Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801112-53898S6

Date of Document: 2002-02-01

گزارش ديپلماتيك دوراهي عراق و تدبير تهران ماهان بامداد ناجي صبري وزير خارجه عراق كه براي ديدار با مقام هاي جمهوري اسلامي ايران و انجام مذاكراتي در راستاي رفع مسايل حل نشده بين دو كشور به ايران سفر كرده بود، در پايان يك ديدار پنج روزه از ايران صبح سه شنبه تهران را به مقصد بغداد ترك كرد. به زعم ارزيابي هاي قبلي ناظران كه اين سفر را نوعي نشانه گرم شدن روابط بين دو كشور خوانده بودند به نظر مي رسد اين سفر كه متعاقب ديدار چند هفته پيش وزير حمل و نقل عراق صورت گرفت تاثير چنداني در توسعه روابط ميان اين دو همسايه نداشته و مناسبات دو كشور كماكان همانند گذشته است. در پايان سفر ناجي صبري كه ابتدا 4 روز اعلام شد و سپس يك روز نيز به آن اضافه شد هيچ بيانيه مشتركي منتشر نشد و توافقي نيز به دست نيامد يا دست كم در رسانه هاي جمعي بازتاب نيافت. حتي در پايان اين ديدار نشانه اي مبني بر حصول توافق براي حل مشكلات اساسي كه سدي مقابل عادي شدن روابط دو كشور است حاصل نشد. صبري پيش از عزيمت به ايران اعلام كرده بود كه اميدوار است در اين سفر همه مشكلات باقي مانده در روابط دو كشور حل شود و ايران و عراق مناسبات كاملا دوستانه اي برقرار كنند. مقامات ايراني نيز بيان مشابهي همچون گفته هاي جانشين سعيد صحاف ايراد كردند چنان كه در ايران گفته شد سفر آقاي صبري به تهران فصل جديدي را در روابط دو كشور همسايه خواهد گشود. نشانه هايي هر چند كمرنگ نيز وجود دارد كه نشان مي دهد روابط ايران و عراق در حال سكون نيست. در يك هفته اخير شماري از اسراي جنگي دو كشور مبادله شدند و همچنين در مورد از سرگرفتن پروازهاي مسافري بين دو كشور در حالي كه عراق در تحريم هوايي به سر مي برد توافقي بين تهران و بغداد به امضا رسيد. هر چند مقامات ايران و عراق در اين ديدار از مشكلات موجود در روابط خود نام نبردند و به معطل ماندن قطعنامه 598 در اسارت ماندن ايرانيان در عراق و فعاليت گروه هاي مخالف و مسلح جمهوري اسلامي اشاره اي نكردند ولي به رغم اظهارات دوستانه، دو كشور هنوز پس از حدود 14 سال از پايان جنگي كه 8 سال و ماه 8 و 14 روز طول كشيد قرار داد صلح امضا نكرده اند و ادعاهاي ارضي آنان همچنان باقي است. اختلافات ايران و عراق زمينه تاريخي با قدمت 80 ساله دارد. با خاتمه جنگ جهاني اول و تجزيه امپراتوري وسيع عثماني در 10 اوت 1920 كه از 3 استان بغداد موصل و بصره كشوري تحت الحمايه به نام عراق تاسيس ايران شد، به رسميت شناختن عراق را به حل اختلاف بر سر رود كارون و همچنين حفظ حرمت اتباع ايران موكول كرد. اما به رغم قول هاي عراق كه به دولت ايران جهت احقاق حقوق آن در رود كارون داده بود معلوم شد كه تعهدي بر اجراي قول هاي خود ندارد. اين عمل واكنش تهران را درپي داشت. اما عراق نيز بيكار ننشست و در نوامبر 1934 شكايتي مبني بر ناديده انگاشتن معاهده ارزوم و پروتكل 1913 از سوي ايران به جامعه ملل تسليم كرد. اين شكايت آغاز جديدي در اختلافات دو كشور را رقم زد. چنانكه تا پس از روي كار آمدن رژيم كودتايي صدام حسين نيز ادامه داشت. از فرداي همه پرسي نظام سياسي در ايران _ 13 فروردين 1358 _ تا آخرين روز 59 636 تابستان بار به مرزهاي زميني و هوايي و دريايي ايران تجاوز كرد، نهايتا با اين مقدمه چنيني 20 ماهه در 31 شهريور 59 حمله گسترده خود را به خاك ايران آغاز كرد كه منجر به جنگي 8 ساله شد با نزديك يك ميليون كشته و 4 ميليارد دلار خسارت. اينك پس از قبول قطعنامه 598 از سوي دو كشور جنگ پايان گرفته است اما هنوز معاهده صلحي ميان تهران و بغداد به امضا نرسيده و وضعيت فعلي در شرايط ترك مخاصمه قرار دارد. به موجب اعلاميه بروكسل ترك مخاصمه عبارت است از تعليق عمليات نظامي با توافق مشترك. ترك مخاصمه به معناي صلح نيست و به وضعيت حقوقي مربوط به شرايط جنگ خاتمه نمي دهد، چنان كه ادعاهاي ارضي ميان ايران و عراق نيز گه گاه مطرح مي شود و دو كشور همچنان معتقدند كه طرف مقابل هزاران نفر را در اسارت خود دارد. ايران نيز كه بنا به تمام شواهد و مدارك بين المللي عراق را آغازگر جنگ مي داند هنوز نتوانسته خسارت خود را از دولت عراق بستاند. با اين حال ايران و عراق يك دشمن مشترك دارند و آن آمريكا است كه به تازگي رئيس جمهور آن در نطق ساليانه اش در كنگره دو كشور را متهم به تهديد صلح جهاني كرده است. به نظر مي رسد كه خطر و دشمن مشترك مي خواهد ايران و عراق را به شكل ناگهاني به هم نزديك كند. نشانه هاي بارزي نيز از اين كه احتمال دارد آمريكا پس از افغانستان عليه عراق وارد جنگ شود وجود دارد. اينك به نظر مي رسد ايران 2 راه در مقابل عراق پيش رو دارد. نخست راه نزديكي به بغداد در جهت مانع شدن اقدام نظامي آمريكا عليه عراق است و دومين راه حفظ فاصله با عراق به جهت اين كه در صحنه بين المللي حكومت خوش نامي ندارد و ارتباط نزديك با اين رژيم مي تواند پيامدهاي سوئي براي ايران داشته باشد. جمهوري اسلامي ايران در شرايط بين المللي فعلي كدام يك از دو راه را برخواهد؟ گزيد