Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801104-53773S1

Date of Document: 2002-01-24

فناوري اطلاعات و ارتباطات و چالش هاي اساسي در صنعت نشر گزارشي از كنفرانس جهاني چالش هاي اساسي فراسوي صنعت نشر - فرانكفورت اكتبر 2001 اشاره; نمايشگاه بين المللي كتاب فرانكفورت را بايد شاخص ترين نمايشگاه در عرصه كتاب به شمار آورد. سال جاري شركت گروه ناشران و كارشناسان اعزامي ايراني در اين نمايشگاه بسيار پررنگ تر بود و همين امر سبب شد تا تجارب و آموخته هاي فراواني در اين مسير، نصيب نشر كشور شود. گزارش زير را دكتر محمدرضا سركارآراني تهيه كرده است كه از جمله چهره هاي پرتلاش در عرصه نشر الكترونيك به شمار با مي آيد هم اين گزارش را مي خوانيم. دكتر محمد رضا سركارآراني عضو هيات علمي دانشگاه علامه طباطبايي - 1 سازمان دهندگان و شركت كنندگان در كنفرانس كنفرانس به كوشش نمايشگاه بين المللي كتاب فرانكفورت و با همكاري شركت آيدا لوجيكال در تاريخ هشتم اكتبر سال ميلادي 2001 در حاشيه پنجاه و سومين نمايشگاه بين المللي كتاب فرانكفورت در مسه فرانكفورت برگزار شد و بيش از 300 نفر از دست اندركاران صنعت نشر جهان در آن حضور داشتند. از كشورهاي مختلف جهان هيات هايي در كنفرانس شركت كرده بودند. ولي در اين ميان حضور دست اندركاران نشر از آمريكا بسيار چشمگير بود و تقريبا بسياري از مباحث ارائه شده در خصوص برنامه هاي كنفرانس با حضور و شركت فعال آنها ادامه داشت. - 2 محورهاي اصلي كنفرانس كنفرانس كوشش مي كرد از ديدگاه جهاني مسائل و چالش هاي صنعت نشر را با توجه به تاثير فناوري هاي نوين اطلاعات و ارتباطات به بحث بگذارد و به ويژه چشم اندازهاي آينده مربوط به نشر را در جهان بررسي كند. كنفرانس چالش هاي نشر را در جهاني كه به سرعت در حال تغيير است در قالب محورهاي اساسي مانند نشر الكترونيكي، تغيير كاركرد كتابخانه ها، كتاب الكترونيكي، فناوري هاي نوين ترجمه، عوامل موثر بر بازار ترجمه و مالكيت معنوي در جامعه شبكه اي به بحث گذاشته سوالات بود اساسي مطرح شده يا به عبارتي بهتر محورهاي اصلي مباحثات كنفرانس عبارت بودند از: ) 1 دنيا با چه سرعتي به خواندن از روي صفحه رو خواهد ؟ آورد ) 2 كتابخانه ها در پنج سال آينده چه تغييراتي را برخود خواهند؟ ديد ) 3 آيا نقش ناشر نويسنده و فروشندگان كتاب تغيير نخواهد؟ كرد ) 4 چگونه فناوري بازارهاي ترجمه را متحول خواهد؟ كرد ) 5 در محيطهاي ديجيتال پرداخت حقوق نويسندگان و ناشران چگونه خواهد؟ بود -برنامه هاي 3 كنفرانس كنفرانس براساس برنامه هاي طراحي شده روز دوشنبه 18 اكتبر( 16 2001 مهرماه ) با حضور بيش از 300 نفر از دست اندركاران صنعت نشر جهان به ويژه اروپا و آمريكا برگزار شد. كارشناساني از پابليشرزويكلي، بوك سلر، بورسن بلات، لايبراري ژورنال و اينسايد دات كام تلاش كردند براساس پژوهش هاي خود سوالات اساسي مطرح شده در كنفرانس را مورد تبادل نظر قرار دهند و تا حدودي از آنها ابهام زدايي نموده و جنبه هاي پيچيده آنها را روشن سازند. اولين برنامه را آقاي كلاس وريچ از شركت زيمنس به عنوان سخنران كليدي ارائه كرد. سخنراني ايشان تحت عنوان; برنامه ريزي آينده در محيط در حال تغيير مورد توجه شركت كنندگان كنفرانس قرار محور گرفت اصلي مباحث مطرح شده توسط ايشان ويژگي هاي لازم مديران در دنياي در حال تغيير بود. ايشان به تفصيل نحوه تغيير مهارت هاي مديريتي را در همه زمينه ها در ارتباط با ويژگي هاي جامعه شبكه اي و تاثيرات شگرف آنها بر همه ابعاد زندگي اقتصادي و اجتماعي و از جمله سرمايه گذاري، برنامه ريزي، بازرگاني و توسعه نيروي انساني مورد بررسي قرارداد. پس از سخنران كليدي نشست هاي ويژه در ارتباط با محورهاي پنجگانه مطرح شده در كنفرانس تشكيل در شد هر نشست 3 تا سخنران 4 مطالعات خود را در ارتباط با موضوعات و سوالات ارائه شده مطرح كردند و آنگاه ديدگاه هاي شركت كنندگان مورد بحث قرار گرفت. سپس يافته ها و نتايج به دست آمده به همراه سوالات قابل تامل در ارتباط با موضوع ارائه شد. تفاوت ديدگاه هاي مطرح شده به ويژه در ميان شركت كنندگان آمريكايي و اروپايي و مخصوصا در ارتباط با ميزان، سرعت و نحوه تاثير جامعه شبكه اي بر صنعت نشر و پيامدهاي اقتصادي و حقوقي آن قابل توجه بود. - 4 ره آورد سفر كنفرانس با حضور چشمگير دست اندركاران صنعت نشر در جهان تشكيل شد و از جهات مختلف آموزنده بود، مقالات ارائه شده و به ويژه نشست هاي موضوعي و تخصصي از اثربخشي بسيار خوبي برخوردار بود. سخنرانان كليدي مباحث نو و قابل تاملي را مطرح كردند و از تجربه هاي ساير كشورها و موج تحولات پيچيده ناشي از توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات بحث كردند. آنچه در اين زمينه بيش از هر چيز در مباحث مختلف مورد توجه قرار مي گرفت، پيچيدگي وغيرقابل پيش بيني بودن ميزان تاثيرات فناوري اطلاعات و ارتباطات در صنعت نشر، عادت كتابخواني و بازار كتاب بود. در اين جا به مهمترين مباحث مطرح شده فهرست وار اشاره مي شود. - 14 برنامه ريزي براي آينده نامعلوم پرفسور كلوس وريچ عضو هيات مديره شركت زيمنس به عنوان سخنران كليدي به خوبي ويژگي هاي جامعه اطلاعاتي را تبيين كرد و نقش مديران را در دنيايي كه آميزه اي از فرصت ها و تهديدهاست، ترسيم نمود. او با توجه به پيچيدگي و حجم ناشناخته هاي جهاني كه در راه است بر اهميت برنامه ريزي استراتژيك تاكيد داشتند. در جامعه شبكه اي مديران نيازمند مهارت ها، بينش ها و انديشه هاي نويني هستند، چرا كه فرايند توليد، توزيع و مصرف اطلاعات به كلي دگرگون شده است. بنابراين برنامه ريزي و سازماندهي صنايع و از آن جمله صنعت نشر نيازمند پذيرش مسئوليت هاي جديدي از سوي مديران است. مابراي آشنايي با اين مسئوليت ها، درك فرصت ها و تهديدهاي آن و چالش هايي كه با توجه به شرايط جامعه اطلاعاتي جهاني با آن مواجه هستيم، نيازمند بهره گيري از تجربه ديگران، گسترش فرهنگ تعامل، هم انديشي و ايجاد كانونهاي تفكر و توسعه و تعميم خردورزي براي بررسي رهيافت هاي ساير كشورها و ترسيم راهبردهاي بومي مي باشيم. مديريت در جامعه اي كه به سرعت به سمت اقتصاد مبتني بر اطلاعات پيش مي رود نيازمند يافتن راهبردهايي است كه قادر باشد ضمن به رسميت شناختن رقابت، نوآوري را به وجود بياورد، شبكه توزيع دانش را بيش از پيش گسترش دهد و مشاركت همه افراد و موسسات ذينفع را جلب كند و شكاف اطلاعاتي و ديجيتالي را در جامعه كاهش دهد. به علاوه ضمن توجه به شاخص هاي توسعه انساني به بهسازي ساختارهاي موجود اشتغال كمك كند. جامعه شبكه اي يك اقتصاد و فرهنگ نوين را سامان مي دهد; اقتصاد اطلاعاتي و فرهنگ مجاز واقعي. منطق نهفته در اين اقتصاد و فرهنگ، زيربناي مناسبات موسسات و نهادهاي اجتماعي جهان امروز را تشكيل مي دهد. در فضاي مجازي، جامعه شبكه اي و تنوع اطلاعات در قالب نمادها و به وسيله واسطه هاي الكترونيكي بخشي از واقعيت اجتنابناپذير اجتماعي محسوب اين مي شوند همه با تغيير مفاهيم زمان و مكان، چارچوبها و دستورالعمل هاي مديريتي دوران صنعتي را دستخوش تغيير و تحول مي كند و مهارت ها و مسئوليت هاي جديدي را فراسوي مديران قرار مي دهد. - 24 نشر الكترونيكي انتظارات عمومي از نشر الكترونيكي هنوز مشخص نشده است. بيشتر كتابهايي كه قابليت عرضه در اين ميدان را مي يابند در زمينه هاي خاصي چون منابع و بازرگاني منتشر مي شوند. ميكائيل سندبرگ مدير بازار مايكروسافت در اروپا معتقد است ما به نشر الكترونيكي به عنوان يك سرمايه گذاري درازمدت نگاه مي كنيم. به هر ترتيب جهان به سمتي مي رود كه نشر الكترونيكي شكل عمومي به خود خواهد گرفت و البته روز به روز زيادتر خواهد شد. بنابراين پيش بيني مي شود كه ميزان بازگشت سرمايه (سود ) در اين نوع سرمايه گذاري نيز در درازمدت افزايش يابد. در عين حال ما به عنوان سرمايه گذاران نشر الكترونيكي هيچ گاه كتاب به شكل موجود را ناديده نمي گيريم. بيشتر كتابهايي كه از طريق نشر الكترونيك مورد استفاده خوانندگان قرار مي گيرد، شامل راهنماهاي مختلف، اطلاعات مربوط به مسافرت، آشپزي، علمي و... است. استفاده از كتاب الكترونيكي روبه افزايش است، ناشران الكترونيكي سعي مي كنند راه هايي بيابند، تا ارزش آن را در ميان خوانندگان نسبت به كتاب به شيوه معمول افزايش دهند. ني ووگل مشاور شركت توليد كننده نرم افزار در آلمان معتقد است كه بحث درباره قيمت و امنيت حقوق ناشر و نويسنده در نشر الكترونيكي از جمله موضوعاتي است كه در آينده مشخص خواهد شد. دقيقا وقتي كه نشر الكترونيكي به حدي از گستردگي و تنوع برسد. آينده نشر الكترونيكي تا حدود زيادي به قيمت ارزان، توانايي در ارائه عناوين متنوع و سرعت عمل و انعطاف بيشتر بستگي دارد. البته به نحوه شكل گيري حقوق وقانون نشر الكترونيكي نيز مربوط است. مسلماآينده نشر الكترونيكي به نحوه گسترش خدمات ويژه نيز بستگي دارد، مانند آنچه رالف كرامر رئيس اداره فناوري خدمات رسانه هاي الكترونيكي در آلمان انجام او مي دهد با گرفتن پول مشخصي يك يا چند فصل از كتاب خاص پزشكي را در اختيار علاقه مندان مي گذارد. او مي گويد ما نمي خواهيم محتوا را بدون دريافت وجه در اختيار علاقه مندان قرار دهيم. ما براين باوريم كه در دنياي نشر الكترونيكي فرصت هاي بسياري براي كتابهاي تخصصي وجود دارد. در زماني كه نشر الكترونيكي هنوز وضعيت روشن و قابل اعتمادي براي سرمايه گذاري هاي كلان را ندارد، البته صنعت نشر به توليد كتاب به شيوه معمول روي خوش نشان مي دهد و ناشران خيلي مايل هستند كه از اينترنت و امكانات آن براي فروش كتابهاي خود استفاده كنند، يا از روشهاي ديجيتالي براي چاپ كتابها بهره برداري كنند. هربرت نئوبائوئر مدير يك شركت توسعه بازرگاني براين باور است كه كتاب هنوز جايگاه والاي خود را دارد. در دنيايي كه صنعت چاپ ديجيتالي است ما مي توانيم يك كتاب را به سرعت توليد كنيم يا توليد آن را متوقف سازيم و يا به سرعت آن را به چاپ مجدد در شمارگان بالا برسانيم. اين فناوري ريسك ناشر را تا حدود زيادي از بين مي برد. ميك وندلند يكي از صاحبنظران در زمينه نشر الكترونيكي معتقد است كه كتاب الكترونيكي اعتياد مي آورد و به نحو شگفت انگيزي راحت است. او مي گويد كه كتاب را دوست دارد و شكل و احساس ناشي از لمس آن را نيز از ياد نمي برد، حتي چيدن آنها را در قفسه كتابخانه اتاق خود لذت بخش مي داند. ولي نشر التكرونيكي براي شما اين امكان را فراهم مي كند تا هرجا كه باشيد از طريق كامپيوتر شخصي خود كتاب را دريافت كنيد و بخوانيد در همان اندازه اي كه كتاب واقعي وجود دارد. از اين طريق شما مي توانيد از كتابخانه ميشيگان بيش از 6000 عنوان كتابالكترونيكي در زمينه هاي مختلف دريافت كنيد. او ادامه مي دهد: البته من نمي خواهم روي صندلي و در مقابل كامپيوتر بنشينم و كتاب بخوانم. اگر اين گونه بخواهم كتاب بخوانم قطعا شكل معمول آن را ترجيح مي دهم. ولي در برخي مواقع امكاني كه شما در اين شرايط نشر الكترونيك داريد در شرايطي كه كتاب واقعي را داريد به دست در نمي آوريد نشر الكترونيكي شما مي توانيد از طريق اينترنت كتاب تهيه كنيد. كتاب از اين طريق ارزانتر است و مهم تر آن كه هر لحظه كه اراده كنيد، كتاب را دريافت مي كنيد. در اين شرايط شما زمان را مديريت مي كنيد و احتمالا اين يكي از دلايلي است كه در دهه گذشته دانشگاه ها از كتاب الكترونيكي استقبال كرده اند و موسسات آموزش عالي معروفي چون دانشگاه ويرجينيا، دانشگاه كلمبيا، دانشگاه كلرادو، از پروژه هاي توسعه كتاب الكترونيكي حمايت كرده اند. آنها در اين راه سرمايه گذاري زياد كرده اند. البته نكته حائز اهميت در اين ارتباط كه نبايد از نظر دور بماند، تاثير گسترش كتاب الكترونيكي و كتابخانه هاي الكترونيكي در گسترش يادگيري از راه دور و نوآوري در آموزشهاي از راه دور در نظام هاي آموزش عالي است. در دهه گذشته برخي از شركت هاي انتشاراتي معروف چون مك گراوهيل و پيرسون كار با شبكه را شروع كرده اند و به اهميت بهره گيري از ابزارها و امكانات چندرسانه اي در ارتباط با صنعت نشر توجه كافي نشان داده اند. به علاوه برخي از انتشارات دانشگاهها و موسسات آموزش عالي نيز در زمينه هاي خاصي از علوم مانند فني و مهندسي و اطلاعات و ارتباطات به گسترش نشر الكترونيكي كمك كرده اند و بعضي از كتابهاي علمي در اين زمينه را به صورت الكترونيكي براي دانشجويان و اعضاي هيات علمي دانشگاه ها منتشر كرده اند. نشر الكترونيكي مفهوم جديدي از كتابهاي دانشگاهي را در آينده اي نزديك به دست خواهد داد و احتمالا شكل جديدي از تجارت را در اين زمينه براي صنعت نشر كتابهاي علمي و دانشگاهي به همراه خواهد آورد. به اين ترتيب بازار جديدي پديد خواهد آمد كه ويژگي هاي خاص خود را دارا است و براي هريك از طبقات اجتماعي مي تواند امكان و شرايط جديد و متفاوتي را فراهم سازد و انگيزه ها و هدف هاي متفاوت و متنوع آنها را از مطالعه برآورده سازد. البته در شرايط فعلي بايد اذعان نمود كه نشر الكترونيكي درزمينه كتابهاي غيرداستاني و دانشگاهي رشد مي كند و بيش از همه مورد حمايت مجامع علمي و دانشگاهي است. به عنوان جمع بندي شايد لازم باشد دوباره به اين بيان بينديشيم كه توسعه فناوري هاي اطلاعات و ارتباطات، جامعه را از كوشش براي توليد كارا و بهره وري بيشتر در آن به جامعه اي خدماتي دگرگون ساخته نشر است الكترونيكي مهم ترين چالشي را كه فراسوي ناشران قرار داده است، ضرورت توجه بيش از پيش به توليد، توزيع و فروش خدمات به جاي توليد يك محصول با بهره گيري از امكانات چند رسانه اي و فرصت ها و ابزارهاي موجود در دنياي شبكه اي است. دنيايي كه در آن دانش كالاي اصلي است كه در بازار مبادله مي شود و به عنوان منبع ارزش تلقي مي گردد. ادامه دارد