Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801015-53519S1

Date of Document: 2002-01-05

روش 6 براي آموزش حس كنجكاوي در كودكان * هر رفتاري را كه دوست داريد فرزندتان به طور اتوماتيك انجام دهد جلوي او انجام دهيد. كودكتان دقيقا رفتارهاي شما را كپي برداري مي كند منظره عجيبي بود. مردي كنار آبشار ايستاده بود، به آبي كه فرو مي ريخت نگاه مي كرد و سرش را از اين طرف به آن طرف كج مي كرد. با نگاه دقيق تر متوجه شدم كه انگشتان دست راست را به سرعت جلوي صورتش بالا و پايين مي برد. من كلاس هفتم بودم و همراه شاگردان كلاس علوم از دانشگاه برينستون بازديد مي كردم وآن مرد آلبرت اينشتين بود. او براي دقايق متمادي در سكوت، انگشتانش را تكان داد. سپس برگشت و پرسيد: آيا مي تواني اين كار را؟ بكني آيا مي تواني قطرات آب را تك تك؟ ببيني به تقليد از او، انگشتانم را باز كردم و در مقابل چشمانم بالا و پايين بردم. ناگهان ريزش آبشار در نظرم متوقف شد و به صورت قطرات مجزا درآمد. ما مدتي آنجا ايستاديم و روش مان را تكميل كرديم. هنگامي كه پروفسور مي خواست برود، در چشمان من نگاه كرد و گفت: هرگز فراموش نكن كه علم يك جور اكتشاف و تفريح است. اكنون بعد از گذشت نيم قرن، حرفه خود را وقف آن كرده ام كه حرف اينشتين را به گوش كودكان و نوجوانان تمام دنيا برسانم: علم يعني اكتشاف و اكتشاف مفرح است. متاسفانه در گذشته كمتر مدرسه اي علم را به صورتي جذاب و جالب ارائه مي داد. در آموزش علوم، به اندازه آموزش زبان هاي خارجي، حتي از آن هم بيشتر، فقط از كلمات استفاده مي شد. كتابهاي علمي به اندازه فرهنگ هاي لغت بي روح بودند. در نتيجه بسياري از كودكان فكر مي كردند كه علم فقط مختص افراد باهوشي مثل اينشتين است. نكته جالب اين جاست كه هر كودكي بالفطره يك دانشمند است. از روي غريزه مشتاق است كه دنياي اطرافش را كشف كند. به راحتي مي توان كاري كرد كه او از علم لذت ببرد. به اصطلاحات علمي گوناگون يا تجهيزات آزمايشگاهي گرانقيمت نيازي نيست. فقط كافي است در حس كنجكاوي كودك شريك شويد. براي اينكه كودكتان از علم ودانش لذت ببرد، از تكنيك هاي زير استفاده كنيد. به سوالات او گوش كنيد زماني من از يك مدرسه ابتدايي در روستايي در فلوريدا ديدن كردم تا به عنوان يك متخصص درباره علم سخنراني كنم. كودكان از من سوالات كليشه اي درباره ميزان تحصيلاتم، حقوقم و اينكه آيا شغلم را دوست دارم يا؟ نه پرسيدند. وقتي جوابشان را دادم، مدتي در سكوت رو در روي يكديگر نشستيم، سپس من گفتم: حالا كه فهرست سوالات شما تمام شده آيا خودتان درباره علم سوالي؟ نداريد بعد از مكثي طولاني، پسري دستش را بالا برد و پرسيد: آيا شما تا به حال غذاخوردن ملخ را؟ ديده ايد من خواستم علف را مثل او بخورم ولي دل درد گرفتم،؟ چرا اين آغاز سيلي از سوالات مختلف بود كه نزديك دو ساعت طول كشيد. چه چيز باعث مي شود اشك؟ بريزيم عنكبوت هاي كوچك مواد اوليه تارهايشان را از كجا؟ مي آورند اگر جواب سوالهاي كودك را نمي دانيد اشكالي ندارد بگوييد: نمي دانم، اما شايد به كمك يكديگر بتوانيم بفهميم. آن وقت مي توانيد با هم به جواب سوال برسيد. گاهي اوقات، فرزندتان اكتشاف خود را بدون شما شروع مي كند. مادري كودك سه ساله اش را در حال پرتاب تخم مرغ روي كف آشپزخانه يافت. دختر بچه گفت: مادر، اين توپ ها به هوا نمي روند، كمي روحيه طنز و آرامش در چنين مواردي به شما كمك خواهد كرد. حقايق را مثل قصه بگوييد حتي اگر پاسخ كودك را مي دانيد، در مقابل انگيزه پاسخگويي سريع، مقاومت كنيد. براي بحث نقطه شروع قائل نشويد. اين كار باعث تقويت تصور غلطي مي شود كه كودكان اغلب در مدرسه ياد مي گيرند: علم فقط مجموعه اي از حقايق است كه بايد در ذهن نوجوانان انباشته شود. علم قابل توصيف است. چند سال پيش در پروازي به اروپا، كنار پسري كه كلاس ششم بود نشسته او بودم كه مرا در حال تحليل اطلاعات با كامپيوتر همراه مشاهده مي كرد، پرسيد: وقتي كارت تمام شود جوابها را از كجا پيدا؟ مي كني من گفتم هيچ كتابي وجود ندارد كه جواب مسئله مرا داشته باشد، من بايد خودم جوابها را پيدا كنم. پسر گفت: پس لابد معلم ات به تو خواهد گفت كه جوابت درست است يا؟ نه من پاسخ دادم: نه، من نتايجم را به ديگران نشان مي دهم و پاسخم را هم شرح مي دهم و ما درباره اش بحث مي كنيم. او سماجت كرد كه و بعد، آيا معلم ات به تو خواهد گفت كه جوابت درست؟ است من گفتم نه، متاسفانه نه. او با همدردي آهي كشيد و گفت بعضي معلم ها اينطوري اند ديگر. براي آن پسر، دنيا پر از جوابهاي درست و غلط است. او نفهميده كه علم فقط عبارت از حقايق نيست، بلكه مي تواند عبارت از معنايي باشد كه افراد به آن مي دهند. بهترين راه جواب دادن به سوال كودكتان شروع داستان سازي به كمك خود اوست. اگر پرسيد كه چرا شب تاريك؟ است بگذار بگوييد ببينم چه تفاوتي هست كه شب از روز تاريك تر است اگر نداند كه زنبورها كجا زندگي مي كنند، بگوييد بگذار ببينم، شايد بفهميم كجا؟ مي روند هميشه بگوييد: بگذار ببينم! به آنها فرصت فكر كردن بدهيد - 1 همه از كودكان بزرگتر انتظار دارند كه سريع جواب تحقيقات بدهند انجام شده در سه دهه گذشته نشان مي دهد وقتي از نوجوانان سوالي مي شود، معمولا براي شنيدن پاسخ يك ثانيه يا كمتر صبر مي كنند وبراي كودك فرصت فكر كردن وجود ندارد. در حالي كه اگر زمان پاسخگويي نوجوانان به سه ثانيه يا بيشتر افزايش يابد، پاسخ آنها منطقي تر، كامل تر و خلاقانه تر خواهد بود. مي توانيد به كودك بگوييد به چه فكر كند، ضمنا به او فرصت دهيد براي خودش هم فكر كند. اگر كودكي جواب غلط داد، آرام و صبور باشيد. شما مي توانيد در فرصت كافي، باطرح چند سوال راهنما، كمكش كنيد. زبان خود را نگه داريد زماني كه كودك مشغول يك بحث علمي است، با گفتن درست است يا، خيلي خوب حرفش را قطع نكنيد. اين تشويق هاي كلامي زماني موثر است كه در ازاي يك رفتار پسنديده باشد. اما در بحث هاي علمي، تشويق هاي كوتاه و بريده مي تواند علامت پايان دادن به بحث باشد. به جاي آنكه بگوييد جالب است يا من هرگز اين طور به مسئله فكر نكرده بودم يا بگذاريد بحث ادامه يابد، يا با طرح سوالات و نظريات تازه، بحث را جهت هرگز دهيد كودكتان را وادار به عمل فكر كردن اين نكنيد كار معني ندارد، زيرا كودكان بدون اين كه شما بگوييد، معمولا در حال تفكرند. اين كار بحث را به ايفاي نقش تبديل مي كند. كودك سعي مي كند در كوتاهترين جمله ممكن، جوابي را كه شما مي خواهيد پيدا كند تا مورد نكوهش شما قرار نگيرد. تجربيات را با كلام به كودك نگوييد بلكه نشان دهيد تجربيات واقعي و طبيعي، بسيار به يادماندني تر از آن چيزي است كه كودك از كتاب يا برنامه تلويزيوني به دست مي آورد. بگذاريد كودكتان با ذره بين نوك انگشتانش را نگاه كند تا متوجه شود چرا قبل از شام از او مي خواهيد كه دستش را با آب و صابون؟ بشويد به جاي اينكه توضيح دهيد كپك چيست، مقداري از آن را روي تكه اي نان پرورش دهيد. به جاي اين كه بگوييد آب بخار مي شود، كتري آب را جوش آوريد و بگذاريد بخار را ببيند. در بيش از 150 شهر آمريكا، موزه هاي علمي فرصت بيشتري را نسبت به آموزش شفاهي اختصاص مي دهند. ديش هاي صدا نشان مي دهند كه چگونه امواج صوتي حركت مي كنند. اگر كودكتان را به موزه برديد برايش مسير تعيين نكنيد، اجازه دهيد خودش راه را انتخاب كند و آن چيزي را كه به نظرش جالبتر است كشف كند. به او كمك كنيد تا كاردستي بسازد فعاليت هاي روزمره، آموزش هاي جذابي فراهم مي كنند. كودك مي تواند با هوا كردن يك بادبادك درس هاي مهمي درباره فيزيك و مكانيك ياد بگيرد. خودتان با چوب سبك، نخ و كاغذ به كمك او يك بادبادك بسازيد. در پايان يك بعدازظهر او تجربيات زيادي همراه با نتايج علمي خواهد گرفت. او كشف خواهد كرد كه چگونه جهت و شدت باد در ارتفاعات مختلف عوض مي شود و ساختن بادبادك خودش يك مشوق هر است چه آن را بهتر بسازيد بالاتر و سريعتر پرواز خواهد كرد. همچنين مي توانيد با همكاري يكديگر يكي را بسازيد تا مشاهده كند كه چگونه طراحي سرعت را تحت تاثير قرار مي دهد. گياه پرورش دهيد تا اثرات آب و نور خورشيد را مشاهده كند. با بلوك يك آسمان خراش بسازيد تا ببيند كدام روش پايدارتر است. هنگام خريد اسباب بازي، بلوك از هر نوعي كه باشد (چوبي يا پلاستيكي ) ازآنهايي كه داخل هم قرار مي گيرند براي طرح هاي ساختماني عالي است. اسباب بازي اي انتخاب كنيد كه كودكتان بتواند با آن طرحهاي زيادي ايجاد كند و بتواند آنها را چند تكه كند و دوباره به يكديگر بچسباند. با سهيم شدن در كنجكاوي كودك، مي توانيد درس هاي باارزشي به او بدهيد تا در قلمرو علم پيشرفت كند. او ياد خواهد گرفت در مقابل مشكلات پايداري كند، تا بتواند تجربه كند. او خواهد ديد كه يادگيري كار پرزحمتي نيست و چيزي نيست كه فقط در مدرسه امكان پذير باشد بلكه يادگيري چيزي است كه در تمام عمر و هر روزه بايد از آن برخوردار شد. جلوي كودكتان كتاب بخوانيد هر رفتاري را كه دوست داريد فرزندتان به طور اتوماتيك انجام دهد جلوي او انجام دهيد. كودكتان دقيقا رفتارهاي شما را كپي برداري مي كند. مثلا اگر دوست داريد فرزندتان درآينده به ديگران كمك كند و رفتار نوعدوستانه اي داشته باشد به همراه او يك ظرف آش يا ميوه براي همسايه يا اقوامتان ببريد. او دقيقا رفتارهاي شما را ثبت و ضبط مي كند و سپس در زمان آينده انجام مي دهد. از دوران طفوليت نيز سعي كنيد كودكتان شما را در حال مطالعه كتاب ببيند. بهتر است داستانهاي مختلف را از روي تصاوير رنگي كتابها برايش بيان كنيد. او به طور ناخودآگاه ياد مي گيرد كه با كتاب انس و الفت بگيرد و در تمام دوران حياتش از كتابهاي گوناگون به عنوان سرمايه هاي گرانقدري استفاده كند و مطالعه براي او به صورت يك عادت درمي آيد و شما احتياج نداريد كه در مدت تحصيل او حرص و جوش تكاليف و درس خواندش را داشته باشيد. منبع: ريدرزدايجست ترجمه: منصوره آرام فرد