Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801022-53596S1

Date of Document: 2002-01-12

آموزش عالي و استانداردهاي توانش سواد اطلاعات سواد اطلاعات به دسته اي از تواناييها اطلاق مي شود كه اشخاص را قادر مي كند زمان نياز به اطلاعات را تشخيص دهند و توانايي آن را داشته باشند كه اطلاعات مورد نياز را بيابند، ارزيابي كنند و از آن به طور موثر استفاده كنند. سواد اطلاعات اهميت فزاينده اي در محيط معاصر كه شاخصه آن تحولات فناوري سريع و افزايش منابع اطلاعات است، به دارد علت پيچيدگي رو به فزوني اين محيط، افراد با گزينه هاي اطلاعاتي متنوع و فراواني سروكار دارند، در مطالعات علمي، در محل كار و در زندگي شخصي خود. اطلاعات از طريق كتابخانه ها، منابع جوامع كوچك، سازمانهاي تخصصي، رسانه ها و اينترنت در اختيار همگان است. اطلاعات به طور روزافزوني به اشكال ناپالوده در اختيار افراد قرار مي گيرد كه باعث طرح پرسشهايي در مورد اصالت، اعتبار و قابليت اعتماد آن مي شود. افزون براين، اطلاعات در رسانه هاي چندگانه از جمله گرافيك، شنيداري و متني موجود است و اينها همه چالشهاي جديدي را در ارزيابي و فهم اطلاعات متوجه افراد مي كند. كيفيت مبهم و كميت گسترنده اطلاعات چالشهاي بزرگتري را در برابر جامعه عرضه وفور مي كند مطلق اطلاعات به خودي خود و بدون خوشه تكميلي تواناييهاي مورد نياز براي استفاده موثر از اطلاعات باعث ايجاد جامعه شهروندي آگاه تر نخواهد شد. سواد اطلاعات مبناي يادگيري در تمام عمر را تشكيل مي دهد كه در همه رشته ها، همه محيطهاي يادگيري و همه سطوح آموزش مشترك سواد است اطلاعات اين توانايي را به يادگيران مي دهد كه بر محتوا مسلط شوند و تحقيقات خود را گسترش دهند، خودانگيختگي بيشتري پيدا كنند و كنترل بيشتري بريادگيري كسب كنند. شخص داراي سواد اطلاعات مي تواند: * ميزان اطلاعات مورد نياز را مشخص كند * به طور موثر و كارآمد به اطلاعات مورد نياز دست يابد * اطلاعات و منابع آن را نقادانه ارزيابي كند * اطلاعات برگزيده را با پايگاه دانش خود تركيب كند * به طور موثر از اطلاعات جهت دستيابي به هدف معين استفاده كند * مسائل اقتصادي، حقوقي و اجتماعي پيرامون كاربرد اطلاعات را بداند و به شكلي قانوني و اخلاقي به اطلاعات دست يابد و از آن استفاده كند. مترجم: وحيد رضانعيمي سواد اطلاعات و فناوري اطلاع رساني سواد اطلاعات با مهارتهاي فناوري اطلاع رساني مرتبط است، اما پيامدهاي گسترده تري براي شخص، نظام آموزشي و جامعه دارد. مهارتهاي فناوري اطلاعات شخص را قادر مي كند از كامپيوتر، برنامه هاي كاربردي نرم افزاري، پايگاههاي داده و ساير فناوريها به منظور حصول به انواع گسترده از اهداف علمي، كاري و شخصي استفاده اشخاص كند داراي سواد اطلاعات ضرورتا برخي از مهارتهاي فناوري را مي آموزند. باوجود همپوشاني قابل توجه با مهارتهاي فناوري اطلاع رساني، سواد اطلاعات حيطه متمايز و گسترده تري از توانش است. مهارتهاي فناوري اطلاع رساني به طور روزافزوني با سواد اطلاعات در هم آميخته مي شود و آن را تقويت مي كند. گزارش سال 1999 شوراي ملي پژوهش آمريكا از مفهوم رواني در كار با فناوري اطلاع رساني پشتيباني مي كند و چندين تمايز سودمند در فهم ارتباط بين سواد اطلاعات، سواد كامپيوتر و توانش وسيع تر فناوري به عمل مي آورد. اين گزارش اظهار مي دارد كه سواد كامپيوتر به يادگيري حفظي كاربردهاي مشخص سخت افزار و نرم افزار مربوط مي شود، در حالي كه رواني كار با فناوري بر فهم مفاهيم اساسي فناوري و كاربرد مشكل گشايي و تفكر نقادانه در استفاده از فناوري تكيه دارد. گزارش يادشده همچنين به بحث در مورد تفاوتهاي بين رواني در كار با فناوري اطلاع رساني و سواد اطلاعات آنگونه كه در نظام متوسطه و آموزش عالي مدنظر است، مي پردازد. از جمله اين تفاوتها تكيه سواد اطلاعات بر محتوا، ارتباط، تجزيه و تحليل، كاوش اطلاعات و ارزيابي است. اما رواني كار با فناوري اطلاع رساني بر فهم عميق فناوري و استفاده از آن كه تدريجا ماهرانه تر مي شود، تكيه دارد. رواني كار با فناوري اطلاع رساني چه بسا نيازمند تواناييهاي ذهني بيشتر از يادگيري حفظي سخت افزار و نرم افزار مرتبط با سواد كامپيوتر باشد، اما تكيه همچنان بر خود فناوري از است سوي ديگر، سواد اطلاعات چارچوب ذهني براي فهم، يافتن، ارزيابي و استفاده از اطلاعات باشد، يعني فعاليتهايي كه تا حدي از طريق رواني در كار با فن آوري اطلاع رساني و تا حدي از طريق روشهاي تحقيقي درست قابل تحقق است، اما مهمترين روش تحقق اين امر بصيرت و تعقل نقادانه است. سواد اطلاعات با ايجاد تواناييهايي كه شايد از فناوري ها بهره بگيرد اما نهايتا مستقل از آنهاست، جرقه اوليه يادگيري در تمام طول عمر را مي زند، آن را حفظ مي كند و پايدار مي گرداند. سواد اطلاعات و آموزش عالي تربيت يادگيرندگان مادام العمر در بطن رسالت نهادهاي آموزش عالي قراردارد. با انتقال تواناييهاي ذهني تعقل و تفكر نقادانه به افراد و با كمك به آنان براي ساخت چارچوبي براي يادگيري چگونه يادگرفتن، دانشگاهها بنيان رشد مستمر افراد را در دوره هاي كاري و نيز در نقش آنان به عنوان شهروندان آگاه و اعضاي جوامع كوچكتر ايجاد مي كنند. سواد اطلاعات يك مولفه اصلي و كمك كننده به يادگيري در تمام طول عمر است. توانش سواد اطلاعات يادگيري را به فراي محيطهاي كلاسي رسمي گسترش مي دهد و همزمان با آنكه افراد كارآموزي مي كنند، در نخستين موقعيتهاي حرفه اي قرار مي گيرند و مسئوليتهاي بيشتري را در تمام عرصه هاي زندگي بر دوش مي گيرند، تمرين، تحقيقهاي خود انگيخته به شخص مي دهد. از آنجايي كه سواد اطلاعات توانش دانشجويان را در ارزيابي، مديريت و كاربرد اطلاعات فراختر مي كند، اكنون چندين نهاد اعتبارگذاري منطقه اي و رشته اي آن را از جمله نتايج اصلي براي دانشجويان مي دانند. دانشجوياني كه در دانشگاههاي سنتي نيستند، اغلب از طريق شبكه ها و كانالهاي ديگر به منابع اطلاعات دسترسي دارند و فناوريهاي يادگيري توزيعي اين امكان را فراهم مي كند كه آموزش و يادگيري در زماني كه آموزگار و دانشجو همزمان در يك محل نيستند، ميسر باشد. وظيفه دشوار كساني كه سواد اطلاعات را در دوره هاي درسي آموزش از راه دور اشاعه مي دهند، ايجاد طيف مناسبي از تجارب يادگيري در مورد منابع اطلاعات است كه در دانشگاههاي سنتي عرضه مي شود. توانش سواد اطلاعات براي دانشجويان آموزش از راه دور بايد قابل مقايسه با توانش براي دانشجويان دانشگاههاي متعارف باشد. آميختن سواد اطلاعات در تمام برنامه هاي درسي در تمام برنامه ها و خدمات و در تمام حيات اداري دانشگاه نيازمند كوشش مشترك اعضاي هيات علمي، كتابداران و مديران است. اعضاي هيات علمي با درسهايي كه مي دهند و مباحثي كه مطرح مي كنند، زمينه يادگيري را فراهم مي كنند. هيات علمي به دانشجويان الهام مي كنند كه چگونه به كاوش ناشناخته ها بپردازند، در مورد بهترين راههاي برآوردن نيازهاي اطلاعاتي، راهنمايي مي كنند و بر پيشرفت دانشجويان نظارت مي كنند. كتابداران دانشگاه ارزيابي و انتخاب منابع فكري مورد نياز در برنامه ها و خدمات را هماهنگ مي كنند، مجموعه ها و بسياري از منابع دسترسي به اطلاعات را سازماندهي مي كنند و دانشجويان و اعضاي هيات علمي را كه در پي اطلاعات هستند، آموزش مي دهند. مديران فرصتهايي را براي همكاري و ايجاد روحيه همكاري بين اعضاي هيات علمي، كتابداران و ساير متخصصان پديد مي آورند كه در پي برنامه هاي سواد اطلاعات اجرا مي كنند و برنامه ريزي و تاسيس هزينه اين برنامه ها را برعهده دارند و منابع لازم را براي ادامه آنها فراهم مي آورند. سواد اطلاعات و اصول آموزشي گزارش كميسيون بوير زير عنوان بازسازي آموزش دوره كارشناسي راهبردهايي را توصيه مي كند كه مستلزم آن است كه دانشجو به طور فعال در صورت بندي يك سوال مهم يا دسته اي از سوالات مهم، پژوهش يا كاوش خلاقانه جهت يافتن پاسخها و مهارتهاي ارتباطي براي انتقال نتايج شركت كند. دوره هاي درسي كه به اين شكل طراحي شوند، محيطهاي آموزشي دانشجومداري ايجاد مي كنند كه پرسش درآن هنجار است، مشكل گشايي محور درس است و تفكر نقادانه بخشي از فرايند است. اين قبيل محيطهاي يادگيري نيازمند توانش سواد اطلاعات است. كسب مهارت در سواد اطلاعات فرصتهاي دانشجويان را براي يادگيري خودانگيخته، چند برابر مي كند. در اين فرايند آنان درگير استفاده از انواع منابع اطلاعاتي به منظور بسط دانش خود، پرسيدن سوالهاي آگاهانه و تقويت تفكر نقادانه براي گسترش هر چه بيشتر يادگيري، خود انگيخته مي شوند. دستيابي به توانش سواد اطلاعات نيازمند اين درك است كه اين خوشه تواناييها رابطه خارجي با دروس ندارد، بلكه با محتوا، ساختار و توالي آن درهم آميخته است. اين يكپارچگي امكان بسياري را جهت افزايش اثر و پيامد روشهاي تدريس دانش آموز مدار مانند يادگيري مشكل مدار، يادگيري شاهد مدار و يادگيري استفهامي پديد مي آورد. دانشجويان با راهنمايي هيات علمي و سايرين در رويكردهاي مشكل مدار، در سطح عميقتري در مورد محتواي رشته مي انديشند كه از رهگذر استفاده انحصاري از كتب درسي و سخنرانيهاي درسي ممكن است. براي كسب بيشترين بهره از يادگيري مشكل مدار، دانشجويان بايد به مهارتهاي تفكر روي آورند كه مستلزم آن است كه آنان در استفاده از منابع اطلاعات در محلها و اشكال مختلف، مهارت پيدا كنند و به اين شكل مسئوليت خود را در قبال يادگيري افزايش دهند. افراد براي دستيابي به اطلاعات لازم جهت تحقيقات، منابع مختلفي در دسترس دارند. يك راه استفاده از يك شبكه، بازيابي اطلاعاتي است، همچون آنهايي كه در كتابخانه ها يا در پايگاههاي اطلاعاتي وجود دارد كه مي توان از هر نقطه به آن دست راه يافت ديگر انتخاب روش تحقيقاتي مناسب جهت مشاهده مستقيم پديده هاست. مثلا پزشكان، باستانشناسان و ستاره شناسان براي شناسايي وجود پديده هاي خاص بيشتر اوقات به تحقيق فيزيكي متكي هستند. افزون براين، رياضيدانان، شيميدانان و فيزيكدانان اغلب براي ايجاد شرايط مصنوعي جهت مشاهده و تجزيه و تحليل تعامل پديده ها از فناوريهايي همچون نرم افزار آماري يا شبيه سازها استفاده مي كنند. درخلال آنكه دانشجويان سالهاي دوره ليسانس و فوق ليسانس را پشت سر مي گذارند، بايد فرصتهاي مكرري جهت جست وجو، ارزيابي و مديريت اطلاعات جمع آوري شده از چند منبع و روشهاي پژوهشي مختص رشته ها داشته باشد. علاقه مندان مي توانند براي آگاهي از استانداردهاي سواد اطلاعات در آموزش عالي به نشاني انجمن كتابداران آمريكا در اينترنت به شرح زير مراجعه كنند: html.acrl/ilintro org/.ala.//WWW:http