Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801106-53808S9

Date of Document: 2002-01-26

زيرآسمان گوانتانامو گزارشي از زندان طالبان و القاعده * پايگاه گوانتانامو به گفته كساني كه از آن بازديد كرده اند شباهت زيادي به يك شهر كوچك آمريكايي دارد. تنها مك دونالد موجود در كوبا در اين خليج واقع است * اشعه ايكس عنوان مناسبي براي كمپ زندانيان است، چون سلول ها از قفس هاي توري تشكيل شده و همه چيز قابل ديدن است * عفو بين الملل نگهداري زندانيان القاعده را در قفس هاي توري فاجعه، و رسوايي بزرگ خواند مرحله اول ماجرايي كه از 11 سپتامبر شروع شد به نقاط پاياني اش نزديك طالبان مي شود و پايگاه القاعده در افغانستان تقريبا از ميان رفته اند. از ملاعمر و اسامه بن لادن دو هدف اصلي آمريكا هنوز خبري در نيست، عين حال آمريكا صدها اسير از ميان نيروهاي طالبان و القاعده گرفته است كه اگر چه به اندازه بن لادن و ملاعمر براي واشنگتن اهميت ندارند اما در پرده برداشتن از راز سازمان القاعده و رمزگشايي فعاليت هاي قبلي و احتمالي آنها در آينده مي توانند موثر باشند. آمريكا با زخمي كه از 11 سپتامبر بر تن دارد نه به طور سراسيمه كه به شكل برنامه ريزي شده اما انتقامجويانه در پي آن است كه بداند القاعده اي كه اكنون دنيا را براي مقابله با تهديد آن و با هدف نابودي آن بسيج كرده چگونه سازماني هر است نوار ويدئويي يا هر مدرك ديگري كه از القاعده يافت مي شود به سرعت به واشنگتن مي رسد و تحت بررسي دقيق كارشناسان اطلاعاتي، عملياتي و نظامي آمريكا قرار مي گيرد، كارشناساني كه اكنون پيشرفته ترين تجهيزات تكنولوژيك را در اختيار دارند و بعد از 11 سپتامبر در داخل آمريكا هدف انتقادات شديدي قرار گرفتند. هر گوشه از جنگي كه بعد از 11 سپتامبر آغاز شده است بدون شك بعدها موضوع مقالات و كتابها و نوشته هاي بسياري خواهد بود. اتفاقاتي كه اين روزها در جريان است تا سالها فراموش شدني نيست. يكي از اين رويدادها كه اكنون در كانون اخبار مربوط به اين موضوع قرارداد، زندانيان القاعده در پايگاه گوانتاناموست. موضوعي كه موجب شده در حركتي كم سابقه آمريكا همچون كشورهايي چون ميانمار و كامبوج يا كشورهاي خاورميانه، به دليل رفتار با زندانيان مورد انتقاد و حمله شديد قرار گفته گيرد مي شودتاكنون آمريكا بيش از دوهزار اسير از ميان نيروهاي طالبان و القاعده گرفته است كه قرار است طي چند مرحله آنها را به پايگاه گوانتانامو منتقل كند. گوانتانامو يك شهر آمريكايي در سال 1898 نيروهاي دريايي آمريكا در خليج گوانتانامو مستقر شدند و در سال 1903 در اين خليج يك پايگاه نظامي برپا كردند. بعد از به قدرت رسيدن فيدل كاسترو در كوبا ( ) 1959 آيزنهاور رئيس جمهور وقت آمريكا ازتخليه اين پايگاه علي رغم مخالفت شديد هاوانا خودداري كرد. طبق قراردادي، قرار شد كه آمريكا بابت اين پايگاه به كوبا اجاره بپردازد. اگر چه واشنگتن همچنان معادل دلاري اين اجاره را كه 100 سال پيش 2000 سكه طلا در سال بود مي پردازد اما گفته مي شود كه كاسترو از نقد كردن چك هاي اجاره آمريكا خودداري نيروهاي مي كند كوبا همچنان از فاصله اي دور اين پايگاه و آمريكايي ها را زيرنظر دارند اما تنش ها در اين مورد، بعد از جنگ سرد كاهش يافته است. از وقتي كه اين پايگاه براي ورود زندانيان القاعده آماده جمعيت شد آن 40 درصد افزايش اكنون يافت بيش از 3800 نفر از جمله 1100 نيروي نظامي پليس و افسر اطلاعاتي آمريكا به همراه پزشكان و غير نظاميان در اين پايگاه به سر مي برند. قرار است تعداد بيشتري از نيروهاي نظامي و ارتش آمريكا در اين پايگاه مستقر شوند. پايگاه گوانتانامو به گفته كساني كه در روزهاي اخير از آن بازديد كرده اند شباهت زيادي به يك شهر كوچك آمريكايي دارد. يك فروشگاه مك دونالد (تنها مك دونالد موجود در كوبا ) يك، سينما و ديگر مكانهايي كه نماد تفريحي آمريكايي هاست در گوانتانامو ديده مي شود. پايگاه گوانتانامو اكنون كمتر از 150 اسير طالبان و القاعده را در خودجاي داده اما ظرفيت آن بيش از 1900 نفر است. در سال 1994 خليج گوانتانامو بيش از 4500 تن از مردم كوبا و هائيتي را كه قصد مهاجرت به كوبا از طريق آب را داشتند در خود جاي داده مساحت بود خليج گوانتانامو كيلومتر 115 مربع است. اردوگاه اشعه ايكس زندانيان طالبان و القاعده در خليج گوانتانامو در اردوگاهي به نام اشعه ايكس نگهداري مي شوند كه وسعت آن هزار 12 متر مربع است. نام اشعه ايكس به اين دليل براي آن انتخاب شده كه همه چيز در آن قابل مشاهده است. سلولهاي زندانيان از چوب و آجر يا هر چيز ديگر كه از بيرون داخل آن قابل ديدن نباشد ساخته نشده است بلكه زندانيان در قفس هايي توري به /1 8ابعاد /2متر 4در نگهداري مي شوند كه بر روي سطحي سخت مانند بتون و بالاتر از سطح زمين واقع شده است. سقف اين سلول ها فلزي است. تجهيزات درون اين سلول ها يك تشك اسفنجي به ضخامت دوسانتي متر، يك پتو و دو سطل است. اين سلولها به صورت جفت جفت و پشت سر هم واقع شده اند. به زندانيان سه وعده در روز غذا داده مي شود كه اين غذا به گفته آمريكايي ها شامل نان و آب و برنج و چيزهاي شبيه آن مي شود. برخي گردانندگان اين كمپ ادعا كرده اند كه چون زندانيان به خاطر شرايط بد زندگي در افغانستان دچار سوء تغذيه هستند به آنها ميوه هايي همچون موز يا موادغذايي مقوي هم داده مي شود. بازديد روزانه پزشكي، امكان شستشو وحمام و ارتباط مكاتبه اي يا تلفني از ديگر مواردي است كه آمريكاييها ادعا مي كنند در اختيار زندانيان قرار دارد. آنها مي گويند قرآن در اختيار زندانيان قرار دارد و صداي اذان سه بار در روز در كمپ پخش مي شود. اما آنچه كه سازمان هايي همچون حقوق بشر يا عفو بين الملل در اين موردمي گويند كاملابا اين ادعاي آمريكايي ها متفاوت است. عفو بين الملل در نخستين واكنش خود، نگهداشتن زندانيان در اين ها قفس رايك فاجعه و رسوايي خواند وخواستار تجديدنظردر اين شرايط شد. اعتراض ها فقط شامل مكان نگهداري زندانيان نمي شود. عكس هايي كه يك افسر نيروي دريايي آمريكا از زندانيان تهيه كرده بود و آنها را در حالي كه يك پارچه سياه روي سرشان كشيده شده و گوشهايشان هم باگوشي مخصوص بسته شده بود نشان مي داد، حتي اعتراض انگليسي ها را هم برانگيخت، به طوري كه جك استراو وزير خارجه انگليس كه مواضع آن در وقايع اخير به جز در حمله به عراق، كاملابا آمريكا مطابقت داشته است، ضمن ابراز نگراني درباره وضعيت زندانيان خواستار رعايت كنوانسيون ژنو در رفتار بازندانيان شد. اما دونالدرامسفلد وزير دفاع آمريكا گفت: زندانيان اردوگاه اشعه ايكس شامل كنوانسيون ژنو نمي شوند، زيرا آنها دست به يك مبارزه جنايت بار غير مشروع زده اند. اين توجيهات نه تنها جامعه جهاني را قانع نكرد بلكه واكنش هاي بسياري را نيز به دنبال داشت. اگر هم سخنان دونالد رامسفلددر اين مورد كه زندانيان القاعده مبارزه اي غيرقانوني كرده اند، درست باشد، طبق كنوانسيون ژنو مشخص كردن اينكه اين زندانيان، زندانيان جنگي هستند يا مبارزان غيرقانوني، وظيفه يك قاضي مستقل است نه مقامات نظامي آمريكا. گذشته از اين، حتي مبارزان غيرقانوني هم طبق قوانين بين المللي حق وحقوقي دارند كه اگر اين حقوق رعايت نشود، دموكراسي معنايي ندارد. مجبوركردن زندانيان به تراشيدن مو و ريش از مواردي است كه اعتراض عفو بين الملل را به دنبال داشته است. اين سازمان، اين كار را نوعي شكنجه عنوان كرده است. جفري كافمن يك خبرنگار آمريكايي كه از پايگاه ديدن كرده، گفته است: امكانات كمپ محل نگهداري زندانيان در حداقل قرار دارد. اينكه زندانيان در معرض هواي آزادقرار دارند، اگر چه دماي هوا در خليج گوانتاناموبسيار بالاست، اما نوعي شرايط غيرطبيعي به حساب مي آيد. اين خبرنگار آمريكايي بعد از بازديد از پايگاه گفته است: من از يكي از نظاميان كه غل وزنجير به كمر داشت، پرسيدم: اين سلول ها لانه؟ است او جواب داد: نه اينها سلول هستندومطابق قوانين ژنو برپا شده اند. ما با آنها انساني رفتار مي كنيم اما مسئول تامين راحتي شان نيستيم. يكي ديگر از نظاميان اردوگاه اشعه ايكس به خبرنگاران آمريكايي گفت: وقتي براي زندانيان غذا مي بريم، آنها هيچ توجهي به ما نمي كنند. مطبوعات انگليس در صفحات نخست خود عكس هاي ديگري از اردوگاه اشعه ايكس به چاپ رساندند كه عده اي از زندانيان را در حال زانو زدن نشان مي داد. مقامات آمريكايي مي گويند اين عكس هنگام ورود يك گروه 20 نفري كه با هواپيمااز افغانستان آورده شده بودند گرفته شده است. آنها ادعا مي كنند كه بعد از شورش زندانيان در زندان قلعه سنگي در شمال افغانستان، تدابير شديدي براي مراقبت از آنها اتخاذ مي كنند تا مانع دردسرآفريني هايشان شوند; پوشاندن سر با پارچه مشكي و بستن گوش هم به همين دليل است و زندانيان وقتي در سلولهايشان هستند چنين پارچه اي به سر آنها بسته نمي شود. اما باز هم اين سخنان راضي كننده نبود. سازمان هاي حقوق بشردرجهان اساسا از اينكه تعيين سرنوشت زندانيان القاعده به جاي يك دادگاه مستقل به خود آمريكا سپرده شود ناخشنودند، چون آمريكا در اين ميان هم شاكي است و هم قاضي. انتخاب خليج گوانتانامو علاوه بر موقعيت منحصر به فرد آن كه درميان آبهاي پر از كوسه واقع شده و امكان فرار زندانيان را از بين مي برد، به اين دليل صورت گرفته است كه هيچ گونه محدوديتي از نظر دادگاههاي فدرال ونظام حقوقي وحساسيت افكار عمومي براي آمريكا باقي نگذارد. آمريكا، زندانيان رااز نظر حقوقي در وضعيت بلاتكليفي نگاه داشته است و اين شايد دليل بيشترين نگراني ها باشد و ادامه همكاري آمريكا با متحدانش در ادامه جنگ با تروريسم را با مشكل روبه رو زندانيان كند از حق داشتن وكيل محروم هستند و معلوم نيست كي و به چه صورتي قرار است در دادگاه حاضر شوند. رسيدگي به اتهام تروريسم كه به تازگي به سيستم حقوقي وقوانين مجازاتي دنيا وارد شده است، كار دشواري است. آمريكا براي محاكمه و مجازات اين زندانيان چند راه حقوقي پيش رو دارد كه دادگاه جنايات بين المللي، دادگاههاي ديگر كشورها، دادگاه فدرال آمريكا و دادگاههاي نظامي آمريكا از جمله آنهاست. آمريكا ترجيح مي دهد اين زندانيان را در دادگاههاي ويژه نظامي كه به تازگي بادستور جورج بوش برپا شده اند محاكمه كند. دادگاههايي كه به دليل شرايط ويژه ضوابط قضايي به طور كامل در آن اجرا نمي شود و همين موضوع با اعتراض گروههاي طرفدار حقوق بشر روبه رو شده است. آمريكا به راحتي اين مشكل را پشت سرنمي گذارد چون اين بارنزديك ترين متحد آمريكا يعني انگليس نيز در صف مخالفان قرار دارد. حساسيت انگليس به دليل برخي فشارهايي است كه درداخل اين كشور وجود دارد، چون چند انگليسي هم درميان زندانيان القاعده و سه نفر از آنها در كمپ اشعه ايكس حضور دارند. ترجمه وتنظيم: نيلوفر قديري