Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801015-53516S3

Date of Document: 2002-01-05

يادداشت گسترش فساد اقتصادي در شرايط غيرشفاف در شماره هاي گذشته در پاسخ به اين سوال كه چرا با وجود اين همه نهادهاي نظارتي و بازرسي - كه اسامي و شرح وظايف آنها برشمرده شد -و قوانين شديد و غليظ - كه احكام آنها براي مجازات جرايم مالي بيان شد - فساد اقتصادي در كشورمان رواج يافته است توضيح داده شد كه وقتي براي برخي افراد و نهادها حق ويژه ايجاد مي شود پيدايش و رواج فساد اقتصادي و سوءاستفاده مالي غيرقابل اجتناب است. حق ويژه يا شرايط ويژه گاهي به دليل برخي خصوصيات ساختاري اقتصاد براي بعضي افراد و نهادها ايجاد مي شود. به عنوان مثال تعدد نرخ ارز و اعطاي اختيار توزيع ارز به قيمتي پايين تر از بازار به افراد و سازمان هايي خاص، برقراري موانع غيرتعرفه اي كه موجب ايجاد محدوديت در مناسبات بازرگاني مي شود و وجود اختيارات و موقعيتي خاص براي هيات حاكمه تا بتواند شرايط تبعيض آميز در فعاليت هاي صنعتي برقرار كند يا اعتبارات را به تشخيص خود اختصاص دهد ازجمله مواردي هستند كه زمينه فساد اقتصادي را فراهم مي كنند. اما اين شرايط ويژه ممكن است غير از مناسبات ساختاري اقتصاد به دليل وجود برخي شرايط اجتماعي و سياسي نيز ايجاد شود. به عنوان مثال وقتي يك اقتصاد نباشد شفاف طبيعي است برخي افراد و نهادها از يك رانت اطلاعاتي برخوردار مي شوند و اين رانت اطلاعاتي بدون ترديد رانت اقتصادي را نيز ايجاد خواهد در كرد يك اقتصاد غيرشفاف عمليات اقتصادي هيات حاكمه از ديد ناظران مستقل بيروني قابل رديابي و ارزيابي نيست. ميزان بعضي هزينه ها و منابع مصرف آنها روشن نيست. حتي معلوم نيست مثلا در يك فعاليت اقتصادي براي عوامل چقدر هزينه شده است. واقعا معلوم نيست كه به يك فعاليت مشخص اقتصادي چقدر منابع مالي تزريق شده است! ارزش اقتصادي تزريق اين منابع مالي با چه معيارهايي محاسبه شده و آيا اساسا ارزش منابع تامين اعتبار در هزينه نهايي پروژه محاسبه شده؟ است آيا به عنوان مثال هزينه انرژي يا حقوق و دستمزد در يك فعاليت اقتصادي به طور واقعي محاسبه شده؟ است اگر معيارها و مباني محاسبه عوض شود آيا باز آن فعاليت، توجيه اقتصادي؟ دارد به علت شفاف نبودن ميزان درآمدها و هزينه، نحوه تامين درآمدها و مبناي تخصيص هزينه ها نيز پنهان مي ماند. در اين شرايط است كه افرادي مي توانند از موقعيت هاي ويژه خود استفاده كنند. از اينجا به بحث بعدي مي رسيم و آن اينكه استفاده از موقعيت ويژه آن هم در اقتصاد غيرشفاف در شرايطي خاص امكان پذير است. شرايطي كه اطلاعات و آمار پنهان مي ماند و گردش اخبار با مشكل مواجه مي شود. اما گردش طبيعي اخبار و انتشار منظم آمار شرايط سياسي و اجتماعي خاصي را مي طلبد كه در شماره آينده به آن مي پردازيم.