Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801116-53951S1

Date of Document: 2002-02-05

نتايج تازه ترين بررسي هاي مركز پژوهش هاي مجلس ازعملكرد بخش كشاورزي توانايي ها، محدوديت ها ونارسايي هاي بخش كشاورزي دفتر امور زيربنايي مركز پژوهش هاي مجلس شوراي اسلامي عملكرد وزارت جهاد كشاورزي را در حد فاصل سال هاي 7874 (برنامه دوم ) مورد بررسي قرار داده اين است بررسي چالش ها، نقاط قوت و ضعف اين بخش و زيرمجموعه هاي آن را به طور كامل آشكار كرده است. در ذيل برجسته ترين نكات اين گزارش را فهرست وار مرور مي كنيم: * 25 حدود درصد از توليد ناخالص داخلي و بيش از 20 درصد اشتغال كشور وابسته به بخش كشاورزي است. افزايش * جمعيت و تقاضاي روبه رشد براي محصولات كشاورزي كه تامين بخشي از آن هرساله از طريق واردات صورت مي گيرد، ضرورت توجه به توسعه بخش را بيشتر كرده است. توان * بالقوه بخش كشاورزي قابليت پاسخگويي به نيازهاي فوق را دارد و درصورت چاره انديشي براي رفع مشكلات آن، تامين غذاي كافي براي جمعيت كشور و تامين ارز از صدور بخشي از محصولات كشاورزي انتظاري فراتر از توان بخش نيست. در * سال هاي برنامه دوم، ميانگين رشد ارزش افزوده بخش كشاورزي ( /4 03درصد ) بيشتر از ميانگين رشد توليد ناخالص داخلي ( /3 08 درصد ) بود كه نشان دهنده اثرپذيري كمتر بخش از معضلات اقتصادي كشور، ازجمله كاهش درآمد ارزي است. بررسي * سهم ارزش افزوده زيربخش هاي مختلف كشاورزي در سال هاي برنامه دوم نشان مي دهد كه زيربخش هاي زراعت و باغداري و دام و طيور با سهمي حدود 98 درصد همچنان مهمترين فعاليت هاي توليدي در بخش كشاورزي اند. سهم * ماشين آلات در تشكيل سرمايه طي اين سال ها جريان كاهنده داشته است. طي * سال هاي برنامه دوم 58 هزار نفر به شاغلان بخش اضافه و از شمار بي سوادان شاغل كاسته شده است. در عين حال شمار شاغلان 65 سال و بالاتر افزايش يافته است. ميانگين * ارزش صادرات محصولات كشاورزي در سال هاي برنامه دوم حدود 996 ميليون دلار بوده است /46 1كه درصد از اين رقم به ميوه هاي تازه و خشك، پسته و مغز پسته مربوط است. نقشه هاي * قابليت اراضي كشاورزي نشان مي دهد كه برخلاف باور عمومي، خاك نيز ازجمله محدوديت ها درآينده كشاورزي ايران است. در * اين سال ها به سطح زيركشت آبي حدود نيم ميليون هكتار اضافه شده كه سهم عمده آن ( /62 1درصد ) به توسعه فعاليت هاي باغداري تخصيص يافته است. فعاليت هاي * وزارت كشاورزي در زمينه آب و خاك كه حجم وسيعي از سرمايه گذاري هاي دولت معطوف به آن است، كمتر از ارقام پيش بيني برنامه بود; به طوري كه براي مثال در اجراي طرح هاي آبياري تحت فشار فقط 16 درصد از هدف برنامه محقق شده است. در * احياي جنگل ها حدود 20 درصد اهداف برنامه تحقق يافته است. كل * عمليات انجام شده در زمينه احياي مراتع در برنامه دوم حدود 855 هزار هكتار بوده و جرياني روبه كاهش داشته است; يعني از 214 هزار هكتار در سال 74 به 126 هزار هكتار در سال 78 رسيده است. مقايسه حجم عمليات انجام يافته با عرصه 85 ميليون هكتاري مراتع كشور نشانگر قلت اين فعاليت ها است; يعني در طي 5 سال فقط در يك درصد از سطح كل مراتع كشور كار شده است. در * اين سال ها، عملكرد در هكتار اغلب محصولات زراعي -به جز گندم آبي و ذرت دانه اي -در حد سال پايه برنامه باقي ماند، اما در فعاليت هاي باغباني علاوه بر افزايش قابل توجه در سطح زيركشت، توليد در اغلب موارد فراتر از اهداف برنامه بود. نارسايي * سيستم تهيه و توزيع نهاده هاي كشاورزي نظير كود، سم، كمبود ماشين ها و ادوات كشاورزي و ناكافي بودن بذور اصلاح شده موردنياز براي توليد محصولات اساسي، نظير حبوب، دانه هاي روغني، سيبزميني و گندم (واريته هاي مناسب مناطق سردسير و ديم ) مشكلات عديده اي براي توليدكنندگان فراهم كرد. در * اين سال ها اكثرا خريد سم توسط وزارت كشاورزي حتي بيش از ميزان موردنياز و مصرف كشور بود كه باعث رسوب قسمت عمده اي از سموم در انبارها و فاسد شدن آنها شد كه علاوه بر اتلاف منابع ارزي كشور، مشكلات عديده امحاي آنها نيز وجود داشت; اما با اين حال، مشكلات كشاورزان در تهيه و تامين سموم مناسب به قوت خود باقي ماند. درضمن كيفيت پايين بعضي سموم خريداري شده منجر به آثار منفي بهداشتي و زيست محيطي شد. طبق * برنامه قرار بود كه ميزان نيروي مكانيكي در هكتار /0 7از اسب بخار در ابتداي برنامه /1 1به در پايان برنامه برسد كه عملا اين مقدار /0 64به درصد در پايان برنامه كاهش يافت. توليد * محصولات دامي دراين دوره زماني در حد اهداف برنامه صورت گرفته است. ميانگين * واردات خوراك دام و طيور در سال هاي برنامه دوم به /1 5حدود ميليون تن به رغم رسيد وابستگي شديد توليدات دامي و طيور كشور به واردات، ضريب تبديل دان به گوشت مرغ و تخم مرغ در ايران بسيار بالاتر از كشورهاي صنعتي است. بحران هاي * مقطعي در عرصه توليد دامي و طيور در طول دهه هفتاد تاكنون عمدتا ناشي از چالش بين سنديكاهاي قوي اين صنعت و دستگاه هاي دولتي است به طوري كه دولت قادر به مديريت بحران هاي ساخته شده نيست كه در عمل مصرف كننده تاوان آن را پرداخت مي كند. خسارات * ناشي از بيماري تب برفكي در مناطق آلوده، هر سال درصد 25 كاهش در گوشت و 50 درصد كاهش در توليد شير در گله هاي آلوده است. x در طول برنامه دوم حدود 10 ميليون واحد دامي به جمعيت دام كشور افزوده شد كه نيمي مربوط به افزايش شمار گاوهاي دورگه بود كه نگهداشت آنها در مناطق روستايي آسان است. دراين دوره، توليد محصولات عمده دامي در حد اهداف برنامه صورت گرفت. در * پايان برنامه دوم متوسط تلفات در مرغداري هاي گوشتي كشور بين درصد 1511 بوده كه نسبت به رقم تلفات استاندارد (/درصد ) 5 نسبتا بالا است. مصرف * سرانه آبزيان در ايران حدود 5 كيلوگرم در سال است كه نزديك به يك سوم مصرف جهاني است. در * سال هاي برنامه دوم بالغ /1 97بر ميليون تن ماهي توليد شده كه /88 3معادل درصد پيش بيني برنامه بود. درحالي كه صيد در آبهاي جنوب سه درصد كاهش داشت، در آبهاي شمال، ميزان صيد فراتر از برنامه بود. در * صادرات محصولات شيلاتي اهداف برنامه تحقق نيافت. در صادرات /78 4خاويار درصد و در صادرات ساير /17 1محصولات درصد هدف برنامه محقق شد. درزمينه تكثير و بازسازي ذخاير آبزيان نيز /86 4حدود درصد از فعاليت هاي پيش بيني شده برنامه انجام شد. شمار * متخصصان موسسات تحقيقاتي كشاورزي از انگشتان دست تجاوز نمي كند. x در دو دهه اخير بخش مهمي از منابع اعتباري دولت صرف آموزش متخصصاني شده كه سازمان دهي مناسب آنها و ايجاد زمينه مناسب براي فعاليت اين نيروها مي تواند به گسترش و ارتقاي تحقيقات كشاورزي بيفزايد.