Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801026-53654S1

Date of Document: 2002-01-16

نكاتي درباره چك و حساب جاري * بايد به ته چك به اندازه خود چك اهميت بدهيم و صاحب حساب يا صادركننده چك را ملزم به درج عيني مشخصات روي چك در ته چك نماييم اشاره: مشكلات ناشي از صدور چك هاي بي محل و فاقد اعتبار باعث شده است كه كارآمدي قوانين مربوط به چك - ازجمله مقررات مربوط به گشايش حساب جاري، ارائه دسته چك به اشخاص حقيقي و حقوقي و ضمانت اجراي پرداخت و يا وصول وجه چك - مورد نقد و بررسي قرار گرفته و به باور برخي افراد ضرورت اصلاح بخشي از قوانين مرتبط با موضوعات يادشده را به صورت جدي مطرح نمايد. همزمان با ارائه طرح و لايحه اي در مجلس، طرح پيشنهادي يكي از وكلاي دادگستري و اساتيد دانشگاه - دكتر كريم بختوه - در صفحه حقوق شهروندي هفتم و هشتم آذر به چاپ رسيدكه در آن ضمن بررسي قوانين مربوط به چك متني جهت اصلاح قانون چك پيشنهاد شد. شماري از خوانندگان نيز مطالبي در نقد، تاييد و يا تكميل طرح مذكور ارسال كردند كه با سپاس از توجه ايشان يكي از، مطالب فرستاده شده را در ذيل مي خوانيد. نكته - 1 در مورد بند 1 (حسابهاي جاري ) سقف گشودن حساب (پنج ميليون ريال ) تا حدودي بالاست و بسياري از معاملات در سطح عامه مردم و طيف متوسط و پايين جامعه را محدود مي نمايد (البته با استفاده از چك ) به همين دليل پيشنهاد مي شود سقف گشايش حساب را 100 هزار تومان قرار دهيم. نكته - 2 بهتر است سقف چكبرگهايي كه در عوض گشودن و واريز مبلغ به حساب به صاحب حساب داده مي شود تنها به رقمهاي ميليون 100502010521 ريالي محدود نشود و از چكبرگهاي 50020010050 هزار ريالي نيز در طرح پيشنهادي استفاده شود كه دليل آن را توضيح خواهم داد. نكته - 3 در مورد چكهاي بندو2 (حسابهاي 1 جاري و اعتباري ) كه چند چكبرگ سقف دار در اختيار فرد صاحب حساب قرار بگيرد، اگر چنانچه فرد چكبرگها را هزينه كرد اما از حداكثر مبلغ و سقف چكها استفاده نكرد و از اعتبار و حساب جاري او چيزي باقي ماند، آيا صاحب حساب بايد صبر كند تا چكها توسط افراد به بانك ارائه شوند كه ممكن است اين خود زمان بر باشد. درست است كه به سپرده او سود تعلق مي گيرد ولي در مواردي ممكن است استفاده از باقيمانده حساب براي فرد ضروري و حتي حياتي باشد كه اين زمان و مدت در مورد چكبرگهايي كه براي تضمين خريد جنس يا وام ارائه مي شود از جانب اشخاص بسيار بيشتر و مساله حادتر است. بايد به ته چك به اندازه خود چك اهميت بدهيم و صاحب حساب يا صادركننده چك را ملزم به درج عيني مشخصات روي چك در ته چك نماييم. در اين صورت فرد مي تواند پس از هزينه كردن چك ها، ته چكها را به بانك مربوطه ارائه دهد و بانك مبالغ را جمع زده و حساب سود سپرده را نيز محاسبه و مابقي وجه مانده در حساب يا اعتبار را دوباره به صورت چكبرگ به فرد ارائه دهد. همين طور چكهايي را كه فرد براي تضمين خريد يا وامي صادر مي كند، بتواند پس از بازپس گرفتن به بانك ارائه و مبلغ چك به علاوه سود سپرده خود را يا به صورت چكبرگ جديد و يا نقدا دريافت نمايد. مثالي براي روشن شدن موضوع مي آوريم: شخصي با حساب500 هزار تومان 5 چك هزار 100 توماني دريافت مي كند ولي در هر چك مبلغي پائين تر از سقف موجودي يا اعتبار را هزينه مي كند. مثلا به اين ترتيبو80 75907060 هزار تومان كه جمع آنها شده است هزار 375 تومان. از طرفي فرد تاهزار 500 تومان اعتبار دارد. آيا بايد صبر كند تاچك 5 كه هزينه كرده است توسط افراد نقد شود و سپس مابقي را دريافت كند به صورت نقد ويا براي استفاده دوباره از دسته چك به اين مابقي مبالغي اضافه كند كه به حد نصاب برسد. در اين مورد فرد مي تواند مابقي حساب خود را كه در مثال بالا 125 هزار تومان بود به صورت 3 فقره چك 100205 هزار توماني و يا به صورت 4 فقره چك 5205050 هزار توماني دريافت كند. نكته - 4 يك جايگاه مخصوص اثرانگشت روي چك مشخص شود و به دريافت كنندگان چك توصيه شود كه هنگام دريافت چك از ناشناسان حتما اثر انگشت طرف را بخواهند اين امر استفاده از چكها و دسته چكهاي سرقتي را محدودتر مي كند چون از طريق اثر انگشت مي توان سارقان سابقه دار را رديابي كرد. نكته - 5 براي جلوگيري از هرگونه سوءاستفاده; از مردم خواسته شودكه چنانچه از افراد ناشناس چك دريافت مي كنند حتما در حضور آنها مشخصات ته چك پر شود. هرگونه جعل و دستكاري در چك و يا ته چك - همان طور كه در طرح پيشنهادي ارائه شده در حكم جعل اسكناس مي باشد. نكته - 6 اندازه ته چك نصف چك باشد. نكته - 7 جايگاه مخصوص مهر و امضاي بانكها روي چك و ته چك; كه بدون مهر بانك اين چكبرگها هيچ اعتباري نداشته باشند. نكته - 8 حتما يك شماره سريال تطبيقي روي چك وته چك وجود داشته باشد. نكته - 9 درج سقف چك به صورت تومان و عدد مانند گوشه اسكناسها; البته تومان به خاطر جلوگيري از اشتباهاتي كه در موقع درج به صورت ريال رخ مي دهد. همين طور بهتر است درمورد اسناد بانكي و مخصوصا چك از ذكر مبلغ به صورت تومان استفاده شود. اين به معناي تغيير واحد پولي و يا تضعيف آن نيست، بلكه به خاطر سهولت و جلوگيري از اشتباهاتي است كه كم نيستند. ثانيا ريال در كار بانكي چندان استفاده واقعي ندارد و بهتر است استفاده از ريال به همان بازار بورس و سهام و ارز و مواردي از اين دست محدود شود كه بحث در آنجا روي ريال است. نكته - 10 نوشتن نام گيرنده چك بر روي چك الزامي شود. با ممنوع شدن استفاده از چك به صورت حامل استفاده از چكهاي گمشده و يا سرقتي محدودتر مي شود. نكته - 11 در مورد حسابهاي اعتباري مي توان حداقل سقف استفاده را 25 درصد تعيين كرد كه اين سقف مي تواند با توافق طرفين (بانك و صاحب حساب ) تا سقف درصد 75 افزايش يابد. اين روش راه را براي رفع كمبود نقدينگي و مشكلات اقتصادي واحدهاي توليدي و صنايع باز مي كند. نكته - 12 نوع و تعدادچكبرگهاي دريافتي توسط مشتري و صاحب حساب به دلخواه و نوع فعاليت آنها و نه از طرف بانك تعيين شود. نكته - 13 در مورد چكهاي اعتباري يا نقدي درج جايگاهي براي مشخص شدن نوع كاركرد چك از اين لحاظ كه چك براي تضمين صادر شده يا جهت معامله و غيرتضمين. براي اينكه صادركنندگان چكهايي كه براي ضمانت به نام كسي يا سازمان يا شركتي صادر مي شود پس از بازپس گرفتن دچار مشكل نشوند، وجود جايگاه نوع كاركرد چك الزامي به نظر مي رسد. نكته - 14 در مورد سود سپرده; اگر قرار باشد سود سپرده تا زماني كه چكها نقد نشده اند به صاحب حساب تعلق گيرد اين از نظر شرعي اشكال دارد; پس بايد سود سپرده تا تاريخ صدور چك متعلق به صاحب حساب و از آن زمان به بعد به ميزان مبلغ چك از تاريخ صدور چك به گيرنده چك تعلق گيرد. نكته - 15 نمونه اي از طرح چك مورد نظر را با جزئيات در تصوير مشاهده مي نماييد. اين طرح نمونه چكهاي بند2 1 و (اعتباري و نقدي ) مي باشد. احمد پيرحياتي