Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801129-54160S1

Date of Document: 2002-02-18

بيژن زنگنه تشريح كرد: نقش ايران در تعيين استراتژي انرژي خاورميانه سخنراني وزير نفت در كنفرانس ( APS) (استراتژي انرژي خاورميانه تا سال ) 27 2014 تا 29 بهمن ماه. 1380 انتخاب چنين عنواني براي كنفرانس، بيانگر توجه به اهميت منطقه خاورميانه در تامين انرژي جهان تا دهه دوم قرن حاضر است. از آنجا كه ايران، يكي از مهمترين كشورهاي برخوردار از ذخاير عظيم انرژي دراين منطقه است، مايلم از فرصت استفاده كرده و نكاتي را درمورد استراتژي انرژي خاورميانه در دو دهه اول قرن بيست و يكم و به ويژه نقش جمهوري اسلامي ايران با شما درميان بگذارم. بدون ترديد، انرژي از موضوعاتي است كه مطالعات آينده نگري بسياري در مورد آن صورت مي گيرد و اين به دليل نقش انكارناپذير انرژي در تامين تحرك مورد نياز براي تداوم حيات رو به رشد جهان است. پيش بيني هاي به عمل آمده توسط مراكز متعدد مطالعاتي درمورد آينده بازار انرژي، در بعضي از زمينه ها با يكديگر تفاوت هاي قابل توجهي دارند، لكن درمورد بعضي از موضوعات اشتراك نظر كامل وجود دارد. اين نقاط اشتراك را مي توان با اتكا به دانش موجود، به عنوان مشخصه هايي از بازار انرژي كه در آينده از احتمال تحقق بسيار بالايي برخوردارند تلقي نمود. مروري بر اين نقاط اشتراك راهنماي خوبي براي ورود به مبحث اصلي مورد نظر اينجانب خواهد بود. اولين يافته مشترك تمامي مطالعات معتبر مربوط به آينده نگري بازار انرژي، آن است كه در پايان دهه دوم قرن بيست و يكم، نفت، با فاصله اي زياد از رقباي ديگر خود، همچنان اصلي ترين عامل تامين انرژي جهان خواهد بود و اين در بعد تقاضا، به دليل سطح بالاي درآمد سرانه در كشورهاي پيشرفته صنعتي و رشد بالاي درآمد در كشورهاي درحال توسعه و در بعد عرضه، به دليل هزينه هاي نسبي سنگين تامين انواع ديگر انرژي است. مج - --موعه ع ---وامل فوق موجب گرديده تا به سختي بتوان مطالعه معتبري را يافت كه سهمي كمتر از چهل درصد را در سبد آينده مصرف انرژي براي نفت پيش بيني كرده باشد. از سوي ديگر، همه بر اين نكته اتفاق نظر دارند كه باتوجه به محدوديت ذخاير در حوزه هاي ديگر جهان، خاورميانه و به ويژه كشورهاي حوزه خليج فارس از نقش منحصر به فرد در تامين نفت خام مورد نياز جهان برخوردار خواهند بود. يكي ديگر از نقاط اشتراك مطالعات آينده نگري بازار انرژي آن است كه گاز به دليل توجه روزافزون به محيط زيست سالم تر و نيز به دليل تحولات به وجود آمده در فناوري انتقال، با سرعت، سهم خود را در سبد انرژي افزايش خواهد داد. در اين زمينه نيز كشورهاي مهمي، ازجمله ا يران، در منطقه خاورميانه وجود دارند كه بر اهميت نقش اين منطقه در تامين انرژي مورد نياز جهان آينده مي افزايند. از مجموعه يافته هاي ذكر شده مي توان نتيجه گيري كرد كه از دهه دوم قرن حاضر به بعد خاورميانه، كليدي ترين منطقه جهان به لحاظ تامين انرژي خواهد بود. برآوردهاي موجود، همه در اين نكته مشتركند كه ذخاير كشورهاي خاورميانه، به خوبي قابليت ايفاي نقشي كه براي اين منطقه در تامين انرژي مورد نياز جهان در نظر گرفته شده است را دارا مي باشد. لكن لازمه فعليت يافتن اين نقش، فراهم آوردن تمهيداتي است كه زمان، منابع مالي و فناوري، مهمترين مولفه هاي آن را تشكيل اهميت مي دهند انكارناپذير امنيت عرضه، ايجاب مي كند كه ( هيچ گونه ) محدوديتي در انتقال منابع مالي و فناوري پيشرفته به اين منطقه از جهان وجود نداشته باشد. به عبارت ديگر وجود هرگونه محدوديت در اين زمينه، مي تواند جهان را در تامين انرژي مورد نياز، با مخاطره مواجه سازد، پديده جهاني شدن در آخرين دهه قرن گذشته، همسو با ضرورت هاي ذكر شده، تحولي شگرف در مبادلات تجاري و نيز جابه جايي سرمايه در سطح جهان و با محوريت اصل رقابت ايجاد كرد. اين ت -- - حول، موجب گرديد تا كشورهاي مخ - --تلف جه --- - -ان به راحتي ب - -توانند ازمزيت هاي خود در مقياس بين المللي بهره بگيرند. از سوي ديگر صنعت انرژي در سال هاي اخير، بيش از هر زمان ديگري در گذشته، آزادسازي، خصوصي سازي و مقررات زدايي را تجربه كرده است و در مجموع بخش انرژي، هم درمقياس بين المللي و هم در درون صنعت با سرعت به سمت فضاي رقابتي در راستاي جهاني شدن حركت مي كند. متاسفانه در شرايط حاضر، كشور جمهوري اسلامي ايران به عنوان يكي از مهمترين كشورهاي منطقه خاورميانه در تام - - - --ين انرژي مورد ن --- - - - -ياز جهان با محدوديت هاي متعدد وضع شده از سوي ايالات متحده آمريكا درزمينه انتقال منابع مالي و فناوري مواجه بدون است ترديد، برقراري اين گونه محدوديت ها در بازار انرژي، اقدامي در خلاف مسيرعمومي جهاني است و منجر به بروز تاخير، كاهش رقابت و افزايش قيمت ها به ويژه براي مصرف كنندگان اروپايي و آسيايي خواهد شد. جمهوري اسلامي ايران علي رغم وجود اين محدوديت ها، به منظور ايفاي نقش جهاني خود در تامين امنيت عرضه، با همكاري سرمايه گذاران اروپايي و آسيايي، درجهت توسعه ظرفيت توليد نفت و گاز خود حركت مي كند و عملا و علي رغم همه فشارها كليه برنامه هاي توسعه اي خود را در بخش هاي نفت، گاز و پتروشيمي به پيش مي برد كه از آن جمله طرح هاي جامع توسعه ميادين نفتي كشور است كه با هدف افزايش ضريب بازيافت توليد نفت درحال اجراست. ذخايرگاز طبيعي ايران با در اختيار /26 6داشتن تريليون مترمكعب ذخاير گاز طبيعي كشف شده تاكنون معادل 17 درصد از كل ذخاير گاز طبيعي جهان، بزرگترين كشور درحال ايجاد ظرفيت توليد در منطقه است. با اجراي هر يك از گانه 12فازهاي ميدان عظيم پارس جنوبي توليد گاز طبيعي ايران به ميزان 25 ميليون مترمكعب در روز افزايش خواهد يافت. فازهاي 2 و 3 اين ميدان با ظرفيت توليد 50 ميليون مترمكعب در روز و نيز فاز 2 پالايشگاه خانگيران خراسان با ظرفيت 15 ميليون مترمكعب در روز در آينده نزديك به طور رسمي توليد خود را آغاز خواهند كرد. همچنين قرارداد فازهاي 9 و 10 اين ميدان تا چند ماه ديگر منعقد خواهد شد و فازهاي 11 تا 14 براي توليد LNG و GTL و به منظور تحقق اهداف صادراتي در نظر گرفته شده است. ايران در تلاش است كه صادرات به كشورهاي همسايه را از طريق خط لوله و صادرات به كشورهاي دوردست را از طريق توليد LNG به انجام رساند. اين مهم از اولويت هاي اصلي سياست هاي انرژي ايران است. به علاوه، فعاليت هايي نيز درزمينه مطالعات امكان سنجي طرح هاي GTL و DME با كمك شركت هاي بين المللي در دست انجام است. ايران توجه خاصي به امكان گسترش بازارهاي صادرات گاز در اشكال مختلف آن دارد و ابتكار تشكيل همايش كشورهاي صادركننده گاز (GECF) نيز اساسا در همين راستا صورت گرفت. بخش اعظم ذخاير گاز ايران در جنوب كشور و در حاشيه شمالي خليج فارس واقع است، بنابراين منطقه جنوب آسيا يك بازار منطقي براي فروش اين كالاست. پروژه خط لوله ايران به هند كه اكنون مذاكرات درخصوص آن ادامه دارد، امكان صادرات گاز به مناطق غربي هند با استفاده از خط لوله را فراهم خواهد ساخت و تامين گاز مناطق شرقي اين كشور با استفاده از مايع سازي گاز طبيعي LNG عملي است. با افتتاح رسمي خط لوله گاز ايران به تركيه و براساس قرارداد ذي ربط كه مدت آن 25 سال است تركيه از سال 2007 به بعد سالانه حداقل 10 ميليارد مترمكعب گاز از طريق خط لوله از ايران خريداري خواهد علاوه كرد بر اين، گاز ايران از طريق تركيه به بازار اروپا خواهد رسيد. به طور كلي، ايران با قرار گرفتن در بين بازار اروپا و غرب از يك سو و هند و آسياي جنوب شرقي و ژاپن از سوي ديگر موقعيت بسيار مناسبي درخصوص صادرات گاز دارد و در مجموعه نفت و گاز مي توان چشم انداز بسيار روشني را از ارتباطات عميق ايران با ديگر كشورهاي صنعتي و رو به توسعه آسيايي تصور نمود. صنعت پتروشيمي درخصوص صنعت پتروشيمي نيز تصميمات كشورهايي كه توليد يك سوم از نفت جهان را در اختيار دارند بسيار مهم است. واقعيت اين است كه توليد محصولات پتروشيمي در خاورميانه درمقايسه با ساير مناطق مانند اروپا و آمريكا از مزيت نسبي برخوردار است و با سرمايه گذاري هاي مطلوب در بخش پتروشيمي هم به نيازهاي داخلي مي توان پاسخ مناسب داد و هم به ارزش افزوده بيشتري دست يافت. برخورداري از مزيت هاي نسبي و برتري درحال رشد ايران در تجارت جهاني پلي اتيلن و نياز به نفوذ به بازارهاي جديد در اروپا، كشور ما را در جايگاه ايده آلي براي بهره برداري از تقاضاي رو به رشد پلي اتيلن طي سال هاي آينده قرار داده است به طوري كه در سال گذشته، صادرات پتروشيمي ايران به ميليون 828 دلار رسيد و طبق پيش بيني به عمل آمده تا سال سالانه 1385 بين 3 تا 4 ميليارد دلار درآمد ارزي از محل صادرات محصولات پتروشيمي خواهيم داشت. در مجموع مي توان چنين جمع بندي كرد كه در كشور ما بخش انرژي و صنايع مرتبط با آن از ظرفيت بسيار بالايي براي جذب سرمايه برخوردار است و وجود ثبات در بازار جهاني نفت، داراي اهميت بسيار زيادي در تحقق برنامه هاي سرمايه گذاري و ايفاي نقش كشورهاي صادركننده ازجمله ايران در تامين امنيت عرضه است. بر همين مبناست كه جمهوري اسلامي ايران در چارچوب اوپك، همه تلاش خود را براي ايجاد و حفظ ثبات در قيمت هاي جهاني نفت به كار مي بندد. مطالعات متعدد نشان داده اند كه نوسانات در قيمت هاي جهاني نفت خام، داراي اثر منفي بر سرمايه گذاري در اين بخش است و لذا چنين نوساناتي، در نهايت منجر به كاهش عرضه خواهد گرديد. تجربه سال هاي اخير نيز به خوبي نشان داد كه قيمت هاي بسيار بالا و قيمت هاي بسيار پايين هر دو براي سلامت بازار مضرند. اميد مي رود كه جهان مصرف كننده و توليدكننده با درك مشترك از تجربيات موجود، بازاري با ثبات را براي انرژي به ارمغان بياورند. اطمينان دارم نتايج اين كنفرانس به بهره برداري موثرتر از فرصت هاي براي موجود، تبلور تفاهم و همكاري بيشتر بين تصميم گيرندگان و دست اندركاران صنايع نفت و گاز جهان به ويژه منطقه خاورميانه منجر خواهد شد. بررسي تحولات بين المللي نشان مي دهد كه برخورداري از بسياري از مزايا و فرصت هاي موجود در منطقه، در گرو تفاهم و همكاري هرچه موثرتر كشورهاي ذي نفع در سطح منطقه و جهان است.