Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801201-54182S4

Date of Document: 2002-02-20

خانگي جاي خالي طرح و سليقه ايراني درتوليدلوازم نخستين نمايشگاه بين المللي لوازم برترپايان يافت خانگي بدون معرفي طرح اولين همايش طرح برتر در لوازم خانگي همزمان با آخرين روز برگزاري نمايشگاه لوازم خانگي برگزار شد و 9 طرح برتر در گرايش هاي مختلف توليد لوازم خانگي برگزيده شدند. در گرايش توليد يخچال فريزر، طرح شركت سايوان، در توليد ماشين لباسشويي شركت آبسال و در توليد بخاري، طرحي از شركت سپهرالكتريك به عنوان طرح هاي برتر سال شناخته شدند. همچنين چرخ گوشت طراحي شده شركت پارس خزر، اجاق گاز پنج شعله شركت پيلوت گاز و كولر آبي شركت انرژي از سوي هيات داوران اين همايش برگزيده شدند. طرح شركت ايمن گاز مشهد در ساخت آبگرمكن ايستاده كابينتي و طرح شركت بوتان در توليد آبگرمكن ديواري بوتان از ديگر طرح هايي بود كه به عنوان طرح برتر سال از سوي همايش شناخته شدند. اين همايش براي نخستين بار در كشور باهمكاري فرهنگستان هنر و مركز توسعه صادرات برگزار شد. نكته جالبتوجه همايش فوق اين بود كه هيچ توليدي از انبوه توليدات صنعتگران داخلي در بخش لوازم خانگي نتوانست شرايط لازم را براي احرازطرح برتر سال كسب كند. به اعتقاد هيات داوران اين همايش، در توليد هيچ محصولي، فرآيند طراحي صنعتي رعايت نشده بود و لذا طرح برتر انتخاب نشد. امروزه صنعت توليد لوازم خانگي از پوياترين صنايع توليدي در جهان پويايي است اين صنعت را مي توان به تنوع فراوان توليدات لوازم خانگي و ارتقاي سطح رفاه زندگي در جوامع جست وجو كرد. همان نقطه مفقوده اي كه به دلايل متفاوتي از چرخه توليد در كشور حذف شده است و حذف طراح صنعتي از چرخه توليد، باعث شده تا توليدات داخلي در بهترين شرايط خود تنها به كپي كاري محصولات مشابه خارجي بپردازند و در شرايط غيرآرماني به تكرار توليد محصولات چندين و چندساله با كيفيت پايين و تنوع محدود ادامه دهند. دكترسيدغلامرضا اسلامي -معاون پژوهشي فرهنگستان هنر -روح حاكم بر نخستين همايش طرح برتر را بسيارعظيم توصيف مي كند و مي گويد: تلاش ما بهينه كردن وضع موجود است. در شرايط موجود توليد در كشور، ضرورت اين تحريك و شوك براي سازمان هاي دخيل در توليد و طرح هاي صنعتي به شدت احساس مي شد درحالي كه اين كار سال هاي طولاني است كه در كشورهاي ديگر اتفاق افتاده است. وي افزود: مي توانيم از هنر به عنوان ابزار توسعه استفاده كنيم و در اين ميان نقش طراحي صنعتي بسيار مهم است. به طور مثال ژاپني ها با تحقيقاتي كه در ايران انجام دادند، دريافتند كه ايراني ها به قدكشيدن برنج تاكيد بسياري دارند، لذا براساس اين علاقه پلوپز را ساختند كه در هيچ كجاي دنيا پلوپز به اين معنا و با اين نحوه مصرف مورد استفاده قرار نمي گيرد. انصاري -رئيس انجمن شوراي گازسوزايران - با تاكيد بر نقش طراحان صنعتي در توليد مي گويد: در دنياي امروز تمام تلاش توليدكنندگان جلب مشتري بيشتر و رضايت مندي مصرف كننده است و اين سهم در گرو تلاش طراحان صنعتي است. كشورهاي پيشرفته به شدت روي اين مساله كار مي كنند و در اين راستا نيز موفقيت هاي چشمگيري كسب كرده اند. وي اظهار مي دارد: براي رسيدن به نتيجه مطلوب بايد مثلثي بين دانشگاه، فرهنگستان هنر و انجمن صنايع كشور تشكيل شود. طراحان صنعتي يكي از بزرگترين مشكلات طراحي صنعتي در كشور را نبود يك مركز و ستاد حمايت كننده مي دانند، آنها حق مالكيت معنوي طراحان و حق كپي رايت را از ديگر معضلاتي مي دانند كه طراحي صنعتي كشور با آن روبه رو است، زيرا طراح صنعتي بدون اطمينان لازم به بهره برداري اقتصادي از طرح و ايده خود نمي تواند كار مطلوب و مناسبي عرضه كند. مهندس سليماني - مدير يكي از واحدهاي توليدي موفق كشور - با تاكيد بر نقش حق كپي رايت آن را بسيار مهم توصيف مي كند و مي گويد: صنعت، محور توسعه جامعه است و طراح صنعتي اكسيژن صنعت است، ولي در شرايط موجود اعتماد وجود ندارد، اگر زمينه هاي لازم موجود نباشد، فكرها كار نمي كند. طراح صنعتي هنرمند است و براي هنرآفريني نياز به اعتماد، اطمينان و اعتقاد دارد. وي در عين حال اظهار مي دارد: طراحان صنعتي ما بيش از آن كه با صنعت آشنا باشند، هنرمند هستند و اين كار را كمي سخت مي كند. اين توليدكننده صنعتي مي گويد: بسياري از طراحان صنعتي كشور، يا در خارج از كشور تحصيل كرده اند و يا اين كه چون فقط با دانشگاه و كتاب سروكار داشته اند، از سليقه مردم در شهرستان ها و يا روستاها اطلاعي ندارند. لازم است تا طراحان صنعتي كشور با جامعه شناسي، مكانيك، اتومكانيك و علومي از اين دست مجهز باشند. مهندس صالحي - استاد دانشگاه و عضو هيات مديره صنف طراحان صنعتي - با اشاره به اهميت حمايت دولت از اين صنف مي گويد: با اين كه وزارت صنايع در اوايل كار از صنف، خيلي خوب حمايت كرد، ولي متاسفانه به دلايل خاصي اين صنف به حق خود نرسيد. اگر حركت هاي انفرادي با حمايت دولت از صنف، در قالب تشكل نظام جهت پيدا كند شايد بتوان به هدف مشخصي رسيد. وي نيز با تاكيد بر مساله حق آن كپي رايت، را در آينده طراحي صنعتي مهم مي داند و اظهار مي دارد: من از صنايع خواهش مي كنم به طراحان كشور اعتماد كنند اگر تلاش كشور براي پيوستن به سازمان تجارت جهاني نهايي شود و مرزها به روي كالاها و توليدات خارجي باز شود، بايد صنايع ما بتوانند رقابت كنند و پرسش اين است كه در چنين روزي آيا ما حرف جديدي براي گفتن؟ داريم در همين حال رزاقي - استاد دانشگاه و طراح صنعتي - معتقد است: طراحان صنعتي ايران قله اي را فتح نكرده اند تا پرچم افتخاري براي نصب داشته باشند. رابطه صنعتگر و طراح صنعتي يك رابطه تعاملي است، ما بايد خدماتي را به صنايع ارائه كنيم تا صنايع از ما حمايت كنند. وي با اشاره به فرهنگ طراحي صنعتي، آن را گام اول براي نهادينه شدن طراحي صنعتي مي داند. رزاقي كه خود به عنوان طراح صنعتي در يكي ازواحدهاي توليدي مشغول به كار است، در پاسخ به اين كه چرا طراحان صنعتي براي فهم روش هاي زندگي روستاييان و شهرستاني ها به آنجا سفر و با آنها زندگي نمي كنند، مي گويد: من از صنايع كشور مي پرسم كه آيا آنها با توجه به اين نياز، تاكنون امكان مسافرت طراحان به شهرستان ها را فراهم كرده اند تا آنها بعد از چند ماه زندگي در شهرستان و مطالعه و تحقيق، طرحي مناسب ارائه؟ كنند اين طراح صنعتي توقع صنايع را از طراحان بيش از حد توصيف مي كند و اظهار مي دارد: بايد توقع صنايع از طراحان صنعتي به قدر آموزش آنها باشد و از طراحان توقع يك سوپرمن نداشته باشند. يكي از مشكلاتي كه طراحان صنعتي عنوان مي كنند سطح آموزش هاي دانشگاهي اين رشته است. رزاقي در اين زمينه مي گويد: بايد آموزش جدي، قوي و بدون تخفيف انجام شود. متاسفانه درحال حاضر تخفيف هاي كلاني در نظام دانشگاهي اعمال مي شود، بايد با اين پديده مبارزه كنيم كه كسي فارغ التحصيل طراحي صنعتي باشد ولي نتواند طراحي كند. دكتر ندايي فرد - استاد طراح صنعتي دانشگاه الزهرا - با اشاره به ناشناخته بودن رشته طراحي صنعتي از سوي صاحبان صنايع مي گويد: توليدكنندگان ما توقع دارند تمام مشكلات كارخانه توسط طراح كارخانه حل شود درحالي كه بسياري از مشكلات ريشه در جاهاي ديگري دارد. توليدكنندگان و صاحبان صنايع دنيا هر كدام براي خود يك مركز تربيت طراح درحالي دارند كه كارخانه هاي ما توقع دارند نظام دولتي آموزش با تمام نواقص و معايب تمام مشكلات را حل كند. البته كارخانه ها با مشكلاتي دست به گريبانند كه توان چنين هزينه هايي را از آنها مي گيرد. عدم ثبات قوانين و سرمايه گذاري باعث شده است تا سرمايه گذاران درمورد تربيت يا حتي استخدام طراح، سرمايه گذاري نكنند. وي در عين حال تاكيد مي كند: اگر توليدكنندگان و صاحبان صنايع به طراحان صنعتي در حد يك دستگاه و ماشين تراش نگاه كنند، همين نگاه حداقلي قدم بزرگي خواهد بود. كپي كاري و مهندسي معكوس ازجمله دلايل زوال طراحي صنعتي در كشوراست و اين نكته اي است كه استادان دانشگاه و طراحان صنعتي به شدت از آن گلايه مي كنند. اين كه انجام مهندسي معكوس و كپي كاري چه تبعات و پيامدهايي براي اقتصاد كشور به ويژه صنايع توليدي داشته، موضوعي است كه شايد كمتر به آن پرداخته مي شود، چرا كه اولويت توليدكنندگان كسب سود و اولويت مصرف كنندگان خريد كالاي ارزان تر است. مهندس متين - استاد دانشگاه و طراح صنعتي - در اين باره مي گويد: تهاجم فرهنگي واقعي اين است كه طراحي غيربومي يك محصول درقالب توليدات و تكنولوژي به كشور وارد و در جامعه تكثير شود و مورد مصرف جامعه قرار گيرد. وي تاكيد مي كند: اگر بتوانيم تفكر طراحي صنعتي را در كشور جاري كنيم، نه تنها نياز بازار داخل را شناسايي مي كنيم، بلكه به زودي پس از وارد شدن به سازمان تجارت جهاني و برداشته شدن مرزها، مي توانيم بقا داشته باشيم. به هر حال اولين نمايشگاه تخصصي با استقبال گسترده بازديدكنندگان از غرفه هاي خارجي به پايان رسيد و توليدكنندگان داخلي با محصولات تكراري و محدود نتوانستند جاذبه اي براي خريداران داشته باشند. امروز مصرف كنندگان داخلي، در تقابل با زندگي مدرن نيازهاي جديدي دارند كه رفع آن را در مصرف محصولات خارجي درمي يابند. سال هاست كه مصرف كننده ايراني يخچال بدون برفك هوشمند، بخارپز، اتو با سيم جمع كن، سرخ كن، ساندويچ ساز و بسياري از محصولات ديگر را شناخته و مصرف اما مي كند گويي توليدكنندگان داخلي بدون توجه به تحولات عظيم و عجيب در دنيا، تنها به خريداران و مصرف كنندگاني دلبسته اند كه يا آگاهي لازم را ندارند و يا اين كه توان پرداخت تفاوت جزئي بين قيمت محصولات داخلي و خارجي را ندارند و يا شايد توليدكنندگان داخلي دلخوش به تعاوني هاي مصرف ادارات هستند تا بتوانند توليدات آنها را با شرايط خاص به كارگران و كارمندان بفروشند. دكتر عزيز حسيني - دبير علمي همايش طرح برتر - مي گويد: اكثر طرح هاي حاضر در نمايشگاه كپي برداري از مشابه خارجي است. ما يك طرح ايراني در سالن نمايشگاه پيدا نكرديم. تنها يك طرح ايراني وجود داشت كه آن طرح هم تنها به نمونه سازي رسيده بود. اما متاسفانه در هيچ محصولي فرآيند طراحي صنعتي رعايت نشده بود و لذا برتر نداشتيم. وي مي گويد: محصولات، فرهنگ سازي و رفتارسازي مي كنند و لذا بر اين بحث تاكيد فراواني داشتيم و بيشتر مرحله مصرف محصولات را مورد توجه قرار داديم. دكتر حسيني ديگر عوامل مورد توجه هيات داوران طرح برتر سال را توليد محصول، مسائل اقتصادي و ارتباط توليدات با انسان مصرف كننده، فرم و زيبايي نام مي برد و اظهار مي دارد: بحث خدمات پس از فروش و مسووليت پذيري شركت ها نسبت به مردم و توليدات از اساسي ترين عوامل مورد توجه داوران بود. دبير علمي همايش طرح برتر، انتخاب طرح برتر را منحصر به انتخاب طرح برتر لوازم خانگي نمي داند و اميدوار است در تمامي زمينه هاي توليدي طرح برتر سال انتخاب و معرفي شود.