Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801106-53801S1

Date of Document: 2002-01-26

گستره كتابهاي الكترونيكي و بازار نشر جهاني فناوري اطلاعات و ارتباطات و چالش هاي اساسي در صنعت نشر - بخش پاياني اشاره: ديروز در بخش نخست گزارش دكتر محمدرضا سركارآراني از كنفرانس جهاني چالش هاي اساسي فراسوي صنعت نشر كه در اكتبر سال 2001 در فرانكفورت آلمان برگزار شده بود با محورها و برنامه هاي اصلي اين كنفرانس و چالش هاي مهم صنعت نشر الكترونيكي و ظهور و توسعه e-book آشنا شديم. امروز در بخش پاياني اين گزارش درباره تغيير نقش نويسندگان، بازار ترجمه و نيز درباره تغيير نقش و كاركرد كتابخانه ها مطالبي خواهيم خواند. نويسنده 34 به عنوان ناشر فناورهاي نوين اطلاعات و ارتباطات با توجه به قابليت هايي كه براي توليد كتاب الكترونيكي و نشر الكترونيكي بوجود مي آورند به تدريج مجموعه ساختارها و مناسبات موجود ميان نويسنده، ناشر، توزيع كننده، فروشنده و... را متحول مي سازند. اين تغييرات مسئوليت هاي جديدي را در ارتباط با گسترش اطلاعات، مردمي ساختن علم، گسترش آموزش در همه زمينه ها، تاكيد بر آموزش مداوم و مهم تر از آن تعميم آموزش براي همگان به همراه مي آورد. براي ايفاي نقش ها و مسئوليت هاي جديد لازم است به دقت به پيامدهاي توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات در صنعت نشر بينديشيم. فرصت هاي موجود در دنياي شبكه اي و امكان بهره گيري از ابزارهاي آن، فرايند توليد، توزيع و مصرف اطلاعات را دگرگون ساخته و تعامل ميان نويسنده و خواننده را به شكل جديدي سامان مي دهد. در اين شرايط به تدريج واسطه هاي ميان نويسنده و خواننده نقش كمتري را برعهده خواهند داشت و اين زمينه اي است كه چالش هاي جديدي را براي ناشران بوجود مي آورد. به علاوه نظام توزيع را متحول خواهد كرد و اساسا ارتباط سفارش دهنده و توليد كننده را به هنگام، ارزان، اثر بخش، انعطاف پذير، سريع، هدفمند و كاربردي ساخته و فناوري فكري جديدي را در اين عرصه سازماندهي خواهد كرد. اين موارد بخشي از چالش هايي است كه فراسوي مديران صنعت نشر در سطوح ملي و بين المللي قرار البته دارد اين نظر كه هنوز مي توان تهديدها را جدي نگرفت، شايد براي بسياري قابل قبول ولي باشد آينده به اندازه كافي ناشناخته است و حداقل بايد آمادگي هاي لازم براي واكنش موثر در برابر تحولات پيچيده و سريع دنياي جديد را به دست آورد. بازار 44 ترجمه فناوري هاي نوين چگونه بر بازار ترجمه تاثير؟ مي گذارند افزايش ترجمه در جهان شايد يكي از مهمترين نكته هايي است كه در اين ارتباط حائز توجه بسيار است. به علاوه ترجمه، بازار بزرگي را به خود اختصاص داده است. گردش سريع اطلاعات در ارتباط با محصولات فرهنگي در جوامع مختلف به رونق بازار ترجمه كمك كرده البته است در اين ميان نبايد اهميت و تاثير شكل، محتوا، زبان، محل نشر، انتشارات و... را نيز ناديده گرفت. به علاوه فناوري اطلاعات دسترسي به زبان اصلي را براي علاقه مندان بيشتر كرده است و اين امكان نيز به نوبه خود بازار ترجمه را تحت تاثير قرار مي دهد. براساس گزارش لينگ لينك در سال 1999 فناوري هاي نوين اطلاعات و ارتباطات و اينترنت به رشد بازار ترجمه در جهان بويژه در ارتباط با محصولاتي با موضوعات جهاني و يا به شكل چند رسانه اي كمك كرده است. اين تاثير بويژه در سال هاي گذشته در اروپا محسوس بوده است، جايي كه مردم از زبان هاي مختلف استفاده مي كنند. نرم افزارهاي مختلف بازار ترجمه را رونق بخشيده است و اين جايي است كه فناوري هاي زبان بشري مي تواند كاربردي در شود اروپا استفاده از اينترنت، ابزارهاي الكترونيكي مربوط به ترجمه، بانك هاي لغتنامه، اطلاعاتي روي شبكه و نرم افزارهاي مختلف مربوط به ترجمه بسيار رايج شده است. البته بهره گيري از فناوري هاي اطلاعات و ارتباطات در ترجمه تا حدود زيادي ناشي از رشد قابل توجه بازار ترجمه در اروپا طي سال هاي گذشته بوده است. تاثير ديگري كه فناوري هاي نوين در بازار ترجمه داشته است، ايجاد شرايط لازم براي گروه هاي كاري به جاي يك مترجم است. درشرايط جديد و با استفاده از ابزارهاي نوين امكان بهتري براي سازماندهي گروه مترجمان فراهم شده است. در جهاني كه به كمك فناوري هاي اطلاعاتي به سرعت به سمت جهاني شدن در عرصه هاي مختلف حركت مي كند، جغرافياي موقعيت زبان هاي ملي نيز در سال هاي آينده متفاوت خواهد زبان بود انگليسي به عنوان زبان بازرگاني جهان موقعيت ويژه خود را حفظ خواهد كرد، ولي در مورد موقعيت ساير زبان ها قضاوت قطعي در مورد آينده، كار دشواري است ولي پيش بيني هاي موجود حكايت از تغيير در شرايط فعلي دارد. به نحوي كه پيش بيني مي شود در سال 2050 مهمترين زبان هاي جهان زبان هاي چيني، هندي، اردو، انگليسي، اسپانيايي و عربي باشند. بر اين اساس روند تحولات آينده در بازار ترجمه را از هم اكنون مي توان پيش بيني كرد. تاثير ديگري كه بازار ترجمه از تحولات فناوري اطلاعات مي پذيرد، ميزان گسترش كتاب الكترونيكي و سرمايه گذاري در نشر الكترونيكي است. ترجمه آثار در اين شرايط ويژگي ها و پيامدهاي خاص خود را دارد و تا حدودي حقوق ناشران را به مخاطره مي اندازد. اين كه حقوق ناشران به خطر مي افتد بيشتر به اين علت است كه مسائل مالي و حسابداري بازار كتاب و نشر الكترونيكي هنوز به اندازه كافي روشن و شفاف نيست و مواردي از ابهام در آن يافت مي شود. ابهام هايي كه بعضا امكان كنترل كامل ناشران بر حقوق خود را كاهش بعضي مي دهد از ناشران معتقدند هنوز توان حرفه اي لازم براي كنترل حقوق خود در اين شرايط را ندارند. همانطور كه اشاره شد فناوري هاي نوين به بهره گيري از نرم افزارها و ابزارهاي دنياي شبكه اي براي ترجمه كمك قابل توجهي كرده در است دهه گذشته توليد و توزيع و مصرف اين نوع ابزارها براي ترجمه بسيار زياد شده است. البته در برخي زمينه ها اين نرم افزارها تاثير محسوسي بر بازار ترجمه داشته است ولي در بخش كتابهاي داستاني تاثير آن اندك بوده است، شايد به اين علت كه در كتابهاي داستاني كمتر امكان و يا علاقه استفاده از اين ابزارها براي ترجمه وجود البته دارد علي رغم تاثير اين نوع ابزارها و نرم افزارها بر بازار ترجمه بايد ديدگاه هاي برخي از ناشران را نيز از نظر دور نداشت. آن ها بر اين باورند كه اين نوع ابزارها اساسا در زمينه كتابهاي داستاني حداقل در آينده اي نزديك كارآيي لازم را نخواهند داشت. به هر ترتيب مهمترين تاثيري كه اين فناوري ها به طور مستقيم و يا غيرمستقيم بر بازار ترجمه مي گذارند، تغيير مراجع تصميم گيري درباره آنچه بايد ترجمه شود از ناشر و مترجم به سوي خواننده است. اين نكته مهمي است كه دست اندركاران نشر نبايد نسبت به آن غفلت كنند. - 54 تغيير نقش و كاركرد كتابخانه ها فناوري هاي نوين اطلاعات و ارتباطات نقش، كاركرد، جهت گيري سرمايه گذاري ها، ساختار گردش اطلاعات، طبقه بندي اطلاعات و نحوه ارائه خدمات به مراجعه كنندگان كتابخانه ها را تغيير مي دهد. دامنه و نحوه اين تغييرات بزرگترين چالش هايي هستند كه در هزاره جديد فراسوي مسئولان فرهنگي و كتابخانه هاي عمومي قرار دارند. شهرداري ها در كشورهاي پيشرفته كوشش هاي بسياري براي آماده سازي كتابخانه هاي عمومي در مواجهه با شرايط و نيازهاي جديد به عمل آورده اند. آنها سعي كرده اند تا با نوآوري هاي جديد هماهنگ شده و نيروي انساني خود را متناسب با دنياي جديد آماده سازند. تقريبا بسياري از كشورهاي توسعه يافته به سرعت در حال بهره گيري از دنياي شبكه اي براي قرار دادن كتابها و مجلات خود به صورت الكترونيكي هستند. آنها ضرورت تغيير در ساختار گردش اطلاعات و نحوه ارائه خدمات خود را در ياري رساندن به مردمسالاري مي دانند و متقابلا دولت ها نيز به دلايل سياسي و اقتصادي بيشترين توجه و سرمايه گذاري را در كتابخانه هاي عمومي براي رشد و توسعه فناوري هاي جديد به عمل مي آورند. در اين كشورها قابليت هاي كتابخانه هاي عمومي به نحو چشمگيري افزايش يافته است و آنها را به مهمترين مراكز اطلاع رساني علمي و فرهنگي تبديل كرده است. به قول جيمز ليختن برگ از شركت كنندگان در نشست هاي ويژه كنفرانس فرانكفورت، در دنياي شبكه اي، كتابخانه ها به سرعت به سمت توزيع خدمات گام برمي دارند. فناوري هاي نوين اطلاعات به راحتي كتابخانه ها را به خانه ها مي برد و همان گونه كه اطلاعات را توزيع مي كند به سرعت به تكثير آن كمك مي كند. بنابر اين كتابخانه در جهان امروز يكي از بيشترين گروه مشتريان اينترنت و ابزارها و نرم افزارهاي مختلف فناوري اطلاعات هستند. آنها بر اين باورند كه بايد پيشگامان بهره گيري از فناوري هاي نوين باشند و مهمتر از آن نحوه استفاده از اين امكانات را به مردم نيز بياموزند. جري كمپ بل رئيس كتابخانه دانشگاه كاليفرنيا در لوس آنجلس مي گويد: ما سعي مي كنيم از همه راه هاي سنتي خدمات خود را به مراجعه كنندگان ارائه كنيم، ولي بر اين باوريم كه در دنياي كنوني مهمترين مسئوليت ما افزايش قابليت هاي خود در ارائه خدمات به مراجعه كنندگان به روش هاي روزآمد است. البته ما هم مي دانيم كه اينترنت يك كتابخانه نيست، بلكه يك امكان فوق العاده براي گردش سريع اطلاعات و توزيع خدمات ولي است اگر ما بخواهيم با دنياي امروز و تحولات آن هماهنگ باشيم، بايد به سرعت كار خود را شروع كنيم، قابليت هاي خود را افزايش دهيم و نيازهاي مراجعه كنندگان بسياري راكه ترجيح مي دهند به جاي مراجعه به كتابخانه، به دنياي شبكه در كامپيوتر مراجعه كنند بشناسيم. جان لومباردي رئيس سابق دانشگاه فلوريدا بر اين باور است كه امروز مهمترين وظيفه ما ديجيتالي كردن كتابخانه هاست. البته سرمايه گذاري زيادي را مي طلبد و بازگشت اين نوع سرمايه گذاري نياز به زمان دارد ولي به هر حال اين نوع سرمايه گذاري اجتنابناپذير ما است در دنيايي زندگي مي كنيم كه نياز به اين نوع خدمات رو به افزايش است. - 64 منابع برخي از مهمترين منابعي كه درباره موضوعات بيان شده، اطلاعات مفيد و قابل توجهي براي كارشناسان و پژوهشگران ارائه مي كنند و در طول كنفرانس به آنها رفرنس داده شده و يا سخنرانان مطالب خود را به آنها ارجاع دادند. عبارتند از: edu/.uiuc.Lis.WWW * org.vrd.WWW * com.egroups.WWW * org.iebaf.WWW * net.gti.WWW * org/ref.ipl.WWW * com. fair -book -frankfurt.WWW * org. openebook. WWW * ebook gov/.nist.WWW 2001 net.siia.WWW * com.ggtech.WWW * com.freep.WWW * com.amazon.WWW * com. barnesandnoble. WWW * com.peanutpress.WWW * com.toledoblade.WWW * com.dwsco.WWW * com.bookzone.WWW * com.worldpaper.WWW * com.ibm.research.WWW * - 5 نتيجه و پيشنهاد جامعه اطلاعاتي و شبكه اي فرايند توليد، توزيع و مصرف اطلاعات را دگرگون مي سازد و ضرورت ها، امكانات و مهارت هاي ويژه خود را در ابعاد فردي و اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و سياسي مي طلبد. اين شرايط براي سياستگذاران، برنامه ريزان و مديران نهادهاي مختلف فرهنگي مسئوليت هاي جديدي را به همراه مي آورد. براي آشنايي با اين مسئوليت ها، درك فرصت ها و تهديدهاي اجتنابناپذير آن و چالش هايي كه با توجه به شرايط فرهنگي، اقتصادي، اجتماعي و سياسي با آن مواجه هستيم، نيازمند مطالعه دقيق، تجزيه و تحليل همه جانبه و بهره گيري بيش از پيش از خرد جمعي در سطح ملي و تجربه ديگران در سطح بين المللي هستيم. تبيين نقش ها و كاركردهاي سازماني خود در شرايط جديد بستگي به فراهم ساختن امكان تعامل و درك رهيافت هاي تجربه شده در ارتباط با مفهوم، ويژگي ها و راهبردهاي جهاني در ارتباط با جامعه اطلاعاتي، شهرهاي ديجيتالي، تحولات فرهنگي، توليد خدمات غيرمادي، نشر الكترونيكي، و.. است. بنابر اين با توجه به ره آوردهاي شركت در كنفرانس فرانكفورت كه به پرسش هاي اساسي در ارتباط با نشر الكترونيكي، تغيير كاركردهاي كتابخانه ها، كتاب الكترونيكي، فناوري هاي نوين ترجمه، عوامل موثربر بازار ترجمه و مالكيت معنوي در جامعه شبكه اي است، موارد زير را پيشنهاد مي نمايد: - 1 براي فراهم آوردن وفاق ذهني لازم براي تدوين رهيافت هاي راهبردي در ارتباط با چالش هاي موجود عرصه فرهنگ، پيشنهاد مي شود تجربه و مفاهيم اساسي جامعه اطلاعاتي و ارتباطي و تاثيرات اجتماعي آن در ميان مديران ارشد فرهنگي كشور به بحث گذاشته شود. - 2 نحوه افزايش قابليت هاي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به عنوان مهمترين مسئوليت توسعه فرهنگي كشور در به كارگيري فناوري هاي نوين اطلاعات و ارتباطات مطالعه شود و زيرساخت هاي لازم مخابراتي و ارتباطي و نيروي انساني براي انجام چنين رسالتي پيش بيني و به ساير دستگاه هاي زيربط اعلام شود. - 3 لازم است پيامدهاي گذار تاريخي جهان از فناوري هاي مكانيكي به فناوري هاي اطلاعاتي مطالعه شود و پارادايم فناوري اطلاعات و تاثيرات آن بويژه در بعد فرهنگي و اجتماعي بررسي شده و فرصت ها و تهديدهاي جهاني، منطقه اي و ملي آن تبيين گردد. - 4 فرهنگ واقعيت مجازي رو به گسترش است و بسياري از نقش ها، كاركردها و فعاليت هاي متعارف سازمانهاي فرهنگي را به چالش كشيده است. در اين شرايط مناسبات اجتماعي به شكل نويني سامان مي يابند. درك منطق شبكه و تاثير آن بر مناسبات اجتماعي و تجربه بشري، مسئوليت هاي جديدي را براي مديران فرهنگي كشور بوجود اولين مي آورد و مهمترين آن ايجاد كانون تفكري براي شناخت اين موقعيت و بررسي راهبردها و رهيافت هاي جهاني و اتخاذ راهبردهاي بومي براي مديريت فرهنگي كشور است. - 5 پرسش هاي اساسي كه در كنفرانس بين المللي فرانكفورت به بحث گذاشته شد با توجه به نيازها، ضرورتها و قابليت هاي ملي در قالب همايش يك روزه در حاشيه نمايشگاه بين المللي كتاب تهران با همكاري و مشاركت فعال ناشران داخلي و خارجي به بحث گذاشته شود و زمينه هم انديشي دست اندركاران نشر با مترجمان، نويسندگان و فرهيختگان كشور را در اين ارتباط فراهم سازد.