Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801119-54008S1

Date of Document: 2002-02-08

اين يك پرنده نيست اين يك پرنده نيست: اين دروموسور نابالغ كه در استان ليائونينگ واقع در چين يافته شده است، از سر تا زانوها پوشيده از رشته هاي پر مانند است و تنها پاها برهنه هستند. اين جانور نيز مانند بسياري از دايناسورهاي تروپود ديگر، براي زندگي به عنوان يك شكارچي مجهز است. سر نسبتا بزرگ آن نشان مي دهد كه اين جانور هنگامي كه در حدود 130 ميليون سال پيش مرد هنوز نابالغ بود در زير مزارع سرسبز ليائولينگ، در شمال شرقي پكن، لايه هاي رسوبي جوامعي از جانداران را كه درون يا نزديك درياچه هاي باستاني مي زيستند در خود حفظ كرده است: گياهان، حشرات، دايناسورهاي كوچك، پرندگان، ماهي، خزندگان مختلف و پستانداران تاج افتخار: ساختارهاي پر مانند در بالاي سر، آثار يك ستيغ جمجمه اي يا كاكل نيستند زيرا درون سنگواره چندين لايه از اين رشته ها وجود دارند و به وسيله رسوبات از هم جدا تمام شده اند سر اين جانور با نوار پهني از رشته هاي كوتاه پوشيده شده است روي بازوها و دم، ساختارهاي پرمانند كه از يك نقطه واحد منشا گرفته و منشعب شده اند، ديده مي شوند. دم دراز اين جانور جز در قسمت انتهايي رشته هاي كوتاهي دارد. بلندترين ساختارهاي پر مانند، رشته هاي خوشه اي شكلي هستند كه روي شانه و بازوها قرار دارند. در تصوير سمت راست جزييات شانه، بازوي پيچ خورده و مچ خميده ديده مي شود اسكلت اين دروموسور هنوز بي نام كه در رسوبات دانه ريز خاكستر آتشفشاني كه كوچك ترين جزييات را حفظ كرده است، مدفون شده، با هاله اي از رشته ها و تارها احاطه شده است. طول آن از سر تا انتهاي دم حدود شصت سانتي متر است. ماهي كوچكي نزديك يكي از پاها ديده مي شود در ميان نخستين سنگواره هاي جا لب توجه مهره داران خشكي زي كه در دهه 1990 از ليائونينگ خارج شدند موجوداتي بودند كه پرنده هاي نخستين ناميده مي شوند و با پرندگان امروزي خويشاوندي نزديك تري دارند مارك نورل (Norell Mark) متصدي، و رئيس بخش ديرين شناسي موزه آمريكايي تاريخ طبيعي، جلودار مستند كردن خويشاوندي تكاملي ميان پرندگان و دايناسورهاي تروپودبوده 1 است. او در مغولستان، نخستين جنين يك دايناسور گوشتخوار از گروه تروپودها به نام ( Shuvuuia) و مونونيكوس (Mononykus)، پرنده مغولي عجيب را كشف كرده نورل است سنگواره هاي پرندگان و دايناسورهايي كه به تازگي از شمال شرقي چين خارج شده اند را نيز مورد بررسي قرار داده است. ميك اليسن (Ellison Mick) تصويرگر و عكاس، كه تاكنون پنج بار از محل پيدا شدن سنگواره ها در چين ديدار كرده است، هنرمند ارشد بخش ديرين شناسي موزه است. وي علاوه بر كار اصلي اش كه به تصوير كشيدن موجودات سنگواره شده است به نقاشي چهره هاي مردم نيز علاقه مند اين است سنگواره جديد كه از استان ليائونينگ واقع در شمال شرقي چين پيدا شده، بهترين مدركي است كه تاكنون از دايناسورهاي پردار به دست آمده است. نوشته: مارك نورل تصاوير: ميك اليسن ترجمه: كاوه فيض اللهي اكتشافاتي كه در طول ده سال گذشته در استان ليائونينگ چين به عمل آمده است، تصاوير نادري از يك جامعه سنگواره اي را نزديك مرز دوره هاي ژوراسيك وكرتاسه، به نمايش مي گذارند. اين تصاوير رفته رفته روشن تر مي شوند. اين گياهان و جانوران باستاني كه به نام بيوتاي جهول 3 2 معروف هستند، در رسوبات دانه ريزي جاي گرفته اند كه تمام جزئيات در آن حفظ شده است: رگبرگ هاي برگ گياهان و رگبال هاي بال حشرات، الگوهاي روي پوست و رشته هاي موجود در پر. بعضي از اين سنگواره ها در آزمودن اين فرضيه كه پرندگان فرزندان زنده دايناسورها هستند، نقشي اساسي دارند. سال ها است كه كشاورزان ليائونينگ سنگواره ماهي ها و حشرات را در اين ناحيه جمع آوري مي كنند. اكنون دولت چين، جمع آوري سنگواره را تحت كنترل خود درآورده و با وجود اينكه در طول اين سال ها هرازگاهي حفاري هايي انجام شده است اما هنوز هم بيشتر نمونه ها توسط افراد محلي از زمين خارج مي شود. سنگواره هاي جهول در ميان خاكستر آتشفشاني خاكستري رنگي كه در كف درياچه هاي كم عمق رسوب كرده است قرار گرفته اند. آنها بقاياي جامعه متنوعي از گياهان و جانوران هستند كه در داخل درياچه ها يا جايي نزديك به آنها مرده و به سرعت مدفون شدند. در ميان سنگواره ها، بندپايان از همه بيشترند اما گياهان و ماهي ها هم فراوان هستند. سنگواره هاي كميابتر عبارت اند از دايناسور، لاك پشت پتروسورمارمولك 4 و پستانداران اوليه. بعضي از نمونه ها محتويات سنگواره شده معده و الگوهاي سايه روشن سطح پوست را نشان مي دهند. از روي اين الگوها نمي توان گفت كه اين موجودات چه رنگي بودند، اما در مورد بعضي از جانوران جهول، از جمله حشرات، ماهي ها و دايناسورهاي كوچك مي دانيم كه مانند خويشاوندان كنوني شان خالدار يا راه راه بودند. در ميان نخستين سنگواره هاي جالب توجه مهره داران خشكي زي كه در دهه 1990 از ليائونينگ خارج شدند موجوداتي بودند كه پرنده هاي نخستين (birds Proto) ناميده مي شوند. آنها نسبت به آركئوپتريكس (Archaeopteryx) كه در جنوب ايالت باواريا در آلمان پيدا شده است، با پرندگان امروزي خويشاوندي نزديك تري دارند، اما نسبت به پرندگاني كه اكنون زنده هستند خيلي ابتدايي ترند. پرهاي پرندگان نخستيني همچون كنفوسيوسورنيس (Confuciusornis) مانند پرهاي پرندگان امروزي بود: حتي بعضي از نمونه ها پرهاي دمي بلندي دارند كه يادآور پرندگان استوايي و پرندگان بهشتي است. در سال 1996 سنگواره يك تروپود كوچك - دايناسور دو پاي پرنده مانند - به دست آمد كه خبر آن هم در نشريات عمومي و هم در محافل علمي پيچيد. اين موجود كه سينوسو روپتريكس (Sinosauropteryx) ناميده شد، اولين غيرپرنده اي بود كه سنگواره آن ساختارهاي پر مانند داشت. اكتشافات بعدي ساير دايناسورهاي كوچكي كه ضمايم حركتي پردار داشتند - مانند كاديپتريكس (Caudipteryx) پروتاركوپتريكس، ( Protarcharopteryx) بيپائوسوروس، ( Beipaosaurus) و سينورنيتوسوروس (Sinornithosaurus) - از سوي بيشتر ديرين شناسان همچون مداركي در تاييد چند فرضيه در نظر گرفته شد: پرندگان فرزندان زنده دايناسورهاي تروپود هستند; پرندگان تنها موجودات پردار نيستند; ساختارهاي پرمانند پيش از پيدايش پرواز وجود داشتند و بنابراين در ارتباط با آن تكامل نيافته اند. بعضي از دانشمندان وجود پر در كنفوسيوسورنيس را مي پذيرند اما اين نظر كه ساير تروپودهاي جهول هم پرداشتند را رد مي كنند. آنها معتقدند كه اين موجودات، عملا پرندگان ابتدايي هستند، يا آنكه اين آثار پرمانند ناشي از پرنده اي است كه به هنگام دفن شدن با اسكلت دايناسور مخلوط شده است، يا اينكه آنها ساختارهاي داخلي مربوط به ماهيچه بندي دم و تنه است. براي رد كردن اين ادعاها سنگواره اي لازم بود كه به طور قاطع دايناسور غيرپرنده اي را نشان دهد كه بدنش پوشيده از پر باشد. يك نمونه جديد كه فعلا Nناميده GMC 91شده است سنگواره اي از همين نوع است. من به همراه همكاراني از آكادمي علوم چين اين نمونه را آزمايش كردم. ما مي دانيم كه اين نمونه يك دروموسوراز 5 تروپودها و خويشاوند ولوسيراپتور (Velociraptor) است. ما از اين بابت مطمئن هستيم زيرا NGMC 91 چند ويژگي دارد كه مختص دروموسورها است. از جمله اين ويژگي ها انگشت دوم پا است كه تبديل به چنگالي داسي شكل شده است و مجموعه اي از اتصالات كشيده بين قطعات دم كه به عنوان ميله هاي سفت كننده به كار مي روند. سر، دم و بيشتر تنه پوشيده از تك رشته هاي كوچك است. ساير بخش هاي بدن پوشيده از طره ها يا دسته هاي تار است. روي پشت بازوها، ساختارهاي منشعب درست مانند ريش هاي پر پرندگان امروزي، موازي يكديگر قرار گرفته اند. اين سنگواره كه در زمستان سال 2000 توسط يك كشاورز كشف شد، كمي پس از آن به موزه ملي زمين شناسي چين انتقال يافت. كل اسكلت اين سنگواره با احتساب دم تنها حدود 60 سانتي متر طول دارد و در ميان يك تخته سنگ و تخته سنگ مقابل آن كه دو نيمه از يك صفحه سنگي هستند، حفظ شده است. اندازه سر كه در مقايسه با ساير قسمت هاي بدن بزرگ است نشان مي دهد كه اين جانور در زمان مرگ جوان بوده است. دندان هاي اره اي و چنگال هاي تيز او مشخص مي كند كه اين جانور شكارچي بوده و پاهاي عقبي بلندش نشان مي دهد كه دونده اي سريع و چالاك بوده است. با وجود اينكه نمونه به خوبي حفظ شده است اما ما مطمئن نيستيم كه به چه گونه اي تعلق دارد. به دروموسور مشابهي كه در همان منطقه پيدا شده و نخستين بار در سال 1999 توصيف شده است نام علمي Sinornithosaurus داده شد. به نظر مي رسد كه وجود چند صفت در ت نشان NGMC 91مي دهد كه اين نمونه به گونه ديگري تعلق دارد، اما تا زماني كه پژوهش هاي بيشتري روي آن انجام شود از نام گذاري آن خودداري مي كنيم (در اين فاصله به آن ديو ( Dave) مي گوييم كه از يك سنت قديمي چيچ و چونگ گرفته شده است. ) ما مي دانيم كه اگر اندازه هاي مربوط به استخوان هاي Sinornithosaurus و ت را NGMC 91در يك مدل رياضي كه الگوي رشد آركئوپتريكس (Archaeopteryx)، ابتدايي ترين پرنده نخستين را توصيف مي كند قرار دهيم، هر دو جانور به يك اندازه از مسير آركئوپتريكس انحراف نشان بنابراين مي دهند در حالي كه هيچ يك از اين دو مانند پرنده هاي نخستين رشد نمي كردند، به نظر مي رسد كه از الگوي رشد مشابه يكديگر برخوردار بودند. تعيين سن سنگواره هاي جهول نيز مسئله دار است. گروه هاي مختلف پژوهشگران با استفاده از تكنيك هاي گوناگون به نتايج ناسازگاري دست پيدا كردند. با توجه به انواع پستانداران و پتروسورهايي كه در سنگواره هاي جهول يافته مي شوند، به نظر مي رسد كه اين سنگواره ها به اواخر ژوراسيك يعني تقريبا به عصر آركئوپتريكس تعلق دارند. اما اندازه گيري واپاشي راديواكتيو حاكي از دو زمان 124 و ميليون 147 سال پيش است يعني دوره اي كه در مرز ميان ژوراسيك و كرتاسه پهن شده است امكان 60 ندارد كه اين تفاوت ناشي از خطا باشد; نمونه هايي كه براي تجزيه برداشته شده بودند همه از همان ناحيه بودند اما از يك جاي خاص نبودند. آن درياچه هاي كم عمق كه زماني در چين شمالي پراكنده بودند (و اكنون تبديل به بسترهاي آكنده از سنگواره شده اند ) بارها و در طول دوره هاي زماني طولاني از واريزه هاي فوران هاي آتشفشاني پر اين شدند احتمال وجود دارد كه اين سنگواره ها نماينده مجموعه اي از جوامع گياهي و جانوري متعلق به اعصار گوناگون باشند. مسئله زمان در اين رابطه از اهميت بسياري برخوردار است. انتقادهاي شفاهي خرده گيران اين نظريه كه تروپودها منشا پرندگان هستند، اغلب متوجه عدم وجود دروموسورها در رسوبات عصر آركئوپتريكس يا پيش از آن است. آنها مي گويند كه اگر دروموسورها با وجود ابتدايي تر بودن، نزديك ترين خويشاوندان پرندگان هستند، بايد در زماني قبل تر در مي زيستند واقع اين استدلال، الگوي انشعاب پايگاني درخت حيات را با روند مستقيم و خطي اجدادي و فرزندي اشتباه مي گيرد. براي مثال با اين طرز فكر شخص از تبيين وجود پستانداران به اصطلاح ابتدايي مانند پلاتي پوس 7 (منقار اردكي ) و اپوسوم كه 8 امروزه زنده اند در مي ماند چرا كه آن ها در حدود 100 ميليون سال پيش از شاخه اي كه منتهي به پستانداران جفت دار از جمله خود ما شد، منشعب شدند. اين سنگواره جديد به ما مي گويد كه پرنده ها تنها موجوداتي نبوده اند كه بدنشان پوشيده از پر است. اگر پرها ارتباطي با توانايي پرواز نداشته اند، آيا اين امكان وجود دارد كه به منظور گرم نگه داشتن جانور تكامل يافته؟ باشند پرندگان امروزي خونگرم هستند و پرها در حفظ گرماي بدن نقشي اساسي دارند. اگرچه اثبات آن دشوار است اما اين كه ساختارهاي پر مانند در تروپودها در ارتباط با پديده خونگرمي به وجود آمده است، نظري معقول است. بعدها اين ساختار براي پرواز و نمايش به كار رفته اند. با به دست آمدن شواهد بيشتري از حيات باستاني، مي توانيم در نگرش خود به دايناسورها و پرنده هاي دايناسورمانند تجديدنظر كنيم. اگر مي توانستيم اين دروموسور نابالغ را به هنگام شكار در كرانه درياچه هاي ليائونينگ ببينيم، شايد بهترين توصيف در مورد آن اين بود: درست مانند يك پرنده، شگفت آور است، اما درست مانند يك پرنده. پي نوشت ها: theropod 1 گروهي از دايناسورهاي دوپاي كوچك و گوشتخوار . Biota 2 بيوتا به مجموعه فون يعني جانوران و فلور يعني گياهان يك منطقه گفته مي شود . Jehol 3 جهول نام سابق شهر كوچكي است به نام چنگ ته (Chengteh) واقع در شمال شرقي پكن . Pterosaur 4 خزندگان پرنده اي كه معمولا پتروداكتيل ناميده مي شوند، بال پوستي پتروسورها به انگشت چهارم متصل مي شد كه بسيار بلند بود. Dromaeosauridae 5 خانواده اي از زير راسته تروپودها . Jurassic 6 از 213 تا 144 ميليون سال پيش و Cretaceous از 144 تا 65 ميليون سال پيش بوده است. Platypus 7 پستاندار استراليايي آبزي كوچك و ابتدايي كه منقاردار و تخم گذار است. Opossum 8 كسيه داراني شبگرد و عمدتا درختي از خانواده Didelphidae كه بومي شرق ايالات متحده هستند و به هنگام خطر خود را به مردن مي زنند.