Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801017-53553S1

Date of Document: 2002-01-07

در هواي سربي شهر، دوچرخه را سبز ببينيم فرهنگ استفاده از دوچرخه در بيشتر كشورهاي اروپايي نهادينه شده و يك باند از خيابانهاي شهر به دوچرخه سواران اختصاص يافته است دور نيست زماني كه به اتفاق دوستان به كوههاي شميران نزديك و مشرف به تهران مي رفتيم و از بالاي قلل مرتفع البرز، كلان شهر كنوني را نظاره گر مي شديم، بدون هيچ مانع و پرده اي، خيابان ولي عصر ( عج ) را چون نهر باريكي از شمال به جنوب شهر، به راحتي مي ديديم، پاكي و طراوت، چتر خود را بر روي اين ابرشهر گسترده بود و شايد تصور مي كرديم اين نعمت خدادادي بدون هيچ قيد و شرطي مستدام خواهد بود و پيش بيني نمي كرديم كه اين سرسبزي و طراوت پايدار را در كمتر از دو دهه ديگر به خاطرات خواهيم سپرد يا وقتي به اتفاق هم شاگرديها براي برپايي اردوي يك هفته اي به اصفهان سفر كرده بوديم زيبايي متفاوتي را در اين شهر نظاره گر شديم. اكنون 16 سال از آن زمان مي گذرد، وقتي در اغلب اوقات از فراز تهران پرده سياه رنگ دود و غبار مانع از نگاه شفاف به شهر مي شود و يا از طبقه پنجم محل كارم به سختي مي توانم گنبدهاي كبود ميدان امام (نقش جهان ) را پيدا كنم، فقط مي توانم خاطرات گذشته ام را در ذهن، مرور و به پاكي و طراوت گذشته هواي شهر كه حالا كمتر اثري از آن بجاست حسرت بخورم. تك تك ما مسئوليم، در قبال يكديگر، فرزندانمان و آيندگان، كه اين نعمت خدادادي را پاس نداشتيم. با خارج كردن بي مورد اتومبيل از خانه، برخورد بي تفاوت با اشكالات فني خودرو كه هزاران ليتر هواي مسموم را جايگزين هواي پاك كرده و به حلقوم خود، خانواده و ساير شهروندان جامعه فرو مي برد. مسئولي كه به انحاي مختلف مي تواند در كاهش ميزان آلودگي شهرش چاره انديشي كرده و قدمهاي هر چند كوچك ولي موثر بردارد، ليكن بي تفاوت از كنار آن مي گذرد و... آنچه در اين مقاله قصد پرداختن به آن داريم، موضوع استفاده از دوچرخه و فرهنگ دوچرخه سواري است، كه نقش بسزايي در كنترل و مهار آلودگي محيط زيست ايفا مي كند. دوچرخه يك پديده نسبتا قديمي تر از ساير وسايط نقليه از چنان ويژگيهايي برخوردار مي باشد كه با وجودتولد اتومبيل هاي دوستدار طبيعت (خورشيدي ) و كم آلاينده هاي مدل بالا، نه تنها جايگاه خود را حفظ كرده، بلكه رشد فزاينده مصرف را در انواع و ابعاد گوناگون در ميان اغلب كشورهاي صنعتي و برخي كشورهاي در حال توسعه داشته است. شايد استفاده گسترده از دوچرخه، در كشورهاي آسياي دور نظير چين، بيشتر ريشه در اقتصاد اين كشورها داشته باشد. اما استفاده از اين وسيله مفيد در كشورهاي صنعتي پيشرفته ريشه اقتصادي نداشته يا لااقل به عنوان ويژگي با اولويت پايين تري تلقي مي شود. فرهنگ استفاده از دوچرخه در خيابانهاي اغلب كشورهاي اروپايي چنان نهادينه شده است، كه يك باند از بيشتر خيابانهاي شهر، با رنگ قرمز (آسفالت قرمز يا سنگفرش قرمز ) و به عرض حداكثر 50 سانتي متر از ساير باندهاي خيابان جدا شده و يا لااقل يك خطكشي ساده در كنار خطكشي مخصوص پارك اتومبيل ها، براي اين منظور در نظر گرفته شده و با چاپ نمادي از دوچرخه، هشدارهاي لازم به خودروهاي عبوري در نزديك نشدن به اين باند داده مي شود. و يا در جاهايي كه عرض پياده رو به اندازه كافي وسيع است، امتداد اين مسير را در پياده روها ايجاد نموده اندو كليه عابرين موظف به رعايت حقوق اختصاصي دوچرخه سواران مي باشند. اين تمام قصه نيست، دوچرخه سوار از حقوقي مشابه پياده برخوردار مي باشد اما بايد برخي مقررات به شرح زير را نيز مدنظر داشته و رعايت كند: ) 1 تنها از مسيرهاي تعيين شده عبور نمايد. ) 2 وسيله خود را در پشت چراغ قرمز متوقف و پس از سبز شدن چراغ راهنماي دوچرخه سوار، حركت كند. ) 3 از صندلي و كلاه ايمني مناسب براي كودكاني كه سوار مي كند استفاده كند. ) 4 به برخي مناطق ممنوعه كه توسط تابلو تعيين مي شود وارد نشود. ) 5 دوچرخه را صرفا در نقاط تعيين شده در مقابل فروشگاهها، مدارس، بيمارستانها، پاركها و.. پارك و قفل كند. ) 6 در صورت بستن هرگونه ارابه كه توسط دوچرخه كشيده از مي شود، علايم هشداردهنده لازم استفاده نمايد. ) 7 كودكان كمتر از 12 سال توسط والدين يا بزرگترها همراهي شوند. ) 8 هرگونه بسته كوله و وسيله اي كه بر روي ترك دوچرخه گذاشته مي شود توسط كشهاي مخصوص مهار شود. تعداد دوچرخه سوار با وجود محدوديتها و قوانين وضع شده، چنان بالاست كه بعضا در خيابانها، تعداد دوچرخه سواران بيشتر از وسايط نقليه موتوري به چشم مي خورند. دوچرخه هاي مورد استفاده مردم، الزاما دنده اي، مدل بالا و آنچناني نيست و شايد به جرات بتوان گفت بيش از 50 درصد دوچرخه هايي كه توسط مردم اعم از دانش آموز، دانشجو، كارمند، كارگر و.. استفاده مي شود ساده، ارزان قيمت و دوچرخه هايي است كه به قول خودمان از مد افتاده اند پير، زن، جوان، مرد و كودك و از اقشار و طبقات مختلف جامعه با انگيزه هاي ورزش و حفظ سلامتي خود و جامعه، حفظ سلامت محيط زيست و انجام ارزان امور روزمره به نوعي از اين وسيله استفاده مي كنند. كمتر كسي است كه دوچرخه نداشته و از آن بهره خانمها نبرد براي خريد روزمره، دانش آموزان براي رفتن به مدرسه و كارمندان براي رفتن به سر كار و به طور كلي براي انجام امور روزمره از اين وسيله خوب استفاده مي كنند. حتي در قطارهاي بين شهري واگنهايي براي اين منظور در نظر گرفته شده است كه عندالزوم دوچرخه سوار بتواند وسيله اش را همراه خود جابجا كند. برگرديم به ميهن عزيزمان ايران و مثلا اصفهان كه شايد نسبت به ساير شهرهاي كشور اين فرهنگ را بيشتر نهادينه ساخته است. اگر چه در سالهاي اخير، حركتهاي مثبتي در اين خصوص انجام شده و در بعضي معابر (عمدتا به موازات پاركها ) مسيرهاي، ويژه اي براي حركت دوچرخه سوار ايجاد شده است; اما اين اقدامها كافي نيست، آيا وقت آن نرسيده است كه ما هم از اين وسيله مفيد بطور گسترده تر و برنامه ريزي شده تر بهره؟ ببريم آيا هشدارهايي كه مكررا توسط سازمانهاي محيط زيست به صورت خبر، گزارش، فيلم و... داده مي شود كافي نيست تا راههاي كاهش آلودگي هوا را با الگوبرداري از كشورهاي صاحب تجربه، ما نيز تجربه؟ كنيم فوايد و ويژگيهاي استفاده از اين وسيله كارآمد را بار ديگر از نظر مي گذرانيم: ) 1 ورزش مفرح و سالم كه سطح سلامتي جسمي و روحي افراد جامعه را بالا برده و بالطبع از درصد بيماريها و مصرف داروها مي كاهد. ) 2 وسيله اي ارزان عاري از هرگونه آلايندگي محيطزيست و مفيد براي انجام امور روزانه و رفت و آمدهاي داخل شهري. ) 3 بالا رفتن سطح اشتغال كليه صنايع بالادست و پايين دست اين وسيله و به تبع آن كاهش بزهكاريهاي جامعه. ) 4 وسيله اي مناسب براي پر كردن اوقات فراغت اقشار مختلف جامعه. ) 5 استفاده گسترده از آن موجب كاهش ميزان آمد و شدهاي وسائطنقليه موتوري و به تبع آن كاهش مصرف سوختهاي فسيلي و باعث ايجاد ترافيك روان در خيابانهاي شهر خواهد شد. ) 6 ارتقاي سطح كيفي ورزش دوچرخه سوراي و حضور موثرتر در ميادين و مسابقات ورزشي. در جامعه ما كه شايد ريشه در فرهنگ و آداب و رسوم ما داشته باشد برخي قيد و بندهاي بي اساس را در زندگي خود چنان وارد ساخته ايم كه بعضا ناچاريم برخي سختيها را تحمل كنيم تا كوچكترين لطمه اي به شان و شئونات ساختگي افكارمان وارد نشود. مثلا يك مدير يا يك تاجر استفاده از دوچرخه را در شان خود نمي بيند و عليرغم آگاهي كافي از مزاياي اين وسيله، حاضر به استفاده از آن نمي شود. جالب اينجاست، آنها كه خود چنين مقيدند، همين انتظار را از ديگران نيز دارند، يعني چنانچه يك فرد روحاني سوار بر موتور سيكلت را ببينند، بر وي خرده مي گيرند و مي گويند: حاج آقا هم سوار موتور شده اند... كمااينكه زماني حتي رانندگي بانوان را در جامعه نمي پذيرفتند. نهادينه سازي اين حركت سبز در ميان بانوان، به معني ترويج ابتذال نيست بلكه مي توان با وضع قوانين و شرايط استفاده بانوان، آنها را نيز از مزاياي استفاده از اين وسيله مفيد بهره مند ساخت. طراحي و ساخت دوچرخه هاي ويژه استفاده بانوان مي تواند نقش بسزايي در ترويج فرهنگ سالم و اسلامي استفاده از دوچرخه داشته باشد. آنچه مي توان در مسير نهادينه سازي فرهنگ استفاده از اين وسيله كارآمد به كار بست را مي توان به شرح ذيل برشمرد. اميد آنكه كليه صاحبنظران و كارشناسان پيرامون اين موضوع نقطه نظرات مفيد خود را ارائه نمايند. ) 1 خطكشي بخشي از معابر پياده و سواره به منظور استفاده دوچرخه سواران. ) 2 نصب تابلوهاي راهنمايي در تقاطع ها و در مسير حركت دوچرخه ها. ) 3 ذكر فوايد و آثار استفاده از دوچرخه در كليه مراكز آموزشي (از دبستان تا بالاتر ) و آموزش استفاده صحيح از دوچرخه و لوازم جانبي. ) 4 برنامه ريزي تعاونيهاي توزيع سراسر كشور جهت تهيه و در اختيارگذاري اقساطي دوچرخه. ) 5 برگزاري (تداوم و توسعه اقدامهاي كنوني ) مسابقات محلي دوچرخه سواري در سنين مختلف، با هماهنگي و همكاري نيروهاي انتظامي، فدراسيون دوچرخه سواري و شهرداريها. ) 6 تشويق كارمندان و كارگران نهادهاي مختلف دولتي و خصوصي به استفاده از دوچرخه در آمد و شدهاي (نزديك ) روزانه. ) 7 ايجاد پاركينگهاي دوچرخه در مقابل فروشگاهها پاركها و ساير نقاط پررفت و آمد شهر. ) 8 ارتقاي سطح كيفي توليدات داخلي منطبق با استانداردهاي جهاني و متناسب با نياز مشتريان و توان خريد از سوي توليدكنندگان اين صنعت. ) 9 ايجاد مراكز كرايه دوچرخه در نقاط پررفت و آمد تفريحي و سياحتي، كه از اين نقاط به عنوان پاركينگ دوچرخه نيز مي توان بهره اين برد، مراكز مي تواند توسط شهرداريها و يا با كمك و مساعدت آنها و توسط بخش خصوصي ايجاد شوند. مهندس منصور يزدي زاده