Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801013-53493S2

Date of Document: 2002-01-03

يك كتاب، يك گفت وگو سراي ايران؟ كجاست اشاره; كتاب پرسش فلسفي ايراني بودن؟ چيست اثر دكتر سيدموسي ديباج است كه توسط مركز بازشناسي اسلام و ايران در 3000 نسخه به چاپ رسيده است. جهت آشنايي بيشتر با اين اثر گفت وگوي كوتاهي با نويسنده آن صورت گرفته كه از پي مي آيد. گروه فرهنگ و انديشه * انگيزه جنابعالي از تاليف اين كتاب چه بوده؟ است - انگيزه من از تاليف اين كتاب، چيزي جز يك آرزو براي شناخت خودم نبوده است. هميشه دوست داشتم بدانم من كه ايراني هستم، چه هستم و ايراني؟ چيست من درك مي كردم كه وقتي با پدر هستم، چه هستم، وقتي از چنين مادري هستم، چه هستم. اصفهاني هستم و سده زادگاهم است اما كه هستم، وقتي كه ايراني هستم و در اين نوشته سعي كردم كه همين را با زبان فلسفي بيان كنم: چه هستم فلسفي و يا به عبارت بهتر چه هستيم فلسفي. * در كتاب خود اشاره كرده ايد پرسش ايراني بودن چيست با موضوع هويت تاريخي شانه به شانه همراه بوده است. لطفا مقداري در اين رابطه، توضيح دهيد. - در مطالعات ايران شناسي، جاي يك تحقيق تاريخي مبنايي براي شعور خودمان خالي است. اين شعور تاريخي ايراني است كه انديشمندان و فلاسفه اين سرزمين از آن، كمتر گفته اند. به طوري كه تصور اين بوده كه فرهنگ، همان پرداختها و آثار و توليدات فرهنگي است و حداكثر، چنانچه عنوان تاريخي پيدا كند، به ميراث فرهنگي موسوم مي شود. در حاليكه اين شعور تاريخي است كه تمدن و فرهنگ يك قوم را در اساس بوجود مي آورد، رشد مي دهد و به كمال مي رساند. براي من اين مهم بوده كه چگونه اين شعور ايراني را بيابيم و به نحو تاريخي بازسازي؟ كنيم شعور ايراني به نحو مطلق موضوع سخن اين كتاب است كه بايد آن را در فضاي گسترده اي از فرهنگها، هنرها و انديشه هاي سرزمين خودمان مطالعه كنيم، در واقع كوششي است براي يافتن شعور تاريخي ما از لابه لاي حوادث و آثار تاريخي و اينكه اين شعور در كليت خود، چه مي تواند باشد و نگاهي است به تحقق و تكوين آن در سلسله شعور مطلق جهاني. پرسش از شعور مطلق جهاني براي برخي فيلسوفان، مورخان و بخصوص هگل، يگانه موضوع و ام امهات پرسش هاي فلسفي است. اين كتاب، در واقع يك مطالعه تاريخي از چگونگي ايراني شدن است. * آيا فقط در متون كهن و اصيل يوناني پرسشهايي در مورد هويت ايراني مطرح شده است يا در متون ساير ملل نيز اين پرسشها وجود داشته؟ است - پرسش از اينكه يك ملت چيست و شعور يك ملت يا شعور ملي يك ملت چيست، ريشه در يونان و در آثار پيش از سقراط و سقراط و پس از آن دارد. بازيافتن ملل و اقوام اروپايي از طريق مواجهه آنان با ايرانيان، در آثار و نوشته هاي مكتوب و به جاي مانده خود را آشكار مي كند. به عقيده من بسياري از پايه هاي شعور تاريخي ملل بزرگ اروپايي در يافتن نحوه مواجهه آنها با شعور تاريخي ناگفته ايراني است. در آثار بزرگ فلسفي از شعور ايراني به عنوان مرجعي استفاده شده كه گاهي اوقات نيز مورد انتقاد، مخالفت و حتي مورد عناد اقوام اروپايي واقع شده است. به عبارت ديگر، آنها براي دريافتن اينكه چگونه با اقوام بزرگ ايراني مقابله كنند و بتوانند قدرت خود را در برابر قدرت يكپارچه و بسيار نيرومند ايران باستان حفظ كنند، ناچار از يافتن اين مساله هستند كه ديگري كه اروپايي نيست و ايراني است، كيست و چيست و ردپاي اين ملاحظه را در آثاري از فلاسفه بزرگ ديده ايم. در پديدارشناسي روح هگل، چگونگي قوام شعور تاريخي ملت پروس منعكس شده، طنز و انتقادي هم كه نيچه درمورد شعور آلماني در مقايسه با شعور انگليسي و يا شعور ديگر اقوام از جمله شعور قوم يهود، مطرح مي كند، نگاهي انتقادي از تماميت اروپاست و ما بايد از اين ديدگاه بهره هاي علمي ببريم. بنظر مي رسد كه هگل، تماميت تاريخي مرد آلماني و دولت پروسي را بنيان نهاده و آن را موجه ساخته است. وظيفه اي كه ما در برابر شعورهاي اروپايي و انسان اروپايي داريم، اين است كه شعور تاريخي ايراني و مرد ايراني يا به قول شما انسان ايراني را بازشناسايي كرده و آن را بصورت مبنايي بسازيم. * در كتابتان به مفاهيم ايراني بودن و بودن ايراني اشاره كرده ايد. چه تفاوتها و تمايزاتي ميان اين دو مفهوم وجود؟ دارد - در يك وضعيت من اين دو اصطلاح را متمايز مي دانم. ايراني بودن به همان حس افتخاري برمي گردد كه ما نسبت به ايراني بودن خود و اينكه ديگري نيستيم، داريم. اما اصطلاح بودن ايراني بيشتر به مباني هستي شناختي شعور ما باز هويت مي گردد ايراني به مثابه انساني است كه در تاريخ آسيا و در روابط آسيا - اروپا، بودن خاصي را از خود داشته و خواهد داشت. به عبارت ديگر در بودن ايراني تاكيد بيشتر بر مباني هستي شناختي اين هويت است و حال آنكه ايراني در بودن،، ادراكات احساسات، كنش ها، انفعال هاي روحي، عواطف، نحوه زندگي ما و نحوه تعامل ما با ديگر اقوام مندرج است و اينكه به طور كلي تصويري را از ملت خود داريم كه در برابر تصويرهاي ديگر از ملتهاي ديگر به ايراني بودن توصيف كرده ايم. گفت وگو: الميرا اكرمي