Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801203-54216S2

Date of Document: 2002-02-22

پزشكي بيماري سالك و راه هاي كنترل آن سالك يا ليشمانيوز جلدي يكي از بيماري هاي بومي ايران است كه اخيرا در برخي از مناطق شهرستان مشهد، شيوع يافته است. به گفته پزشكان اين بيماري بدون دارو نيز قابل درمان است و استفاده از دارو صرفا جهت كاهش ضايعات پوستي انجام آنان مي شود معتقدند در صورت مبتلا شدن به سالك فرد مصونيت يافته و اگر به صورت طبيعي يعني عدم استفاده از دارو بيماري سير خود را طي كند، مصونيت بيشتر خواهد بود. پزشكان بر اين اعتقادند كه دانستن اطلاعات مربوط به نحوه انتقال و سرايت اين بيماري درجهت پيشگيري از آن نقش به سزايي دارد. مسئول پيشگيري و مبارزه با بيماري هاي خراسان در مورد اين بيماري گفت: سالك يكي از بيماري هاي مشترك بين انسان و دام است كه به سالك جلدي و احشايي تقسيم مي شود. دكتر محمد جواد دهقان نيري افزود: نوع جلدي آن در كشور ما شيوع دارد و به دو نوع شهري و روستايي تقسيم بندي مي شود. وي ناقل اين بيماري را پشه خاكي دانست و گفت: حيوان ميزبان در نوع شهري عمدتا سگ است و در نوع روستايي ميزبان موش صحرايي است و انسان به طور اتفاقي گرفتار مي شود. دكتر دهقان نيري گفت: پشه خاكي واسطه انتقال بين انسان و حيوان است و فرد مبتلا نيز خود مخزن است و پشه با نشستن بر روي زخم تازه بيمار مي تواند سالك را به فردي ديگر منتقل كند. در ايجاد بيماري سالك زنجيره انتقال بايد برقرار باشد يعني سه جزء جمع باشند، انساني كه تا به حال به سالك مبتلا نشده باشد، ناقل يعني پشه خاكي و حيوان مبتلا كه عامل بيماريزا توسط ناقل منتقل مي شود. به گفته اين پزشك، علائم سالك چند هفته بعد از گزش ظاهر مي شود كه در نوع روستايي اين دوره كمون دو تا چهار ماه است و در نوع شهري تاچهار هفته است. ابتدا دانه كوچك است ولي كم كم رشد مي كند و تبديل به زخم طولاني و پايا مي شود كه در نوع شهري زخم ها خشك و يك يا دو عدد است و در نوع روستايي سالك مرطوب و ترشح دار است و چند ناحيه را گرفتار مي كند. اين زخم خارش ندارد و مي تواند به تدريج وسعت بيشتري پيدا كند در مدت بيشتر از 10 روز حالتي مشكوك دارد تا تشخيص سالك داده شود. وي راه انتقال اين بيماري را گزش با پشه آلوده دانست و گفت: در اندام هاي صورت، دست و پاها كه در معرض گزش پشه هستند اين زخم بيشتر ديده مي شود. تشخيص آزمايشگاهي سالك برداشت نمونه اي از ترشحات و ضايعات پوستي است و عامل بيماري انگل خوني ليشمن، مي باشد. اين مسئول گفت: درمان در صورتي انجام مي شود كه زخم در معرض ديد و در جاهاي حساس باشد، زيرا درمان با عوارض دارويي همراه است. وي افزود: اگر زخم در مناطق پوشيده بدن باشد اصراري به درمان نيست زيرا در صورت عدم درمان دارويي مصونيت كامل تر است. وي مهمترين عوارض دارويي را عوارض قلبي و كليوي عنوان كرد و افزود: درمان بايد كنترل شده باشد و در افراد مسن و با بيماري قلبي معمولا درمان انجام نمي شود. داروي اصلي بيماري سالك جلدي آمپول گلوكانتيم است كه به صورت عضلاني و يا در موضع تزريق مي شود. وي دوره اين بيماري را شش تا يك سال دانست و گفت: رد پاي به جا مانده ممكن است تا يك سال طول بكشد. اين مسئول در مركز بهداشت استان خراسان گفت: كانون هاي اصلي سالك در استان خراسان در شهرستان سرخس، نيشابور، اسفراين، درگز و حاشيه شهر مشهد ديده مي شود كه در حاشيه شهر مشهد مخلوطي از فرم شهري و روستايي سالك ديده مي شود. دكتر دهقان نيري افزود: هر ساله حدود دو تا سه هزار نفر در استان خراسان به سالك مبتلا مي شوند كه در سال جاري تاكنون حدود 1341 مورد سالك در شهر مشهد گزارش شده است. كارشناس مبارزه با بيماري هاي مركز بهداشت مشهد گفت: دانستن نحوه و زمان فعاليت پشه در پيشگيري از اين بيماري نقش مهمي دارد. محمدرضا يزدي گفت: پشه خاكي موجودي است كه كمتر از نيم سانتيمتر ابعاد دارد (حدود سه ميليمتر ) و فعاليت آن در شبها است. ارتفاع پرواز پشه خاكي بيشتر از دو متر نيست مگر وزش باد سبب انتقال پشه شود. پشه روزها در شكاف دربها و پنجره ها، در بين نخاله هاي ساختماني و جاهاي نمور و تاريك و غير بهداشتي زندگي مي كند و شبها به فعاليت مي پردازد. اين كارشناس يادآور شد: از زمان تخمگذاري تا تبديل شدن به يك پشه كامل بين 7 تا 10 هفته طول مي كشد. فصل گزش پشه اواخر ارديبهشت تا خرداد ماه هرسال است و معمولا در تابستان و پاييز علائم ظاهر مي شود. يكي از راه هاي مبارزه با سالك پرهيز از ورود پشه به خانه است و هنگام غروب زمان فعاليت پشه است و در اين زمان بايد عوامل مساعد براي گزش پشه را از بين برد. اين كارشناس گفت: راه اصلي مبارزه با سالك سم پاشي نيست، زيرا سم پاشي باعث عوارض زيست محيطي و مقاومت و مهاجرت پشه مي شود و در صورتي كه افزايش شديد موارد ديده شود ( درصد 3 از جمعيت آن منطقه جديدا به سالك مبتلا شده باشند ) سم پاشي صورت مي گيرد. وي يكي از عوامل انتقال را افراد مبتلا عنوان كرد و افزود: فرد مبتلا به سالك خود مخزن جديد است بنابراين تا زماني كه زخم تازه و ترشح دار است، بايد بوسيله پوشاندن زخم در شب مانع انتقال پشه از فرد مبتلا به فرد سالم شد. وي محيط تكثير پشه را آبگيرها، مناطق مرطوب، جاهاي تاريك و نمور، شكاف ديوار و پنجره، اصطبل و طويله، دفع فاضلاب غيربهداشتي، مناطق مسكوني غير بهداشتي و تجمع زباله دانست. وي گفت: مبارزه با مخزن بيماري يعني از بين بردن سگ هاي ولگرد و جلوگيري از تكثير موش ها، رعايت اصول شهرسازي، خشكاندن آبگيرها، دفع بهداشتي فاضلاب، جمع آوري صحيح زباله ها، نصب توري و پرهيز از خوابيدن در فضاي باز هنگام غروب از راه هاي پيشگيري و مبارزه با بيماري سالك است.