Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801125-54086S1

Date of Document: 2002-02-14

خدمات دامپزشكي و نيازهاي جامعه در گذشته و حال اشاره: دوازدهمين كنگره دامپزشكي كشور از 23 تا 25 بهمن در تهران برگزار شده است. در اين رابطه مقاله اي در خصوص وضعيت دامپزشكي در كشور از سالهاي دور تاكنون توسط دكتر ابراهيم مستجابي تهيه شده است كه در پي مي آيد: بدون شك انجام هر كار به طور اصولي، نياز به طرح و برنامه مطالعه شده دارد. اين اصل مهم در تمامي امور بدون استثنا پذيرفته شده است. هر طرح و برنامه اي، پس از گذشت زمان در اثر تغييراتي كه در مسائل مرتبط با آن ايجاد مي شود، نياز به بازنگري پيدا مي كند، در اين بحث، اين موضوع را در زمينه دامپزشكي كشورمان مورد بررسي قرار مي دهيم. حدودا 40 سال است كه با كلمه دامپزشكي از بدو آموزش تا كارهاي مختلف اجرايي آشنا شده ام، وقتي امروزه وضعيت چهل سال قبل را با حال مقايسه مي كنم، در همه زمينه ها تغييرات رابه قدري وسيع مي يابم كه در خيلي از موارد مسائل درجه 180حتي تفاوت پيدا كرده است. زيربناي برنامه هاي جاري در موسسات آموزشي، تحقيقاتي واكسن سازي، امور اجرايي دامپزشكي عمدتا بيشتر از سي سال پيش طراحي وتدوين شده اند. شك نيست كه درطول اين مدت بسته به نياز زمان و مسائل جاري تغييرات و اصلاحاتي با ابتكار مديريت ها صورت گرفته تا بتوانند اقدامات را با شرايط زماني منطبق نمايند. ولي بايد پذيرفت كه هر چه زمان بيشتر مي گذرد، تغييرات زيادتر مي شود، مديران اجرايي در كارها با مشكلات و پيچيدگيهاي بيشتري مواجه مي شوند، ابتكارات فردي و تلاشهاي بيش از توان تا حدودي مي تواند در رفع مشكلات كمك كند ولي مشكل اصلي بر سر جاي خود باقي است و روز به روز هم پيچيدگي بيشتري پيدا در مي كند يك همچون زماني است كه به بازنگري اساسي در برنامه ها، مطالعات جامع در موضوع، پيدا كردن تنگناهاي موجود و بالاخره تهيه وتدوين طرحها و پروژه ها و راهكارهاي اصلي احساس نياز مي شود. تعداد فارغ التحصيلان بيش از نياز است در سي چهل سال قبل حتي در 2015 سال گذشته ظرفيت دانشكده هاي دامپزشكي از نظر تعداد فارغ التحصيلان در مقاطع مختلف تحصيلي، حتي در حد پاسخگويي نيازهاي اندك آن زمان نبود. سازمانهاي نيازمند به اين گونه فارغ التحصيلان اكثرا سازمان دامپزشكي كشور بالاخص، هميشه با مشكل عدم جذب نيرو روبه رو بودند. بورس هاي تحصيلي كه به برخي از دانشجويان مي دادند، تفكر استخدام 200 نفر دامپزشك پاكستاني در اوائل انقلاب تصويب طرح تامين نيروي انساني براي گروه پزشكي و شامل كردن فارغ التحصيلان دامپزشكي به اين مصوبه و چند مثال ديگر نمونه هاي بارزي از كمبود فارغ التحصيلان دامپزشكي در دهه هاي گذشته هستند، ولي امروزه تعداد فارغ التحصيلان به حدي رسيده است كه تقريبا تمامي دست اندركاران دامپزشكي از بالا بودن اين رقم رضايت خاطري ندارند و مساله اشتغال و ايجاد شغل يكي از برنامه هاي مهم بايد باشد. البته منظور از اين بحث قصد انتقاد از زيادي دانشكده ها و آموزش ديده ها نيست، چون اين امر خود بحث جداگانه اي را مي طلبد و مشكل را بايد در برنامه هاي توسعه، جست وجو كرد. به هر حال امروزه وضع به جايي رسيده كه، سازمانهاي دولتي توان جذب فارغ التحصيلان را ندارند، حتي اين فارغ التحصيلان را از انجام طرح تامين نيروي انساني نيز به علت عدم نياز معاف مي كنند، خلاصه آنكه تعداد فارغ التحصيلان از نظر كمي به حدي افزايش يافته است كه با وضعيت سال گذشته درست 180 درجه تفاوت پيدا كرده است. يعني تقاضاي زياد جاي خود رابه عرضه زياد داده است. البته به اين عرضه زياد شايد بحث كيفيت آموزشي را (حداقل دربرخي از مراكز آموزشي ) هم بايد اضافه كرد. البته اكثريت مراكز آموزشي از توان لازم برخوردار هستند ولي نمي توان به راحتي اعلام كرد كه تمامي مراكز در تمامي رشته هاي تخصصي از هر نظر بي عيب و نقص هستند، معمولا وقتي تعداد و كثرت وجود داشت كيفيت متاثر مي شود. احساس نياز جامعه به خدمات دامپزشكي اگربتوانيم تصويري ازچهل سال پيش جامعه را نسبت به خدمات دامپزشكي مجسم كنيم و باتصوير امروزي جامعه مقايسه كنيم، در موارد زيادي ميزان تفاوت ها آنچنان است كه باجمله 180 درجه تغيير نمي توان موضوع را شايد رساند، بايد گفت كه تفاوت از زمين تا آسمان است. در چهل سال دامداران گذشته، علاقه اي به مايه كوبي عليه بيماريهاي بومي كه خيلي بيشتر از حالا شايع بودند نظير شاريز، آبله، آنتروتوكسمي و امثالهم نداشتند علي رغم بالا بودن كانونها و تلفات. معمولا مسئولين دامپزشكي شهرستانها و سرپرست اكيپ ها، با تمهيدات خاصي، بامتقاعد كردن كدخداها وريش سفيدها موفق مي شدند كه بخشي از دامهاي روستا را مايه كوبي نمايند. در شرايطي كه تمامي واكسن ها و انجام مايه كوبي كلا رايگان بود. امروزه بخش زيادي از دامداران با صرف وقت و هزينه هاي نسبتا بالا در امر خريد واكسن ها و مايه كوبي اصرار دارند. از مراجعات روزافزون دامداران به واحدهاي مختلف دامپزشكي نيز به خوبي مشهود است كه احساس نياز دامداران به خدمات دامپزشكي واقعا افزايش چشمگيري يافته است، البته در اين تغيير تكاملي عوامل متعددي موثر بوده است كه از آن جمله، تلاش گذشتگان صنف در ترويج دامپزشكي، افزايش جمعيت و افزايش نياز جامعه به فراورده هاي دامي و به تبع آنها افزايش ارزش اقتصادي دام و فراورده هاي دامي، رشد دامداريهاي صنعتي، بالا رفتن سطح اطلاعات و تحصيلات و آگاهيهاي عمومي و ديگر مسائل را بايد ذكر كرد. افزايش دامنه خدمات دامپزشكي در كشور در سي چهل سال قبل تقريبا اهم و اصل فعاليت دامپزشكي در جامعه به امر پيشگيري از بيماريها و درمان دام و طيور محدد مي شد، ولي امروزه دامنه فعاليت دامپزشكي و دامپزشكان در كشور به حدي گستردگي پيدا كرده است كه براي بحث در اين زمينه فرصت جداگانه اي نياز مي باشد، براي روشن تر شدن موضوع فقط به چند مورد اشاره مي كنم. در سي سال قبل بازرسي بهداشتي گوشت در كشتارگاهها جزو وظايف شهرداريها بود، درست است كه شهرداريها نيز دامپزشكها را در استخدام داشتند و اين كار را انجام مي دادند ولي عملا از سال 1352 اين وظيفه به عهده سازمان دامپزشكي كشور واگذار گرديد و اين امر در مجموعه تشكيلات دامپزشكي متمركز شد. از سال 1368 دامنه اين فعاليت وسيعتر شد و امر كنترل بهداشتي اماكن تهيه، توليد، فراوري، بسته بندي، نگهداري و توزيع تمامي فراورده هاي دامي در تشكيلات دامپزشكي كشور متمركز شد. با توسعه واحدهاي ساخت داروهاي دامپزشكي، مكمل سازيها، آزمايشگاههاي بخش خصوصي تهيه واكسن ها، مراكز تحقيقاتي، درمانگاه و بيمارستانهاي دامپزشكي و... دامنه فعاليت دامپزشكي و دامپزشكان روز به روز افزايش يافته و اين روند ادامه دارد. تشكل هاي بخش خصوصي در يكي دو دهه اخير، ابتدا بدون مجوز و سپس در قالب مجوزهاي مختلف به نحوي دارد پيش مي رود كه امروزه تفكر واگذاري پيشگيري و درمان به بخش خصوصي دارد غالب مي شود. مسائل بهداشت و درمان واحدهاي پرورش ماهي و آبزيان با توسعه روزافزون آبزي پروري در كشور و همچنين خدمات بهداشتي درماني واحدهاي زنبورداري از ديگر مقوله هايي است كه احساس نياز و دامنه فعاليت خدمات دامپزشكي را گسترش بييشتري مي دهد. دامنه اين گونه فعاليت ها و خدمات روزبه روز گسترش مي يابد. جبر زمان، نياز جامعه، ارتقاي سطح فرهنگي و... به طور مستمر در گسترش دادن تنوع فعاليت ها و افزايش دامنه عملياتي كمك مي كنند. رشد تدريجي واحدهاي پرورش اسب در سالهاي اخير، شروع اوليه پرورش حيوانات پوستي و زينتي، آغاز پرورش شترمرغ، وارد شدن تدريجي و شروع استفاده از روش هميوياتي در دامپزشكي و ديگر موارد، از جمله دلائلي هستند كه دامنه خدمات دامپزشكي در جامعه همچنان در حال گسترش و توسعه است. در چهل سال و حتي در بيست سال قبل خدمات دامپزشكي فقط توسط دامپزشكان عمومي ارائه مي گرديد، امروزه تقريبا در تمامي زمينه ها جراحي، مامائي، داخلي، بيماريهاي طيور، آبزيان، همچنين در رشته هاي ميكروبيولوژيكي، انگل شناسي، بهداشت مواد غذايي و... تخصص هاي لازم در دانشكده هاي داخل كشور داير گرديده و به تدريج وارد بازار كار مي گردند و هر يك در زمينه هاي مربوط به تخصص خود ارائه خدمات مي دهند. وقتي اين همه مسائل مهم را با سنوات گذشته مقايسه مي كنيم در تمامي اين موارد تغييرات و تفاوتها را از زمين تا آسمان در مي يابيم. حال آنچه كه مدنظر اين گفتار است آنكه، با وجود اين همه تغييرات و تفاوتهاي ايجاد شده، لازم است و بايستي در برنامه ها و طرح هاي موجود يك بازنگري اساسي صورت گيرد. براي بازنگري و طراحي جديد لازم است كه يك مطالعه جامع از تمامي جوانب دامپزشكي ( آموزش، تحقيقات، توليدات، بيماريها، مقررات و تشكيلات، سازمانهاي اجرائي و.. ) از سال 25 گذشته و حال صورت گيرد و گزارش كاملي كه مثل آئينه سيماي 25 سال اخير را روشن نمايد تهيه شود. پس از اين گزارش جامع معايب، تنگناها و كاستي ها مشخص شود و براساس برنامه هاي كلان كشوري و منطبق با شرايط مملكتي طرح ها، تشكيلات و پروژه هاي اجرائي تهيه و تدوين شوند. در يك چنين وضعيتي، مديريتها تكليف و برنامه هاي اساسي خود را خواهند دانست و به راحتي در جهت اجرا گام برخواهند داشت، طرحها و برنامه ها هم آهنگي هاي لازم را خواهند داشت و واقعا ناهماهنگي ها از بين خواهد رفت. هدف ها مشخص خواهد شد و در رسيدن به اهداف و ارزيابي ها مسائل پيچيده اي وجود نخواهد داشت. خلاصه و در يك كلام آنكه براي كسب موفقيت در مسائل دامپزشكي آينده، نياز داريم كه مطالعات جامعي را از گذشته و حال داشته باشيم و برآن اساس طراحي آينده را انجام دهيم، ادامه كار بدون انجام مطالعات جامع مثل كورمال راه رفتن است شايد در مواقعي چند قدمي هم به جلوبتوان رفت ولي جهت ها و مسيرها مشخص نيست.