Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801014-53503S2

Date of Document: 2002-01-04

اسرار، چه؟ اسراري برخورد شواليه گري پاكستان با اطلاعات هسته اي نوشته: ديويد آلبرايت دكتر خان، پدر بمب اتمي پاكستان بمبسازان پاكستاني مخفيانه به اين تجهيزات سانتريفيوژ گازي دست پيدا كردند معترضان پس از آزمايش هاي هسته اي پاكستان دربا 1998 صورتك مرگ و پوشيدن پرچم هند، در جلوي سفارتخانه پاكستان در دهلي نو تجمع كردند. بعضي از آنها با خود شيشه شيربچه دارند تا پاكستان را به عنوان يك ملت نوپاريشخند كنند. معلوم نيست آيا آنها درمورد آزمايش هاي هسته اي هند هم نظرشان همين است ديويد آلبرايت (D. Albright) فيزيك دان و رئيس انستيتو علم و امنيت بين المللي در واشنگتن دي. سي است. او پيش از اين به عنوان بازرس جنگ افزار از سوي سازمان ملل در عراق به سر مي برد. وي معتقد است كه تروريست ها مي توانند از برخورد شواليه گري پاكستان با اطلاعات هسته اي به سود خود بهره برداري كنند. سال هاست كه دولت هاي پاكستان يكي پس از ديگري، به غرب اطمينان مي دهند كه آنها به شيوه اي امن به جنگ افزارها، مواد و فن آوري هسته اي دست يافته اند. اما تحليل گران هسته اي هرگز خيالشان با اين ادعاها راحت نشد. بسياري از كساني كه در ارتش و برنامه تسليحات نظامي پاكستان حضور دارند، مي توانند به احتمال زياد با بنيادگرايان همفكر و همدل باشند يا انگيزه ضد آمريكايي داشته باشند. نگران كننده تر از اين ها، آن است كه توسعه تاريخي برنامه هسته اي پاكستان، خطر كمك غيرقانوني و ساير موارد نقض امنيت را تشديد مي كند. اين برنامه از آغاز بر دستيابي غيرمجاز به مواد و اطلاعات و نيز تقلبها و فريبكاري هاي حساب شده تكيه داشته است. براي انجام اين كار تماس هاي گسترده اي با دنياي واسطه هاي مرموز و شركت هايي برقرار شده است كه ميزان وفاداري آنها به قوانين كنترل صادرات غربي بستگي به قيمتي دارد كه مشتري مي پردازد. در فرهنگ سازماني چنين برنامه اي، افراد ناراضي فرصت هاي بسياري براي انتقال اطلاعات محرمانه يا موارد حساس خواهند يافت و به راحتي خود را توجيه خواهند كرد. ديگران هم ممكن است كه تمايلي به گزارش اعمال مشكوك همكاران خود نداشته بعضي ها باشند هم حتي ممكن است احساس كنند كه بخش هايي از اين برنامه متعلق به آنهاست و اعتقاد داشته باشند كه اين حق آنهاست كه سهم خود را در قبال منافع شخصي بفروشند. چنين مسائلي هند را كمتر تحت تاثير خود دارد زيرا هند برنامه تسليحات هسته اي خود را پيش از تابستان آغاز كرده بود. پيش از آنكه دولت هاي غربي دريابند كه كشورهاي در حال توسعه تا چه حد از كمك هاي هسته اي غيرنظامي در ساخت مواد منفجره هسته اي استفاده مي كنند، هند بخش اعظيم زيربناي تجهيزات هسته اي خود را از تهيه كنندگان خارجي به دست آورده بود. مطمئنا پاكستان تنها كشوري نيست كه فرهنگ سازماني آن پذيرفتن رهنمودهاي امنيتي را به چيزي نمي شمارد. برنامه سانتريفيوژ ( مركزگريز ) گازي غيرنظامي آلمان به علت امنيت پايين آن معروف بود. در اواخر دهه كارشناسان 1980 هسته اي آلمان مخفيانه به كمك عراق شتافتند. جزء كليدي برنامه پاكستان يعني توليد اورانيوم فوق غني شده براي ساخت بمب، در نتيجه جاسوسي صنعتي حاصل شد. در اواسط دهه 1970 پدر بمب اتمي پاكستان اي. خان (A.Q.Khan) در يك شركت مهندسي آلماني كار مي كرد و ترجمه طرح هاي محرمانه و مشخصات سانتريفيوژ گازي به عهده او گذاشته شده بود. از اين طريق او به حجم انبوهي از اطلاعات حساس دست يافت. خان در مراجعت به پاكستان، آزمايشگاه هاي تحقيقات مهندسي را تاسيس كرد (كه اكنون به آزمايشگاه هاي تحقيقاتي دكترخان معرف است ) تا از دانش خود براي احداث كارخانه بمب استفاده كند. بنابر يادداشت غيرمحرمانه شده وزارت كشور ايالات متحده در سال 1983 برنامه غني سازي در پاكستان همواره فعاليت هايش را در زير اظهارات دروغ درباره كاربرد نهايي مواردي كه از كشورهاي غربي وارد شده اند، پنهان مي ساخت. پاكستان يك بار تجهيزات سانتريفيوژ گازي خود را كارخانه ك ره مصنوعي خوانده بود. دكترخان در مصاحبه اي كه در سال 1999 با روزنامه مصري الاهرام انجام داد، گفت كه وسايل مورد نياز برنامه اش را از نمايندگان شركت هاي برون مرزي در ژاپن، سنگاپور و جاهاي ديگر خريداري كرده است. آن شركت ها روي قيمت خريد 25 15 تا درصد تخفيف مي دادند. خان و همكارانش نسبت به اطلاعات محرمانه رويكرد را بين هودي داشتند. آنها در اواخر دهه 1980 يك سري مقاله فني درباره سانتريفيوژ گازي در نشريات غربي به چاپ رساندند. هدف از چاپ اين مقالات نشان دادن خودكفايي پاكستان در زمينه سانتريفيوژ و در نتيجه علامت اين بود كه اين كشور در آستانه ساخت بمب قرار دارد. در يكي از اين مقالات، هدف از انجام كار چنين عنوان شده است: كسب اطلاعات مفيد و عملي، همچون اطلاعات فني درباره ايجاد تعادل در روتورهاي ( چرخانه ) سانتريفيوژ به سختي امكان پذير است زيرا بخش اعظم كار به علت سري بودن در هاله اي از ابهام فرو رفته است. اين مقالات ساير كشورها از جمله آفريقاي جنوبي را در پيشبرد برنامه هاي هسته اي شان ياري كرد. تنها مطالعه علني موجود درباره باد دم هايي كه از فولاد مارجينگ ساخته شده است، يك مقاله پاكستاني است فولاد ] مارجينگ (Steel Maraging) دو برابر سخت تر از فولاد ضد زنگ و 85 درصد سخت تر از تيتانيوم خالص است. [ سال هاست كه اورنكو (Urenco) _ يك شركت غني سازي انگليسي، آلماني و هلندي _ صرف مطرح ساختن اين باد دم ها را نقض قوانين محرمانه خود مي داند. دانشمندان هسته اي پاكستان تا كي مي خواهند هنر بمبسازي را ترويج؟ كنند بازرسان تسليحاتي سازمان ملل در عراق به طور اتفاقي با يك سند تك برگي از اطلاعات جاسوسي عراق برخورد كردند كه در قسمت فوق سري طبقه بندي شده اين بود سند نشان مي داد كه عراق براي ساخت جنگ افزارهاي هسته اي از پاكستان كمك گرفته است. طبق اين سند در اكتبر سال 1990 _ دو ماه پس از تجاوز عراق به خاك كويت و سه ماه پيش از تهاجم آمريكا و متحدينش به عراق _ يك واسطه با اين پيشنهاد به سازمان جاسوسي عراق مراجعه كرد: خان طرح هاي لازم براي ساخت بمب اتمي را به عراق خواهد داد و به آن كشور كمك خواهد كرد كه مواد لازم را از طريق شركتي در دبي تهيه كند و ساير خدمات را نيز ارائه خواهد كرد. در عوض، عراق هم دستمزد سخاوتمندانه اي به خان خواهد داد. بازرسان تسليحاتي نتوانستند واسطه را بيابند و از آن سو هم پاكستان و خان هرگونه مشاركتي را انكار كردند. با اين كه عراقي ها اين پيشنهاد را واقعي و معتبر تلقي كردند _ اما ظاهرا آن را قبول نكردند. خضر حمزه، يكي از دانشمندان تسليحاتي سابق كه در سال 1994 عراق را ترك كرد و در اواخر دهه 1990 با من كار مي كرد مي گويد كه او در آن زمان از اين پيشنهاد خبر داشت و باور مي كند كه عراق از ترس اين كه خان درباره برنامه هسته اي عراق اطلاعات بيشتري به دست آورد و بر آن مسلط شود، از دنبال كردن آن پيشنهاد منصرف شد. در ماه مارس امسال دولت پاكستان خان را از رياست آزمايشگاه هسته اي بركنار و پستي را به عنوان مشاور ويژه علم و فن آوري به او پيشنهاد كرد. اين حركت عموما به عنوان كوششي براي مهار كردن خان تلقي شد. اما گزارش هاي رسيده حاكي از آن است كه تا تابستان گذشته آزمايشگاه مذكور ارتباطات خود را با برنامه موشك هاي باليستيك كره شمالي ادامه داده و ترس از همكاري هاي هسته اي را از نو زنده كرده است. اما مسئولان حكومت پاكستان مجددا هرگونه تماسي را منكر شدند. هيچ مدركي كه نشان دهنده ارتباط عناصر دولتي پاكستان با گروه هاي تروريستي باشد به دست نيامده است، اما با وجود اين، همه مي دانند كه دولت پاكستان با طالبان تماس هاي گسترده اي داشته است. مي توان تصور كرد كه تروريست ها از اين تماس ها براي دستيابي به جنگ افزارهاي هسته اي استفاده خواهند كرد. فرهنگ كنوني حاكم بر برنامه هسته اي پاكستان اين خطر را تقويت مي كند.