Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801021-53581S2

Date of Document: 2002-01-11

ازدواج موقت براي عموم مردم ايران جذابيت ندارد يكي از اساتيد دانشگاه كه علوم ارتباطات تدريس مي كند معتقد است هم اكنون جوانان ايراني به دوره اي از فرهيختگي رسيده اند كه مناسبات اجتماعي خود را مانند انسان هاي مدرن ساير نقاط دنيا بر اساس عقل و منطق تنظيم مي كنند يك واژه زماني در كنار مفاهيم و تعاريف مختلف، معاني و ارزش هاي متفاوتي پيدا مي كند. گاه مقطعي بودن بعضي از مسائل محال به نظر مي رسد و گاه نيز نامحدود بودن تعاريف ديگر، عجيب است. با اين همه زماني كه صحبت از پيوند زناشويي يك زوج به ميان كشيده مي شود انديشيدن به مقطعي بودن آن سوال برانگيز است. هر چند كه بحث ازدواج موقت در جامعه ايراني بعد از سال 57 بارها تكرار شده و اين واژه در كنار واژه متداول صيغه بارها شنيده شده است اما در واقعيت ايراني ها با آن، قرابت چنداني ندارند. به اين معني كه اگر نظرسنجي دقيقي در اين باره صورت بگيرد تعداد كساني كه از جزئيات و نحوه چگونگي انجام اين عمل اطلاع دارند، بسياراندك خواهند بود. از سويي ديگر در حالي كه برخي از مسئولان در ايران از ازدواج موقت به عنوان راه حل مشكل ارتباط دختران و پسران نام مي برند، اما اصولا دختران و پسران ايراني از جزئيات اين قانون چيز زيادي نمي دانند. اما در ايران در مقاطع زماني مختلف بارها دختران و پسران جوان كه در خيابان در حال حرف زدن با هم بوده اند، توسط نيروهاي نظامي دستگير شده اند. هر چند كه اغلب اين دستگيري ها در دادگاه هاي ايران با حكم تبرئه مواجه مي شوند. تبرئه از جرمي كه به هيچ وجه از نخستين لحظات دستگيري مشهود نبوده است. از سويي ديگر قوانين اسلام در مقابل گناهاني كه ممكن است در چنين ارتباطاتي رخ دهد، جانب متهمين را گرفته است. اثبات گناهاني چون ارتباط نامشروع در اسلام بسيار سخت است. مگر اين كه متهمين خود اعتراف كنند. با اين همه، محدوديت هايي از اين دست موجب شد تا در اواسط دهه هفتاد كه حركت هايي نو و تازه در بطن تحولات اجتماعي ايران رخ مي داد، كساني براي پايان دادن به محدوديت هاي موجود، راهكارهايي مذهبي ارائه كنند. زماني كه دختر كوچك رئيس جمهوري سابق ايران، با حمايت از حضور و فعاليت دختران در عرصه هاي مختلف سعي داشت برخي از سدها را بشكند و در همان زمان، وقتي كه موضوع به ظاهر كوچكي مانند دوچرخه سواري زنان و دختران با بازتابها و واكنش هاي شديد مواجه شد، همه دانستند كه كم كردن از محدوديت هايي جدي تر، هزينه هاي بسياري به دنبال خواهد داشت. با اين همه حضور رئيس جمهور خاتمي در ميان جوانان با القابي چون رئيس جمهور نسل جوان يا رئيس جمهور اصلاح طلب اين نويد را به همگان داد كه به زودي در سطوح جدي تر، رفرم هايي اصولي رخ خواهد داد. شايد همين موضوع موجب شده كه اكنون بعد از گذشت 5 سال از حضور خاتمي در بالاترين مقام اجرايي ايران، جوانان معتقدند كه از محدوديت هاي گذشته ديگر خبري نيست. شهرام دانش نوجوان 19 ساله تهراني كه از وضعيت ايران در دهه 60 چيزي به خاطر ندارد در اين باره با صراحت مي گويد كه وضع بهتر شده است. او بر اساس شنيده هايش دهه را 60 دهه اي مي داند كه در آن پسرها نمي توانستند پيراهن آستين كوتاه بپوشند. شهرام با اشاره به وضعيت ظاهري جوانان معتقد است كه به همين نسبت ارتباط دختر و پسر نيز آزادانه تر نگريسته مي شود. ضمن اين كه او درباره جزئيات ازدواج موقت هيچ نمي داند و فقط كلياتي را بر اساس شنيده هايش در ذهن دارد. سمانه كاشاني نيز در يكي از ميادين اصلي تهران (ميدان انقلاب ) در حالي كه به همراه يكي از همكلاسي هاي پسر خود صحبت مي كند راهكاري به نام ازدواج موقت براي ارتباط دختر و پسر را غير ممكن مي خواند: ما مي خواهيم كه با هم حرف بزنيم و در تبادل اطلاعات و آشنايي با هم محدوديتي نداشته باشيم. موضوعي مثل ازدواج موقت جنس اين آشنايي را مشوب مي كند. اين نظر سمانه، نظر بسياري از دختران ديگر نيز هست دختران شايد در مخالفت با بحث ازدواج موقت، بسيار جدي تر از پسران سخن مي گويند. او معتقد است كه ازدواج موقت در جامعه ايراني سرنوشت و آينده دختر را نابود مي كند، چون از نظر او ازدواج موقت نوعي رابطه جسمي در سطح بالا را در مفهوم خود پنهان كرده كه اين از نظر پسرهاي ايراني موضوع بي اهميتي نيست. سمانه توضيح مي دهد كه پسرهاي ايراني در مقابل دختري كه پيش از ازدواج رابطه زناشويي با پسري ديگر را داشته، موضعي خاص دارند: آنها دوست دارند با كسي ازدواج كنند كه قبلا ازدواج نكرده باشد. شايد اين تفكر سنتي، با آن شدت كه سمانه مطرح مي كند در بين جوانان ايراني وجود نداشته باشد، اما پسرها با قاطعيت مي گويند كه حاضر نيستند با دختري كه سابقه ازدواج موقت دارد، ازدواج كنند. شايد همين موضوع موجب شده تا در ايران نسبت به ساير كشورهاي دنيا، خصوصا كشورهاي اروپايي و آمريكا، دخترها از طلاق وحشت داشته باشند. آنها اگر طلاق بگيرند، شانس بسيار اندكي براي ازدواج دوباره با يك پسر دارند و بايد به دنبال شوهري باشند كه او نيز پيش از اين ازدواج كرده باشد. يكي از اساتيد دانشگاه كه علوم ارتباطات تدريس مي كند همه اين نظرات را با خونسردي رد مي كند و معتقد است كه جوانان ايراني اين دوره ها را پشت سر گذاشته اند. او مي گويد كه هم اكنون جوانان ايراني به دوره اي از فرهيختگي رسيده اند كه مناسبات اجتماعي خود را مانند انسان هاي مدرن ساير نقاط دنيا بر اساس عقل و منطق تنظيم مي كنند، اما دكتر مرتضايي كه در يكي از كلينيك هاي تهران روانپزشك است، در مقابل اين نظر، از ضمير ناخودآگاه جمعي مردان ايراني سخن مي گويد كه در تقابل با تفكرات مدرن آنها قرار مي گيرد. مرتضايي معتقد است كه هر چند در طبقات اجتماعي خاصي مسايلي از اين دست كاملا حل شده است اما مردان ايراني هنوز در چنين لحظاتي در مقابل يك دوگانگي قرار مي گيرند. اما جالبترين نكته در بحث ازدواج موقت كساني هستند كه فارغ از همه بحث ها و نظراتي كه در اطرافشان وجود دارد به اين قانون تن مي دهند و ازدواج موقت، انجام علي مي دهند _ ركه يك جوان تحصيلكرده تهراني است مدعي است كه تاكنون چهار بار ازدواج موقت انجام داده. او با صراحت از اين موضوع دفاع مي كند و مي گويد كه اين اتفاق هيچ اشكالي ندارد. اما آيا از نظر همسر آينده او نيز اين اتفاق هيچ مشكلي؟ نيست جالب است كه او در سه ماه اخير به خواستگاري دختري رفته و با او نامزد است. اما نمي خواهد كه او هيچ وقت از روابط زناشويي قبل از ازدواجش مطلع اما شود كساني كه علي به سراغشان مي رود نيز خود ماجرايي ديگر نخستين است بار در خيابان با زني مطلقه آشنا شده خود مي گويد كه او اصلا در بند اين حرف ها نبود. اما به اصرار علي آنها پيش يك نفر مي روند و از او يك برگه كاغذ مي گيرند. برگه كاغذي كه در واقع حكم قانوني - مذهبي حلاليت ارتباط آنها است. البته كشف اخلاق در زندگي علي _ ر، كمي مشكل است. دكتر دلدار، ( روانكاو ) با شنيدن ماجراي علي، با خنده مي گويد: اين فرد صد درصد بعد از ازدواج نيز چنين كاري را انجام خواهد داد. تعبيري كه اين روانكاو از آن با عنوان خيانت ياد مي كند، در ذهن علي يك پروسه بسيار عادي و طبيعي است! با اين حال پديده ازدواج موقت بر خلاف انتظار و نظر برخي از مسئولان (خصوصا نمايندگان مردم در مجلس ) براي عموم مردم ايران جذابيت چنداني ندارد. بحثي كه زماني براي رفع محدوديت ارتباط دختران و پسران مطرح شد، اكنون در حالي مطرح مي شود كه بيشتر طرفداران آن پيش از اين با شخص ديگر عهد ازدواج هميشگي بسته اند. عهدي كه همواره در طول تاريخ زندگي بشر با مفاهيمي چون تعهد و وفاداري گره خورده است و...