Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801120-54019S2

Date of Document: 2002-02-09

مهارتهاي كلامي در روابط بين فردي شما بهترين داوري هستيد كه مي توانيد راجع به افكار، احساسات، خواسته ها و رفتارهايتان قضاوت كنيد. بنابر اين وقتي وظايف شغلي و اجتماعي خود را به درستي و صادقانه انجام مي دهيد، لازم نيست نگران داوري ها و قضاوتهاي ديگران باشيد باورهاي غيرمنطقي - خودخواهانه است كه نيازهاي خود را در اولويت قرار دهم. - خجالت آور است كه انسان در انجام كاري اشتباه كند. - اگر ديگران احساسات مراغيرمنطقي مي دانند، پس من واقعا دچار مشكل روحي شده ام. - درست نيست كه با عقايد ديگران مخالفت كنم. - هميشه بايد براي احساسات و رفتارم دليلي داشته باشم. - من بايد هميشه ديگران را از خود راضي نگهدارم. باورهاي منطقي - اين حق من است كه گاهي اوقات نيازهايم در اولويت قرار گيرد. - هر كسي ممكن است گاهي اوقات اشتباه كند. - من بهترين كسي هستم كه مي توانم راجع به احساسات دروني ام قضاوت كنم. - اين حق من است كه گاهي اوقات به طور صادقانه مخالفت خود را ابراز كنم. - من مجبور نيستم، به خاطر احساسات و رفتارم به ديگران توضيح دهم. - غيرواقع بينانه است كه توقع داشته باشم، ديگران هميشه از من راضي باشند. آيا تاكنون در روابط خود با ديگران در شرايطي قرار گرفته ايد كه طرف مقابل به طرز سلطه جويانه اي بخواهد عقيده و نظر خود رابه شما تحميل؟ كند و با وجود اين كه مي دانيد حتي باشما است قادر به دفاع از عقيده و حقانيت خود؟ نباشيد در اين گونه موارد چگونه رفتار مي كنيد، مسلما فكر مي كنيد مورد ظلم و بي عدالتي واقع شده ايد و ممكن است سه واكنش متفاوت از خود نشان دهيد، يا خشمگين شده و به طرف مقابل حمله مي كنيد (پرخاشگري كلامي ) يا، دچار ترس شده و از موقعيت مي گريزيد و يا افسرده و نااميد شده و عقبنشيني متاسفانه مي كنيد هيچيك از اين روشها كارساز و موفقيت آميز نيستند و شما را به هدف مورد نظرتان نمي رسانند. شما مي بايست در مذاكرات و بحث هاي مهم، شيوه گفتاري را انتخاب كنيد كه بتوانيد به طرز منطقي و بدون خشونت و پرخاشگري خواسته ها و عقايد خود را بيان كرده و در حد امكان نتايج مورد نظرتان را به دست آوريد. روان شناسان اين شيوه گفتاري را بيان جسورانه و قاطعانه عقايد مي نامند و راه دستيابي به آن كسب مهارتهاي كلامي و جسارت آموزي است. فردي كه قادر نيست خواسته ها و نيازهايش را به درستي و صراحت بيان كند، نتيجتا پاسخ هاي مناسبي دريافت نمي دارد، لذا سركوب شدن نيازها و عدم ارضاء خواسته ها فرد را دچار انواع مشكلات ذهني و رفتاري چه مي كند بسا كه ريشه بسياري از بزه كاري ها، انحرافات، تبعيض ها، جدايي ها، خودكشي و ديگركشي و بسياري از اختلالات رواني و رفتاري ديگر، ناتواني انسان در بيان منطقي و صحيح خواسته ها و نيازهاي رواني و اجتماعي خويش و عدم دريافت پاسخ هاي مناسب به اين نيازها است. همان طور كه قبلا اشاره شد، روان شناسان براي بيان صحيح خواسته ها و عقايد، كسب مهارتهاي كلامي و جسارت آموزي را پيشنهاد مي كنند. جسارت به معناي اعتماد به نفس و جرات، از نظر روان شناسان صفتي شخصيتي است كه برخي افراد از آن برخوردارند و برخي ديگر فاقد آن صفت مثل هستند صفاتي همچون برونگرايي، درونگرايي، خست و... اما عده اي ديگر از روان شناسان، جسارت را توانايي بيان احساسات و حقوق شخصي مي دانند. از اين ديدگاه جسارت رفتاري آموختني است و مي بايست شرايط فرهنگي و اجتماعي كسب اين مهارت را فراهم در آورد اين راستا نظام فرهنگي وآموزشي جامعه بايد به گونه اي باشد كه افراد از همان سالهاي اوليه زندگي نسبت به حقوق فردي و اجتماعي خود آگاه شده و خود را موظف به احقاق آن بدانند. افرادي كه به آساني از حقوق قانوني خود صرفنظر مي كنند، موجبات بي عدالتي و سلطه پذيري خود و سلطه جويي طرف مقابل را فراهم مي آورند. در حقيقت دو ويژگي سلطه جويي و سلطه پذيري، بيماري هاي رواني - اجتماعي هستند كه به تدريج به كل جامعه سرايت كرده و نظام اجتماعي را بيمار مي كند. در چنين جوامعي عده اي سلطه جو و حاكم مطلق و عده اي سلطه پذير و منفعل مي شوند. شايد بتوان گفت، كسي كه ظلم مي كند و كسي كه به آساني ظلم را مي پذيرد هر دو مقصرند. تقريبا همه افراد در برخي موقعيت ها جسورانه رفتار مي كنند، در حالي كه در موقعيت هاي ديگر ممكن است كاملا ناتوان و منفعلانه عمل كنند. هدف از آموزش جسارت، آماده ساختن افراد براي واكنش جسورانه و قاطعانه به موقعيتهاي مختلف زندگي يا افزايش رفتارهاي جسورانه و كاهش رفتارهاي منفعلانه و پرخاشگرانه متاسفانه است گاهي اوقات افراد در شناخت رفتارهاي جسورانه دچار اشتباه شده و براي بيان قاطعانه عقايد خود رفتاري پرخاشگرانه و خشونت آميز نشان مي دهند. از سوي ديگر عده اي رفتار جسورانه را دشمني، بي احترامي، بي ادبي و كارشكني مي دانند. در حالي كه رفتار جسورانه، نه پرخاشگري و خشونت است و نه دشمني و كارشكني، بلكه رفتاري است كه طي آن فرد بدون زير پا گذاشتن حقوق ديگران از حق خود دفاع مي كند، بدون كمرويي و دستپاچگي احساسات، عقايد و خواسته هايش را بيان مي كند و عقايد ديگران را اعم از تعريف و تمجيد يا انتقاد مي پذيرد، صادقانه از ديگران انتقاد كرده و صفات پسنديده آنان را مورد تحسين قرار مي دهد، وقتي در ارتباط با موضوعي دچار ابهام است، بدون احساس خجالت، از طرف مقابل مي خواهد كه توضيح بيشتري بدهد، اگر احساس كند مورد بي عدالتي قرار گرفته با جسارت و شجاعت از موقعيت خود دفاع مي كند و در مقابل در خواستهاي غيرمنطقي ديگران مي تواند نه بگويد. خلاصه آن كه فرد جسور در موقعيتهاي اجتماعي موفق تر و به طور كلي از آرامش بيشتري برخوردار است. اكنون به طور خلاصه به برخي از تكنيك هاي اساسي در مهارتهاي كلامي و جسارت آموزي مي پردازيم. با تمرين و به كارگيري اين مهارتها مي توانيد در ارتباط خود تا اندازه قابل توجهي موفق تر عمل كنيد. اولين قدم براي تمرين مهارتهاي كلامي و جسارت آموزي، شناخت و تغيير باورهاي غيرمنطقي و تبديل آنها به باورهاي معقول و منطقي است. در زير به برخي از باورهاي غيرمنطقي و همچنين شكل منطقي آنها اشاره مي شود: همانطور كه مي بينيد، اينها باورهاي غيرمنطقي هستند كه به شكل سنتي و كليشه اي به ما آموخته شده و ما را از بروز رفتارهاي جسورانه و قاطعانه باز مي دارند. اصل زيربنايي در ارتباط جسورانه اعتقاد و باور قلبي به اين واقعيت است كه شما بهترين داوري هستيد كه مي توانيد راجع به افكار، احساسات، خواسته ها و رفتارهايتان قضاوت كنيد. بنابر اين وقتي وظايف شغلي و اجتماعي خود را به درستي و صادقانه انجام مي دهيد، لازم نيست نگران داوري ها و قضاوتهاي ديگران باشيد. در مرحله دوم شما مي بايست موقعيت هايي را كه در آن دچار دستپاچگي و عدم اعتماد به نفس مشخص مي شويد، كنيد. آن موقعيت ها را دقيقا و با تمام جزئيات توصيف كنيد، مثلا در مقابل چه كسي، چه وقت و دقيقا چه چيزي شما را دچار دستپاچگي؟ مي كند سپس صحنه هاي مورد نظر را با كليه احساسات و واكنشهاي بدني كه ممكن است در شما پديد آيد، مثل لرزش بدن، لرزش صدا، نفس تنگي، انقباض در عضلات شكم و ماهيچه هاي ديگر بدن، عرق شديد و.. در ذهن مجسم ساخته و با استفاده از تكنيك هاي آرميدگي عضلاني و تمرين هاي تنفسي خود را آرام سازيد. اكنون نيازها و خواسته هايتان را ابتدا دقيقا براي خودتان مشخص كنيد و ببينيد در مقابل چه كسي و در ارتباط با چه موضوعي مي خواهيد جسورانه رفتار كنيد. سپس زمان و مكان مناسبي را براي صحبت كردن راجع به موضوع مورد نظر با طرف مقابل تعيين كنيد. احساسات، افكار و عقايد خود را به طور دقيق، با صراحت و در كمال آرامش بيان كنيد. از جملات كوتاه ولي پرمحتوي استفاده كنيد. سعي كنيد خواسته خود را به صورت پيشنهاد مطرح كرده و پيامدهاي مثبت ناشي از پذيرش آن پيشنهاد و پيامدهاي منفي ناشي از عدم پذيرش آن را به طرف مقابل گوشزد كنيد، مثال: اگر چك شما مجددا برگشت بخورد از اين به بعد فقط با پول نقد با شما معامله مي كنيم. در هنگام صحبت كردن شخصيت طرف مقابل را مورد ارزيابي و قضاوت قرار ندهيد، بلكه تنها خواسته تان را بيان كنيد و يا در صورتي كه ميل به انتقاد سازنده داريد، رفتار طرف مقابل را مورد انتقاد قرار دهيد نه كل شخصيت او را. پيشنهاد ها و خواسته هايي را مطرح كنيد كه منطقي و امكان پذير باشد تا باعث مقاومت طرف مقابل نشود. از تهديد كردن بپرهيزيد، به خصوص وقتي كه قادر به عملي كردن آن نيستيد. در تمام مدتي كه مشغول به صحبت كردن هستيد، مراقب باشيد خواسته و هدف اصلي از ذهنتان خارج نشود. در هنگام صحبت كردن راست بايستيد (راست بنشينيد ) و سرتان را بالا نگهداريد، دقيقا به حرفهاي طرف مقابل گوش دهيد و نظرهاي او را دريابيد، مستقيما در چشم هاي او نگاه كنيد و با صراحت و قاطعيت صحبت كنيد، طرز صحبت وتن صداي شما حالت ملتمسانه نداشته باشد، از ژستها و حالتهاي چهره اي براي تاكيد بيشتر بر خواسته هايتان استفاده كنيد. وقتي طرف مقابل حاضر به پذيرفتن پيشنهاد شما نيست و به بهانه هاي مختلف از پذيرش آن سر باز مي زند، خواسته خود را به صورت يك جمله كوتاه و فشرده درآورده و بارها و بارها تكرار كنيد، اگر طرف مقابل دچار خشم يا عصبانيت شد، با خشم او مقابله نكنيد، بلكه سعي كنيد او را آرام ساخته و ادامه صحبت را به زمان ديگري موكول كنيد. گاهي اوقات افراد سعي مي كنند با خنده و شوخي از موضوع مورد بحث طفره بروند، در اين گونه موارد فريب نخوريد و فضاي بحث را از حالت شوخي خارج كرده و خواسته خود را مجددا به طور جدي ولي با آرامش بيان كنيد. اگر طرف مقابل شديدا شما را مورد انتقاد و حمله قرار داد، سعي كنيد با حالت طنزگونه اي انتقادهايش را پاسخ دهيد، البته بايد توجه داشته باشيد، بيان شما حالت تمسخرآميز نداشته باشد. اين تكنيك ها را تا جايي ادامه دهيد كه به هدف مورد نظرتان دست يابيد و در تمام مراحل گفت وگو اصل احترام و درك متقابل را مد نظر داشته باشيد. مترجم: حميرا ميرهاشميان