Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801017-53546S3

Date of Document: 2002-01-07

يادداشت اقدامات زيربنايي دولت براي مقابله با فساد اقتصادي در شماره گذشته به نقش سيستم كنترلي - و نه فقط نهاد كنترلي - در جلوگيري از فساد اقتصادي اشاره شد. در سيستم كنترلي فعاليت ها و عملكرد اقتصادي افراد و سازمان ها نه صرفا از بيرون سازمان بلكه به طور دروني و در يك مكانيزم مورد نظارت قرار در مي گيرد اينجا تاكيد مي شود كه در فرآيند هر فعاليت اقتصادي قواعد و شيوه هايي رعايت شود تا در عمل نواقص و عيوب آشكار شوند و چون به عنوان يك پيش فرض پذيرفته مي شود كه هيچ كس مصون از خطا و انحراف نيست مناسبات طوري سازمان دهي مي شود كه نقد و ارزيابي يا حتي بازرسي و كنترل جزئي از فعاليت هاي روزمره سيستم باشد برخلاف شيوه سنتي كه در آن به فرآيند تحقق اعمال و رفتار توجه نمي شود و فقط فرآورده و محصول نهايي ديده مي شود كه ديگر كار از كار گذشته است. يكي از مصاديق آن قواعد و روش ها اين است كه فعاليت اقتصادي شفاف باشد به طوري كه آمار و اطلاعات همه فعاليت هاي اقتصادي به راحتي و بدون اينكه نياز به تخصص ويژه اي باشد يا مستلزم برخورداري از ارتباط خاصي با نهادهاي برخوردار از اطلاعات باشد در اختيار همگان قرار گيرد. اقتصاد ايران متاسفانه به طور تاريخي از اين جنبه رنج برده است و مي برد. به عنوان آخرين مثال چندي پيش در مراسم انتخاب صد شركت برتر اعلام شد كه آمار دقيقي از تعداد شركت هاي خصوصي وجود ندارد. يا اينكه اطلاعات روشني در مورد عملكرد برخي از شركت هاي معظم دولتي در دست نيست. همچنين در گزارش هاي مختلف عنوان شده است كه هزينه تمام شده سوخت يا مكالمه تلفني و.. در اقتصاد ايران روشن نيست. اين ابهام ها به آنجا منجر شده است كه نقش دولت در اقتصاد نيز در هاله اي از ابهام مانده است. در ارقام رسمي حدود 26 درصد توليد ناخالص داخلي به فعاليت هاي دولتي اختصاص دارد اما با معيارهايي ديگر بيش از 80 درصد فعاليت هاي زيربنايي در اختيار دولت است. طبيعي است اختلاف اين دو رقم به تفاوت در معيارهاي محاسبه نقش و وزن عوامل توليد در فعاليت اقتصادي بستگي دارد. البته دولت در لايحه بودجه 81 كه اخيرا تقديم مجلس كرد تلاش قابل تقديري براي شفاف سازي عمليات مالي خود داشته است. دولت، رديف هاي درآمدي و هزينه اي را مطابق طبقه بندي هاي استاندارد بين المللي تنظيم كرده است. در اين بودجه درآمدها و هزينه ها با تعاريف جديد به صورت طبقه بندي شده تنظيم شده اند و تعاريف هريك نيز در ابتدا ارائه شده است. در اين لايحه تمام منابعي كه ماهيت غيردرآمدي داشته اند مانند فروش اوراق مشاركت، واگذاري شركت هاي دولتي و استقراض به بخش منابع حاصل از واگذاري دارايي هاي مالي منتقل شده اند و ميزان دقيق آنها نيز اعلام شده است. هزينه هاي جاري شفاف شده اند و به دو بخش هزينه ها و اعتبارات تملك دارايي هاي سرمايه اي تقسيم اين شده اند اصلاحات كه در اينجا فرصت بيان همه آنها نيست باعث شده اند كه عمليات حسابداري ملي كشور شفاف شود و شفاف شدن درآمدها و هزينه ها نيز به طور سيستماتيك (براساس بحثي كه در مورد سيستم كنترلي شد ) باعث مي شود كه كنترل و نظارت بر عملكرد مالي دولت تسهيل شود. همان طور كه ملاحظه مي شود يكي از پيش فرض هاي برقراري سيستم كنترلي كه به موجب آن نظارت و كنترل به صورت دروني اعمال مي شود با شفاف شدن شيوه حسابداري دولتي و طبقه بندي سرفصل هاي درآمدها و هزينه ها تامين شده است. دولت با پيش قدم شدن در اعمال اين سيستم و شفاف كردن عمليات مالي خود مقابله با فساد اقتصادي را آغاز كرده است. اما همان طور كه بيان شد مقابله با پديده فساد اقتصادي به شفاف سازي در هر دو عرصه اقتصادي و سياست بستگي دارد. اين بحث را در شماره آينده نيز ادامه خواهيم داد.