Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801202-54200S7

Date of Document: 2002-02-21

راههاي پيشگيري و مقابله با اعتياد جوانان رفتار فرزند، بازتاب مستقيم رفتار والدين است و تشخيص كافي بودنميزان مراقبت هاي والدين از طريق موفقيت ها و شكست هاي فرزندان آنها صورت مي پذيرد خطرات سروكار داشتن نوجوانان با مواد مخدر فقط منحصر به اين نيست كه تحت تاثير آنها، تصميماتي ويرانگر و حتي مهلك مي گيرند بلكه در بيشتر مواقع هزينه اين گونه رفتار نه با از دست رفتن زندگي فرد بلكه همراه با از دست رفتن توان او به دليل درگير نشدن با مشكلاتي است كه بخشي از رشدسالم نوجوان را تشكيل مي دهد. بيشتر والدين آرزو مي كنند، مشكل مصرف مواد مخدر، زياده روي در مصرف آنها و اعتياد به طور كلي ريشه كن شود. فكر كردن به پايان يافتن مشقات و رنج هاي خانواده ها از اين طريق مي تواند علت اين احساس را توضيح دهد. امروزه چه بپذيريم چه نپذيريم، مصرف الكل و مواد مخدر بخشي از عادت اجتماعي گروهي از جوامع را تشكيل مي دهد. اين مواد در تار و پود فرهنگ برخي ريشه دوانده و در زندگي روزمره بسياري از جوانان و نوجوانان نقشي فعال را ايفا مي كند، زيرا: * مواد مخدر قانوني و غيرقانوني گوناگون بيش از هر زماني در تاريخ بشر در دسترس است. * از فروش اين مواد سودهاي كم سابقه اي به دست مي آيد و معاملات مواد مخدر از سوي بخش هاي قانوني و يا زيرزميني بسيار قدرتمند در سطح جهان حمايت مي شود. * تبليغات وسيعي در سطح جهاني در زمينه مصرف تفريحي مواد مخدر توسط افراد بزرگسال، جوانان را به انجام رفتاري مشابه بزرگسالان تشويق مي كند. اين امر اغلب به مصرف غيرقانوني مواد مخدر منجر مي شود. اعلام برنامه جنگ عليه مواد مخدر از طريق تحت پيگرد قرار دادن حمل و خريد و فروش و مصرف غيرقانوني مواد مخدر نيز در ظاهر چندان مفيد نبوده است، زيرا دسترسي و اشتياق به مصرف آن به طور روزافزوني افزايش يافته و جرم مي يابد دانستن ساخت، حمل، فروش و مصرف مواد مخدر اگر چه تا حدودي عرضه و تقاضاي آن را كاهش مي دهد اما اصل مشكل را از بين نخواهد برد. به نظر مي رسد بهترين راه مراقبت از جوانان و نوجوانان اين است كه والدين آنها را آماده برخورد با مشكلات كنيم. با هيچ انكار، مشكلي حل نمي شود، بلكه فقط بر آن سرپوش گذاشته مي شود. والدين بهتر است چشم هاي خود را باز نگه دارند و به خود بگويند: هر نوجواني، حتي بچه ها مي توانند دچار مشكل مصرف مواد و الكل شوند. قدرت انكار كردن، بسيار فراتر از چشم پوشي هاي اوليه است. انكار از سوي فرزند و والدين او، در تشخيص سريع مساله و گرفتن كمك هاي لازم تاخير ايجاد اقرار مي كند به وجود مشكلات، به وقت كافي نياز دارد. زيرا نخست بايد بر مساله انكار غلبه كرد، حتي پس از مقابله با مساله مورد نظر، باز هم كشف كامل آن به تعويق مي افتد. زيرا فرزند معمولا واقعه را به طور كامل تعريف نمي كند و والدين او نيز صدمات مصرف مواد مخدر را دست كم مي گيرند. والدين چگونه مي توانند بر مشكل انكار غلبه؟ كنند با افزايش مداوم شواهد موجود، والدين با اكراه و از طريق روند دردناك كنار گذاشتن ساير احتمالات، متقاعد مي شوند كه آنچه مدت هاي مديد از وقوع آن واهمه داشتند و آن را انكار كرده اند، حقيقت دارد و صورت واقعي به خود گرفته است. دليل شكست خوردن تمامي گفت وگوها و شيوه هاي خيرخواهانه والدين در ريشه كني ادامه بدرفتاريهاي فرزندانشان را چگونه مي توان توجيه؟ كرد از آن جا كه ريشه انكار، واهمه داشتن از مساله است، اقرار نياز به شجاعت دارد. اما معمولا نزاعي ديگر آغاز مي شود. فرزندي كه هنوز همه چيز را انكار مي كند، در برابر اقدامات و كمك هاي والدين خود مقاومت مي كند، مقاومت، بهترين وسيله دفاعي براي انكار كمك است به فرزند براي حل مشكل مصرف مواد مخدر، كاري بسيار دشوار بوده و نيازمند شجاعت و عشق بي دريغ والدين است. يكي از راههاي كاهش تمايلات والدين به انكار، اعلام بي اعتباري و بي پايه و اساس بودن دو معادله مهم است كه براساس اين معادله رفتار فرزند، بازتاب مستقيم رفتار والدين است و تشخيص كافي بودن ميزان مراقبت هاي والدين، از طريق موفقيت ها و شكست هاي فرزندان آنها صورت مي پذيرد. به اين ترتيب، شكست فرزند به معناي عدم مراقبت هاي لازم از سوي والدين تعبير مي شود و مراقبت هاي ناكافي والدين مسبب مشكلات و بدرفتاريهاي فرزندان به شمار مي رود. به اين معادله، مي بايستي احساس گناه و شرمندگي والدين را اضافه كرد كه قادر نيستند با مساله روبه رو شوند، زيرا توان روبه رو شدن با خودشان را ندارند: حتما كار اشتباهي كرده ايم كه فرزندمان دچار اين مساله شده است. با شكستن اين معادله، سلطه اين دو احساس نيز شكسته مي شود. والدين مي توانند با محدود كردن مسئوليت خود در برابر رفتار فرزندشان حساسيت خود را در برابر انكار كاهش آنها دهند مي توانند محدوديت هاي واقع گرايانه در زمينه ميزان كنترل خود بر زندگي فرزندشان را بپذيرند. والدين فقط به ميزان محدودي بر مسير زندگي و رفتارهاي فرزندشان تاثير دارند. سه مساله عمده زير را كه والدين هيچ كنترلي بر آنها ندارند در نظر بگيريد: - 1 ويژگيهاي ذاتي فرزندشان. - 2 شرايط بيروني و اجتماعي كه فرزندشان با آنها مواجه مي شود. (دوستي كه امتحان كردن سيگار را پيشنهاد مي كند. ) - 3 انتخابهاي فرزند (پيوستن به دوستانش براي تجربه كشيدن حشيش ) معادله دوم را نيز بايد بي پايه و اساس دانست، زيرا در چنين چيزي درست نيست. شخصيت هر فرزندي بي نهايت بزرگتر از مجموعه مشكلات اوست. والدين نيز بايد با چشماني باز به مساله نگاه كنند و در صورت بروز مسائل منفي، نكات مثبت را از ياد نبرند. در صورت تسليم والدين در برابر خواهند دانست. آن گاه فرزند نيز خود را اين گونه خواهد پنداشت و منابع و توانايي هاي ارزشمند خود را فراموش كرده و يا ناديده مي گيرد و از آنها به هنگام بازيافت خود كمك نخواهد گرفت. حق با فرزندي است كه با عصبانيت به ياد والدين خود مي آورد: من كه فقط با مواد سروكار ندارم! فقط كه يك معتاد نيستم! بهترين دفاع در برابر مشكل انكار براي والدين، اين است كه به جاي اين دو معادله، مطلب زير را مدنظر قرار دهند: دچار دردسرشدن و سروكار داشتن با مشكلات بخشي از روند رشد هر يك از نوجوانان است، اين دردسرها و مشكلات، به معني تهمتي به فرزند يا شيوه رفتار و مراقبت والدين نيست. گرفتن چند تصميم بد، فرزند را به شخصي بد و يا والدين را به والديني نامناسب تبديل نمي كند. والدين خوب، فرزندان خوبي دارند كه هرازگاه در روند آزمون و خطاي رشد، انتخابهاي بدي مي كنند. بعضي از اين تصميمات بد ممكن است به شيوع مواد مخدر مربوط شوند. به عنوان مثال در ايالات متحده، مواد مخدر و الكل بخشي از زندگي روزمره مردم به شمار مي آيند. وقتي فرزندان راهي را انتخاب مي كنند كه به دردسر منتهي مي شود، از جمله مشكلات مواد مخدر، نقش والدين منحصر مي شود به: كمك به آنها براي پذيرش مسئوليت تصميمات خود، روبه رويي و پذيرش پيامدهاي ناشي از مشكل، يافتن راه نجات و درس آموزي از شرايط منفي و نامناسب. مصرف مواد مخدر چگونه باعث توقف رشد سالم؟ مي شود خطرات سروكار داشتن نوجوانان با مواد مخدر فقط منحصر به اين نيست كه تحت تاثير آنها، تصميماتي ويرانگر و حتي مهلك مي گيرند بلكه در بيشتر مواقع، هزينه اين گونه رفتار نه با از دست رفتن زندگي فرد بلكه همراه با از دست رفتن توان او به دليل درگير نشدن با مشكلاتي است كه بخشي از رشد سالم نوجوان را تشكيل مي دهد. چه؟ مشكلاتي همه مشكلات، در نهايت با يادگيري شيوه هاي كسب كارآيي، استقلال و پرورش عزت نفس از طريق تصيمات مناسبي كه فرد مي گيرد، ارتباط دارند، رشد يعني نوعي قدرت بريدن از وابستگي هاي دوره كودكي و رسيدن به استقلال دوره بزرگسالي، جوانان نيز قدرت واستقلال را دوست دارند و بر توانايي هاي خود حساب مي كند. متاسفانه هنگامي كه جوانان شروع به مصرف مواد مخدر مي كنند پس از مدتي در مصرف زياده روي كرده و سرانجام معتاد مي شوند. آنچه برايشان اتفاق مي افتد اين است كه به طور روزافزوني به جاي دست و پنجه نرم كردن با مشكلات زندگي، از آنها روي برمي گردانند. در نتيجه، رشد سالم آنها متوقف مي شود. افراد با اهداف زير به مصرف مواد مخدر روي مي آورند: * لذت بردن از صحبت با ديگران و افزايش شان اجتماعي خود * گريز از مشكلات و خودداري از روبه رو شدن با ناراحتي ها * جايگزيني هيجان به جاي كسالت * ايجاد حس لذت يا شادماني * ايجاد احساس رهايي و جدا شدن از واقعيت * ايجاد حس اعتماد به نفس و قدرت * تجربه كردن سردرگمي و گيجي * ارضاي ميل به مصرف (ناشي از مصرف قبلي ) * افزايش ميزان آگاهي و تحريك احساسات * دريافتي تازه از واقعيت روزمره * كاهش تنش و تسكين درد * برطرف كردن ترس و كاهش اضطراب * بيان آزادانه خود * تحريك و افزايش ميزان بهره وري * از بين بردن افسردگي هنگامي كه نوبت به والدين مي رسد تا از مصرف مواد مخدر توسط فرزندشان جلوگيري كنند بهاي پيشگيري موثر، هوشياري هميشگي آنهاست. والدين بايد با دقت مراقب رفتار فرزندشان باشند و در صورت تغيير يا وخامت رفتار آنها (بي آنكه داده هاي موجود توضيح كاملي براي مسئله باشد ) مي بايستي امكان سروكار داشتن فرزندشان با مواد مخدر را در نظر بگيرند. والدين مي بايستي مراقب چه نوع تغييراتي؟ باشند * هنگامي كه نوجوانان باهوش، تصميمات احمقانه مي گيرند. * هنگامي كه رفتاري ناشايست از نوجوانان خوب، سرمي زند * هنگامي كه نوجوانان صادق، دروغ مي گويند * هنگامي كه بچه هاي با حافظه، دچار فراموشي مي شوند * هنگامي كه نوجوانان رو راست، شروع به مخفي كاري مي كنند * هنگامي كه نوجوانان مطيع، قوانين و مقررات را زير پا مي گذارند * هنگامي كه بچه هاي سالم، دچار خستگي مفرط مي شوند * هنگامي كه بچه هاي با استعداد، شكست مي خورند * هنگامي كه بچه هاي بي پول، ناگهان پولدار مي شوند * هنگامي كه... به ياد داشته باشيد كه هيچ يك از اين تغييرات، به تنهايي بيانگر مصرف مواد مخدر از سوي فرزند شما نيست بلكه در درازمدت، الگويي شامل تعدادي از اين رفتارها مي تواند موجب نگراني والدين شود. مراقبت هاي پيشگيرانه نيازمند گوش به زنگ بودن براي انجام نظارت هاي لازم است. برگرفته از بخش اول كتاب كليدهاي پيشگيري و مقابله با اعتياد در نوجوان و جوان / انتشارات صابرين