Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801125-54091S8

Date of Document: 2002-02-14

دو مجمع جهاني; تضاد يا وفاق اشاره: مجمع اقتصاد جهان گردهمايي سياستمداران، انديشمندان و صاحبان صنايع و روساي شركتهاي بزرگ جهان است كه همه ساله در اوايل سال ميلادي نشست خود را برگزار مي كند. نشستهاي سالانه مجمع اقتصاد جهان به طور سنتي در دهكده داووس سوئيس برگزار مجمع مي شود اقتصاد جهان نشست امسال خود را كه در واقع سي و دومين نشست سالانه آن بود و طي روزهاي 11 تا 15 بهمن برگزار شد به خاطر همدردي و همبستگي با مردم نيويورك به آن شهر منتقل كرد. همزمان با نشست مجمع اقتصاد در نيويورك دومين نشست مجمع اجتماعي جهان نيز در شهر پورتوالگره برزيل برگزار شد. در اين نشست كه متشكل از نمايندگان سازمانهاي غيردولتي بيش از كشور 150 جهان بود در واقع به انتقاد از سياستهاي اتخاذ شده در مجمع اقتصاد جهان پرداخته شد. آيا واقعا اين دو مجمع با يكديگر در تضاد قرار دارند يا اينكه هر دو يك مساله را البته با دو نگرش متفاوت دنبال؟ مي كنند اين امري است كه در اين مطلب مورد بررسي قرار مي گيرد. دكتر علي صباغيان مجمع اقتصاد جهان كه به طور سنتي نشست سالانه آن در داووس سوئيس برگزار مي شود - به طوري كه بسياري آن را به عنوان نشست داووس مي شناسند - امسال به رغم نگرانيهاي امنيتي و به منظور همدردي با ساكنان نيويورك كه در 11 سپتامبر شهرشان مورد حملات تروريستي قرار گرفت سي و دومين نشست خود را به نيويورك منتقل كرد. موضوع نشست امسال مجمع اقتصاد جهان كه با مشاركت بيش از 2700 نفر از سياستمداران، انديشمندان و صاحبان صنايع و روساي شركتهاي بزرگ جهان طي روزهاي 30 ژانويه تا 4 فوريه 2002 ( تا 11 80 15 بهمن ) برگزار شد عبارت از رهبري در دوران شكننده: نسخه اي براي آينده مشترك در بود طرف مقابل موضوع نشست مجمع اجتماعي جهان نيز كه دومين نشست سالانه خود را همزمان با نشست مجمع اقتصاد جهان و با حضور نمايندگان سازمانهاي غيردولتي در شهر پورتو الگره برزيل برگزار كردعبارت بود از جهاني ديگر امكان پذير است. مجمع اقتصاد جهان در سال 1971 به ابتكار كلاوس شواب استاد مديريت بازرگاني دانشگاه ژنو تحت عنوان كنفرانس رهبران اقتصادي و تجاري اروپا و با هدف بررسي يك استراتژي منسجم براي تجارت اروپايي در مواجهه با چالشهاي بازار بين المللي در داووس سوئيس شكل گرفت. موفقيت اين كنفرانس باعث شد تا كلاوس شواب سال بعد از آن مجمع مديريت اروپايي را تاسيس كند كه در سال 1987 نام آن به مجمع اقتصاد جهان تغيير كرد. از زمان برگزاري اولين نشست داووس در سال 1971 تاكنون مقامات ارشد اقتصادي و تجاري و نخبگان حكومتي به طور سالانه در دهكده داووس براي بررسي مسائل مختلف گرد هم مي آيند. مجمع اقتصاد جهان با تمركز سياسي و اقتصادي بر رويدادها به تدريج خود را به عنوان يك نشست جهاني كه دستور كار سياسي، اقتصادي و تجاري جهان براي يكسال بعدمشخص مي كند، نشان داده است. در طرف مقابل مجمع اجتماعي جهان كه نسبت به مجمع اقتصاد جهان از عمر كوتاهي برخوردار است و امسال دومين نشست خود را برگزار كرده به دنبال آن است كه نشان دهد بديل هايي براي جهاني شدن اقتصادي نئوليبرال وجود دارد. مجمع اجتماعي جهان در سال 2000 در تقابل با مجمع اقتصاد جهان كه از نظر بسياري توسط شركتهاي بزرگ اداره مي شود شكل گرفت. اولين نشست مجمع اجتماعي جهان شاهد حضور 20 هزار تن از نمايندگان جامعه مدني و دولتها اين بود مجمع اكنون داراي يك نشست سالانه شده كه در شهر پورتو الگره برزيل يعني مركز اصلي حزب كارگران سوسياليست آن كشور برگزار مي شود. نشست امسال مجمع اجتماعي جهان طي روزهاي 30 ژانويه تا 4 فوريه 2002 ( 15 10 تا بهمن ) 80 و با حضور بيش از 70 هزار نفر از 150 كشور برگزار شد. نوام چامسكي زبانشناس و منتقد معروف آمريكايي در سخنراني افتتاحيه اين نشست گفت: مجمع اجتماعي جهان در واقع اولين و مهمترين مرحله تحقق تعهد سنتي جنبش هاي چپ و كارگري براي تشكيل يك مجمع بين المللي براي بررسي منافع مردم است. دستور كار نشست امسال مجمع اقتصاد جهان در چارچوب موضوع اصلي خود كه رهبري در دوران شكننده: نسخه اي براي آينده مشترك بود شش موضوع اصلي را مورد بحث و بررسي قرار داد. اين موضوعات عبارتند از: پيشبرد امنيت و بيان آسيبپذيري، باز تعريف چالش هاي تجاري، ارزيابي مجدد رهبري وحكومت، اصلاح رشد ارزشهاي پايدار، مشترك و احترام به تفاوتها و كاهش شكاف درآمدي بين فقرا واغنيا به منظور تقويت ثبات. در طرف مقابل موضوعات مورد بحث در مجمع اجتماعي جهان عبارت بودند از: توليد ثروت و بازتوليد اجتماعي (شامل مسائلي از قبيل تجارت، بدهي، سرمايه كمك، و ماليه بين الملل ) دسترسي، به ثروت و پايداري (حقوق مالكيت فكري، محيط زيست پايدار، آب، مردمان بومي و شهرنشيني ) جامعه، مدني وعرصه عمومي (دموكراتيزه كردن رسانه ها، هويت فرهنگي، مبارزه باعدم تحمل و خشونت ); وقدرت سياسي و اخلاقيات در جامعه جديد (سازمانهاي بين المللي، دموكراسي مشاركتي، جهاني شدن و نظامي گري وحقوق بشر ). اجماع عمومي در بين شركت كنندگان درمجمع اقتصادي جهان درنيويورك بر نياز به توجه بيشتر به تجارت و كمك بين المللي براي مبارزه با فقر معطوف بود. درحالي كه بسياري از شركت كنندگان معتقد بودند كمك هاي رسمي بين المللي به كشورهاي فقير بايد افزايش عده يابد، ديگري بر نقش مهمتر تجارت براي كاهش فقر تاكيد مي كردند. با اين وجود، جيمز هم ولفسون رئيس بانك جهاني و هم كوفي عنان دبيركل سازمان ملل متحد در سخنرانيهاي خود در اين مجمع خواستار افزايش 50 ميليارد دلاري كمك هاي رسمي توسعه اي شدند و آمريكا را به خاطر بي توجهي به اين درخواست مورد انتقاد قرار دادند. در نشست امسال مجمع اقتصاد جهان همچنين مايك مور مدير كل كنوني و سوپاچاي مدير كل آينده سازمان جهاني تجارت نيز پيشبرد دور جديد مذاكرات تجاري جهان - كه طبق تصميم كنفرانس وزيران سازمان جهاني تجارت از ابتداي سال 2002 آغاز شده - را در گرواعطاي امتياز به كشورهاي در حال توسعه و فقير توسط كشورهاي توسعه يافته اعلام كردند. آنها به ويژه بر نياز به آزادسازي بازارهاي كشاورزي و نساجي كشورهاي توسعه يافته به منظور باز كردن راه ورود محصولات كشورهاي در حال توسعه و فقير به آن كشورها دست گذاشتند. مايك مور با اشاره به مهلت سه ساله تعيين شده براي تكميل دور جديد مذاكرات تجاري جهان گفت: اگر بازارهاي كشورهاي پيشرفته به ويژه در زمينه كشاورزي و نساجي به روي محصولات كشورهاي در حال توسعه گشوده نشود، دور جديد يك دور 300 ساله و نه يك دور 36 ماهه خواهد بود. از جمله دستاوردهاي نشست امسال مجمع اقتصاد جهان مي توان به نتايج حاصل از ستاد تجارت محصولات كشاورزي آن اشاره كرد. اين ستاد با انتشار يك اعلاميه مشترك توصيه هاي اساسي براي اصلاح عادلانه نظام جهاني تجارت محصولات كشاورزي ارائه كرده است. اين اعلاميه كه به امضاي تعداد زيادي از گروههاي بين الدولي، غيردولتي و بخش خصوصي رسيده همچنين بر نيازهاي سرمايه گذاري و ظرفيت سازي دركشورهاي در حال توسعه براي تضمين امنيت غذايي تاكيد كرده است. در طرف مقابل مجمع اجتماعي جهان كه در واقع مجمعي براي فعالاني با ديدگاهها و برداشتهاي مختلف از گوشه و كنار جهان بود قصد اتخاذ يك موضع يا راه حل واحد در خصوص مسائل جهان نداشته است. با اين وجود، اجماع گسترده اي به ويژه در روز سوم كنفرانس، كه موضوع آن تجارت بين الملل بود، دراين خصوص بروز كرد كه تجارت آزاد و ايدئولوژي نئوليبرال تقويت كننده آن، تضمين كننده ثروت وتوسعه براي ملتها و مردم نيست. به علاوه برخي از شركت كنندگان خواستار اصلاح نظام تجاري جهان وتبعيت سازمان جهاني تجارت از سازمان ملل متحد شدند. شركت كننده در نشست مجمع اجتماعي جهان، مجمع اقتصاد جهان را كه در واقع متشكل از 1000 شركت برتر جهان است به عنوان نشست ثروتمندان و قدرتمندان براي تدوين يك دستور كارجهاني مي دانند كه ضعفا و فقرا از آن بيرون رانده اما شده اند در مقابل شركت كنندگان در نشست مجمع اقتصاد جهان خويش را گردهمايي نخبگان جهان براي مبارزه با چالشهاي فزاينده اي همچون فقر، تروريسم و... مي دانند. هر چند اين دو نگاه ممكن است اندكي تند به نظر رسد اما بدون ترديد در بردارنده واقعيتهاي بي شماري اگر است به سخنراني كوفي عنان دبير كل سازمان ملل متحد در نشست امسال مجمع اقتصاد جهان مراجعه شود برخي از اين واقعيتها آشكار خواهد شد. كوفي عنان در بخشي از سخنان خود به حضار مجمع اقتصاد جهان با اشاره به مجمع اجتماعي جهان كه همزمان در پورتوالگره برزيل برگزار شد گوشزد كرد كه عنوان مجمع اجتماعي جهان با هدف انتقاد از شما انتخاب شده و بر اين امر تصريح دارد كه شماها فقط به اقتصاديات يا سود علاقه مند هستيد و توجهي به پيامدهاي اجتماعي فعاليتهايتان نداريد. او همچنين هشدار داد كه روساي شركتها نمي توانند شرايط غيرانساني كه اكثر مردم در آن زندگي مي كنند يا تصويري كه جهانيان از اين شركتها دارند را ناديده بگيرند. عنان گفته است: واقعيت اين است كه قدرت و ثروت در اين جهان بسيار ناعادلانه توزيع شده و در نتيجه آن عده زيادي از مردم محكوم به زندگي در فقر مفرط هستند. برداشت بسياري از آنها اين است كه اين وضعيت نتيجه جهاني شدن است كه توسط افرادي همچون شما حضار اين نشست به پيش مي رود. كوفي عنان نكات مشابهي را نيز خطاب به حضار مجمع اجتماعي جهان مطرح كرد. عنان برخلاف برخي مقامات سازمان ملل از جمله خانم مري رابينسون كه براي سخنراني در هر دو مجمع نيويورك و پورتوالگره حاضر شدند تنها در مجمع جهاني اقتصاد شركت نمود و به ارسال پيامي به مجمع اجتماعي جهان بسنده كرد. دليل اين امر هم آن طوري كه يك مقام سازمان ملل عنوان كرده اين بود كه از نظر دبيركل سازمان ملل مورد خطاب مستقيم قرار دادن گربه هاي چاق (حضار در نشست مجمع اقتصاد جهان ) اهميت بيشتري داشته است. كوفي عنان در پيام خود به مجمع اجتماعي جهان تاكيد كرده به جاي آنكه در چارچوب سياست مقابله از مسائل جهان به دور بمانيد، نشان دهيد كه شما آماده همكاري براي تغيير امور هستيد. سخنان دبيركل سازمان ملل كه در واقع پلي بين مسائل و موضوعات مطرح در دو مجمع اقتصاد جهان در نيويورك و مجمع اجتماعي جهان در پورتوالگره برزيل بود با استقبال بسياري مواجه گرديد. اين امر نشانه آن است كه رفع چالش هاي بزرگي كه امروز بشريت در اشكال مختلف همچون فقر فزاينده در بخشهاي وسيعي از جهان، نابودي محيطزيست، گسترش تروريسم و منازعات مسلحانه با آن روبه روست جز با همكاري تمام كشورها و اقشار مختلف جهان اعم از فقرا و ثروتمندان و ضعفا و قدرتمندان امكان پذير نيست. با درك اين واقعيت و با تجربه گرفتن از رويدادهاي پس از سپتامبر 11 بود كه قدرتمندان و ثروتمندان شركت كننده در نشست نيويورك از قصور گذشته خويش در توجه به مشكلات فقرا و ضعفا ياد كردند و بر اصلاح آن تاكيد نمودند. شايد به همين دليل بود كه خبرگزاري آسوشيتدپرس عنوان گزارشي كه در پنجمين روز اين نشست از آن مخابره كرد را چنين برگزيد: با حمله شركت كننده به سياستهاي آمريكا، مجمع اقتصاد جهان به چپ گرائيد. با در نظر داشتن اين امر و توجه به عنوان يكي از گزارشهاي خبرگزاري فرانسه در همان روز تحت عنوان مجمع اجتماعي، سياستهاي آمريكا را محكوم كرد اين نكته به خوبي روشن مي شود كه در جهان كنوني آمريكا نقش مسلطي براي خود در نظر گرفته و از اين طريق اعتراض ديگران اعم از ضعفا و قدرتمندان و فقرا و ثروتمندان را برانگيخته است. اگر چه بسياري سعي كرده اند تا مجمع اجتماعي جهان را ضد مجمع اقتصاد جهان معرفي كنند، اما شركت كنندگان در آن به شدت تلاش كرده اند تا از شكل گيري اين ضديت جلوگيري كنند. يكي از فعالان اين نشست در اين خصوص گفته است دشمن ما را ضد مي خواند، آنها مي گويند ما شاكي هستيم، ما ضد نشست و ضد جهاني شدن هستيم، اما جنبش ما يك جنبش واقعي جهاني براي دموكراسي، عدالت، تنوع و برابري است. و شايد هم به همين دليل عنوان اصلي اين نشست جهاني ديگر امكان پذير است انتخاب شده بود.