارشد و رسمي سياست خارجي در حال رفع سوءتفاهم هاي به وجود آمده با همسايگان عرب بودند، سيماي جمهوري اسلامي ايران در اقدامي تامل برانگيز به تشديد سوء تفاهمات پيش آمده، دامن زد. اين اقدام، پخش برنامه جنگ نفتكش ها و تشريح حملات به نفتكش هاي كويت و عربستان بدون هيچ مناسبت تاريخي بود كه سه شنبه شب از شبكه اول صورت گرفت. اقدام نسنجيده سيما در پخش اين برنامه اين ابهام را به وجود آورده است كه آيا مسئولان آن سازمان دغدغه حفاظت از امنيت ملي را ندارند و خود را ملزم به تبعيت از ديپلماسي كشور مبني بر تنش زدايي كه همواره مورد تاكيد و تاييد مقام معظم رهبري نيز بوده است، نمي دانند. اين ابهام زماني دو چندان مي شود كه به خاطر آوريم چند ماه پيش به دنبال جهت گيري هاي خاص سيما در انعكاس رويدادهاي جنگ افغانستان، نمايندگان مجلس به انتقاد شديد از اين رسانه پرداختند و خواهان آن شدند كه صدا و سيما در چارچوب سياست رسمي كشور حركت كند. نگاهي به اصول سياست خارجي ايران در چند سال گذشته و واكنش هاي عده اي خاص در قبال آن، گوياي اين واقعيت است كه اراده اي خارج از سياستگذاري رسمي دولت، خود را متولي تصميم گيري در سياست خارجي مي داند و بر اين اساس هر نوع دخالت را براي خود قانوني مي شمارد و با اين اقدامات وجهه مثبت ايران را مخدوش مي نمايد. به اعتقاد هرميداس باوند سياست خارجي ايران طي 23 سال گذشته غالبا با نارسايي و ناكامي مواجه بوده تا حدي كه بسياري از فرصت هاي مناسب را از دست داده و وارد درگيري شده است. وي در گفت وگو با خبرنگار همشهري علت اين ناكامي را ناشي از فقدان نگرش واقع بينانه در تشخيص امكانات و بهره برداري صحيح از آن در ميل به اهداف موردنظر مي داند و مي گويد: علاوه بر اين ضعف، تصميم گيرندگان سياست خارجي ما از لحاظ دانش سياسي در وضع نامطلوبي قرار دارند. كارشناس روابط بين الملل اضافه مي كند: تعدد مراكز تصميم گيري در جامعه به ويژه در حوزه سياست خارجي آن هم به وسيله افرادي كه فاقد صلاحيت هستند، به نابساماني سياست خارجي كمك مي كند. وي با اشاره به نوع موضع گيري صداوسيما در قبال جنگ افغانستان اظهار مي دارد: در شرايطي كه سرنگون كردن طالبان به عنوان يك فرايند موفقيت آميز بايد مورد توجه صداوسيما قرار مي گرفت اما شاهد بوديم كه صداوسيما به نوعي سخنگوي طالبان مي شود و چنين توجيه مي كند كه از بين رفتن طالبان موجب محاصره ايران خواهد شد. اين موضع گيري گوياي اين است كه ما بايد به بقاي طالبان كمك كنيم. اين در حالي بود كه نظر اكثريت جامعه و مسئولان خلاف آن بود. باوند مي افزايد: علي رغم آنكه وزارت خارجه خطمشي درستي را در قبال افغانستان اتخاذ مي كند اما ساير نهادها هر كدام خط متفاوتي را دنبال مي كنند و نتيجه اين مي شود كه كشور از يك سياست خارجي روشن و قاطع محروم شود و متهم به پذيرايي از اعضاي القاعده و طالبان يا مخدوش كننده ثبات و استمرار دولت موقت افغانستان شود. همه اين وقايع ناشي از اين است كه محافل متعدد خود را مجاز و مختار مي دانند كه درباره افغانستان و نوع مواجهه با آن تصميم بگيرند. كارشناس روابط بين الملل تاكيد مي كند: اقدام اخير صدا و سيما اظهاراتي مبني بر جلوگيري از خروج نفت در خليج فارس از جمله مشكلاتي است كه به نابساماني سياست خارجي دامن مي زند و ديپلماسي كشور را با ضعف مواجه مي سازد.