Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801014-53508S3

Date of Document: 2002-01-04

مسيح در چه روزي متولد؟ شد گارون ساركسيان تاريخ دقيق تولد حضرت مسيح روشن نيست. مسيحيان جهان از آغاز پيدايش دين مسيح تا سده 4 ميلادي به طور يكپارچه تولد حضرت مسيح و غسل تعميد او را در روز 6 ژانويه جشن اما مي گرفتند از سده 4 ميلادي برخي كليساهاي پرنفوذ رومي و يوناني تاريخ زادروز مسيح را تغيير داده روز 25 دسامبر را به عنوان روز تولد او پذيرفتند. كليساي حواري ارمني اين تغيير را نپذيرفته و از آغاز بنيانگذاري (سال م ) 301 تاكنون زادروز عيسي مسيح را در روز ششم ژانويه جشن گرفته است. حال ببينيم اين تفاوت چرا و چگونه پديد آمد. بديهي است كه حضرت عيسي مسيح باني يك شريعت و يك كليسا بوده است. اما مي بينيم كه اكنون كليساهاي گوناگون و مستقلي وجود دارند و هر كليسا داراي اصول، شيوه اداري، مراسم و آيين هاي خود ويژه اي است كه با ديگر كليساها تفاوت دارد. كليسا واژه اي است يوناني ( Ekklesia) به معني جلسه عمومي يا ساختماني كه جلسه در آن برگزار مي شود. عموم مسيحيان بر اين باورند كه كليسا نماد استقرار حكومت آسماني در زمين است و حلقه اي است ميان خداوند و بنده ديندار، يا به ديگر سخن، پيوندي است ميان آسمان و زمين. براي وضع اصول مسيحيت، تاكنون همايش هاي بسياري با شركت علماي دين برگزار شده كه انتخاب روز 25 دسامبر به عنوان روز تولد مسيح نيز در چهارمين همايش به سال 451 ميلادي صورت گرفته است. كليساي ارمني مصوبات اين همايش را نپذيرفت، اما به مصوبات سه همايش پيشتر وفادار ماند و به ياد آن ها جشن ها و مراسم خاصي برقرار نمود. نخستين همايش كليساهاي جهان در سال 325 ميلادي در شهر نيقيه در آسياي صغير و در روزگار قسطنطين كبير صورت گرفت. تعداد 318 اسقف از سراسر دنياي مسيحي در آن شركت داشتند و عقايد آريوس، كشيش ارشد كليساي اسكندريه را محكوم كردند. رهبر ديني ارمنستان به نام آريستاگس، كه پسر گريگور قديس و از دودمان پارتيان بود، نيز در اين همايش شركت داشت آگاتانگغوس مورخ ارمني سده 5 ميلادي به اين رويداد اشاره مي كند و جزئياتي از آن را ارائه مي دهد. پس از همايش نيقيه دو همايش ديگر در سال هاي 381 ميلادي با شركت 150 عالم مسيحي در شهر قسطنطنيه و سال 431 ميلادي با شركت 200 اسقف در شهر افسس برگزار شد. آن ها نيز در رد برخي عقايد انحرافي و محكوميت آن ها راي دادند. مصوبات اين همايش ها نيز از سوي ارمنيان، پذيرفته شد. كليساي كاتوليك رم نخستين كليسايي بود كه در سال 6335 م روز تولد حضرت مسيح را از 6 ژانويه به 25 دسامبر تغيير داد. پس از آن كليساي قسطنطنيه در 379 م كليساي كاپادوكيه در 380 م و كليساي انطاكيه در 386 م اين تغيير را پذيرفتند. نخستين اختلاف ميان كليساي ارمنستان و كليساي يوناني در سال 374 م روي داد. در آن زمان كليساي حواري ارمني به فرمان پادشاه ارمنستان، از تابعيت اسقف شهر سزايا دست كشيد و تبديل به يك كليساي مستقل گشت. البته اين حركت ارتباطي به مسايل عقيدتي نداشت و بيشتر يك حركت سياسي بود، با اين هدف كه ارمنيان را از زير نفوذ فرهنگ يوناني بيرون آورد. پاوستوس بوزاند مورخ ارمني سده 5 ميلادي در كتاب خود از اين رويداد سخن گفته است. چنان كه گفته شد تغيير زادروز حضرت مسيح از 6 ژانويه به 25 دسامبر نخستين بار در سال 451 م در همايش كالسدون رسميت يافت اما روز غسل تعميد او همان 6 ژانويه باقي كليساي ماند ارمنستان در اين همايش نماينده اي نداشت. علت آن وجود آشوبي بود كه سراسر ارمنستان را فراگرفته بود، چرا كه يزدگرد دوم ساساني با صدور فرماني ارمنيان را به ترك مسيحيت و پذيرش دين مزديسنا فراخوانده بود. بزرگان، اميران و علماي ارمنستان گرد آمدند و پس از چندي آن نامه را پاسخ دادند و آشكارا از پذيرش فرمان يزدگرد سرپيچي كردند. نامه ارمنيان خشم يزدگرد را برانگيخت. او سپاهي گران به ارمنستان فرستاد و در سال 451 م جنگي سخت در نزديكي ماكو در گرفت و بسياري از هر دو طرف كشته شدند. بدين سان يزدگرد در رسيدن به هدف خود ناكام ماند. غازار پاربي مورخ سده 5 ميلادي متن نامه يزدگرد و پاسخ سران ارمني را در كتاب خويش آورده و شرح كامل آن رويدادها را تا سال 484 م و جلوس بلاش ساساني و سياست ملايم و مهرآميز او و عقد پيمان صلح با ارمنيان به نگارش درآورده است. بديهي است ارمنستان در چنان شرايطي نمي توانست براي شركت در همايش كالسدون نماينده اي گسيل دارد. حال ببينيم انتخاب روز 25 دسامبر براي زادروز عيسي مسيح بر چه مبنايي صورت؟ گرفت روميان در گذشته هاي بسيار دور جشن بزرگي داشتند كه به جشن ميترا يا جشن خورشيد معروف بود. اين جشن بزرگ كه نزد روميان از مقبوليت خاصي برخوردار بود در 25 دسامبر هر سال برگزار مي شد و آن را روز تولد ميترا مي شمردند. پس از آن كه مسيحيت در سال م 313 در امپراطوري روم آزاد اعلام شد مسيحيان نيز توانستند به آداب و آيين خود بپردازند. اما چون مسيحيت در آغاز راه بود و هنوز پيروان چنداني نداشت، جشن تولد حضرت مسيح در قياس با روز تولد ميترا چندان پرشكوه جلوه نمي كرد. بدين سبب كليساي رم بر آن شد كه تاريخ زادروز مسيح را نيز به همان 25 دسامبر منتقل كنند و با جشن ميترا در هم آميزند. پس از آن، با گذشت زمان مردمان از آيين كهن روميان و پرستش ميترا روي گرداندند و به كيش مسيح گرويدند و پرستش ميترا رفته رفته به فراموشي سپرده شد. كليساي حواري ارمني به اصول پيشين خود پايبند ماند و مصوبات همايش كالسدون را محكوم نمود. اينك تنها سه همايش نخست كليساها (325 381 سال هاي و ميلادي ) 431مورد تاييد كليساي ارمني اما است كليساي يوناني مصوبات هفت همايش نخست و كليساي رومي مصوبات 21 همايش را مي پذيرد. كليساي پروتستان نيز كه بسيار ديرتر از آن كليساها پاي به عرصه وجود نهاد براي خود اصول و آيين خاصي وضع نمود. امروزه كوشش مي شود تا كليساهاي گوناگون هر چه بيشتر به هم نزديك شده در راه حل مسايل اجتماعي و ديني و كاربرد بهتر احكام انجيل شريف با همدلي بيشتر به همكاري ديدارهاي بپردازند سران كليساها، از جمله سفر اخير عالي جناب گارگين دوم، رهبر ديني ارمنيان جهان، به واتيكان و سفر متقابل پاپ ژان پل ششم در سال 2001 م به ارمنستان و ديدار از كليساي اجميادزين مقدس، مقر رهبر ديني ارمنيان جهان، گوياي اين مهم است. همچنين روابط برادرانه كليسا با ديگر اديان الهي و گرايش همه يكتاپرستان به تفاهم با يكديگر و ايجاد فضاي معنوي براي بشريت، چيزي است كه در سال ها اخير مشهود است و روشي است پسنديده براي رشد معنويت و پديد آوردن جهاني سرشار از مهرباني و انسان دوستي. منابع و ماخذ: آگاتانگغوس، تاريخ ارمنيان، ترجمه گارون ساركسيان، انتشارات نائيري تهران. 1380 پاوستوس بوزاند، تاريخ ارمنيان، به تصحيح استپان مالخاسيان انتشارات دانشگاه ايروان. 1987 غازار پاربي، تاريخ ارمنيان، به تصحيح باگرات اولوبابيان انتشارات دانشگاه ايروان. 1982 اسقف اعظم آرداك مانوكيان، اعياد كليساي ارمني، ترجمه هراير خالاتيان چاپ نائيري تهران. 1360