Hamshahri corpus document

DOC ID : H-801011-53452S1

Date of Document: 2002-01-01

گفت وگو با سيدعبدالحسين مختاباد به موسيقي در تالار وحدت; انگيزه اجراي كنسرت ايراني از طوفانهايي سخت تر سربلند برآمده است درآمد; گروه موسيقي سنتي باربد به سرپرستي و آهنگسازي سيدمحمد ساعد و آواز سيدعبدالحسين مختاباد در روزهاي 13 دي 14و ماه در تالار وحدت به اجراي برنامه مي پردازند. مختاباد كه هم اكنون دوران تحصيل آهنگسازي را در انگليس مي گذراند، در اين گفت وگو به برخي پرسشهاي ما درباره وضعيت موسيقي سنتي ايراني، فضاي كنوني حاكم بر موسيقي و فعاليتهاي تازه خود پاسخ مي گويد: وي قرار است بخشي از درآمد كنسرت را به طرح فيلمساز نام آشناي ايراني محسن مخملباف، كه درپي با سواد ساختن كودكان افغاني است، اختصاص دهد. گفت وگوي همشهري را با وي بخوانيد. * آقاي مختاباد! ابتدا از فعاليتهاي تازه خود؟ بگوييد - در مدت سه سالي كه در كانادا و سپس در انگليس بودم، عمده وقتم به تحصيل گذشته است و برخلاف دانشگاههاي ما كه برخي افراد آن را چندان جدي نمي گيرند و در انتها براي نمره گرفتن به استاد و هزار بهانه ديگر متوسل مي شوند، در غرب فردي كه تحصيل مي كند، واقعا بايد براي درس و استاد و دانشگاه وقت بگذارد، در غير اين صورت از پس درسها برنخواهد آمد. در واقع درسها به قدري سنگين است، به خصوص در موسيقي كه عمده كار عمل است، كه وقت و فرصتي براي ديگر كارها نمي ماند. اما من ازفضاهاي ميان ترم و تابستان استفاده كرده و سعي كردم چند اجرا در آمريكا، كانادا و انگليس، اتريش و چند شهر اروپايي ديگر داشته باشم. * استقبال مردم اروپا از موسيقي ايراني چگونه؟ است - موسيقي ايراني در اروپا به دوگونه عرضه مي شود. اول موسيقي پاپ يا لس آنجلسي ايراني كه جز خود ايرانيان مقيم اروپا يا آمريكا، مردم اروپا و آمريكا از آن چندان استقبالي نمي كنند. *؟ چرا - چون موسيقي پاپ امروزي كه در آمريكا و اروپا و حتي در بخش اعظم خوانندگان پاپ داخل كشور ساري و جاري است، گرته برداري ناشيانه اي از موسيقي پاپ غرب است و طبيعي است كه شهروندان اروپايي كه فرهنگ شنيداري و موسيقايي بسيار بالايي دارند، با شنيدن اولين نت ها، مي توانند تشخيص دهند كه كار، يك اجراي بدلي و تقلبي است و اين طبيعي است كه وقتي فردي جنس اصلي در نزدش وجود داشته باشد به جنس هاي تقلبي دل نبندد. اما همين مردم اروپا و غرب شيفته ملوديها و نغمه هاي بكر و دست نخورده شرق هستند. به همين جهت موسيقي سنتي و موسيقي محلي ايراني در غرب به خصوص در ميان قشر نخبه و دانشگاهي هواخواهان فراواني دارد. برهمين بنياد است كه آثار موسيقي محلي و سنتي ايراني مورد توجه قرار مي گيرد و چهره هايي چون حاج قربان سليماني يا مرحوم شاميرزا مرادي به عنوان مرواريدهاي درخشان هنر شرق شناخته مي شوند. از سوي ديگر در چند دهه اخير رويكرد موزيسينها و محققان موسيقي غرب به موسيقي شرق رو به فزوني نهاده است و هم اكنون ديگر بحث ربع پرده كه تا پيش از اين زمان به عنوان نت خارج و فالش مطرح مي شد، نت و پرده اي بسيار مطبوع به حساب مي آيد. در * مدتي كه به ايران آمديد، نگاه شما در مقايسه با سه سال قبل چگونه است و وضعيت موسيقي ايراني را در داخل كشور چگونه؟ مي بينيد - در همين مدت كوتاه، با برخي از استادان و مسئولان موسيقي ايراني، جلساتي داشته ام و متاسفانه آن چه كه جلب نظرم را كرده، سرخوردگي و انفعالي است كه در بزرگان موسيقي سنتي به وجود آمده است. * البته اين انفعال تا حدودي به نظر ما، برمي گردد به اجراهاي تكراري اهل موسيقي سنتي از نغمه هاي قديمي و بي توجهي به؟ نوآوري - من فكر مي كنم آنها بايد از حالت انفعال به درآيند و بدانند كه موسيقي ايراني طوفانهايي سخت تر از اين را هم پشت سرگذاشته است. به نظر من آنها به جاي انتقاد از موسيقي يا تلويزيون، بايد به اقناع بستر اجتماعي و مردم بپردازند. آموزه هاي عقلاني و دموكراسي مي گويد تا وقتي مردم چيزي را نخواهند، شما با قهر و غضب نمي توانيد به آنها بقبولانيد كه آن چيز را بطلبند. طبيعي است براي دست يابي به اين هدف كه خواستاران موسيقي سنتي و اصيل ايراني را زياد كنيد، بايد اين پرسش را طرح كنيم كه چرا برخي از مردم از موسيقي سنتي دلزده چرا شده اند جوانان بيشتر به موسيقي پاپ روي آورده اند و آيا اصولا قرار است تمام مردم به موسيقي سنتي گوش؟ دهند اين سوالات مي تواند نقطه عزيمت ما براي چاره جويي باشد. ضمن آن كه ما بايد بپذيريم كه سليقه هاي مختلفي در جامعه وجود دارد و اين سليقه ها، انتخابهاي خاص خودشان را دارند و نمي توان چيزي را به زور برآنها تحميل كرد. از سوي ديگر، به نظر من چه در موسيقي پاپ و چه در موسيقي سنتي عنصر توجه به رخدادهاي اجتماعي و تاثيرپذيري از آنها و در نهايت آفرينش آثار هنري خاص آن رخدادها هم مي تواند در بالندگي و افزايش اقبال به موسيقي تاثيرگذار باشد. شما در نظر بگيريد در اوايل انقلاب همين خوانندگان و نوازندگان ايراني توانستند مجموعه اي از درخشانترين تصانيف را به مشتاقان عرضه كنند و يا در ايام جنگ برخي از ماندني ترين ترانه ها و تصانيف ساخته شد كه هنوز هم شنيدن آنها اسباب خاطره انگيزي را فراهم مي كند. اما همين موزيسينها درباره رخدادهايي چون دوم خرداد و جنبش دانشجويي هيچ قدم و قلمي برنداشتند، شما هيچ شعر مناسب و در يادماندني از اين دو رخداد مهم در ذهن نداريد، گويي كه اين اتفاقات در ايران روي نداده است. از سوي ديگر مضموني همانند عشق كه در ادبيات ما به وفور يافت مي شود، در شعر ترانه سراها و يا اشعار مورد استفاده اهل موسيقي به عشقي كور و دست نايافتني بدل شده است. به نظر من موسيقيداني كه نتواند رابطه مناسبي با جامعه اش داشته باشد، طبيعي است كه اثرش نتواند با جامعه رابطه برقرار كند. از سوي ديگر اهل موسيقي مي بايد به جاي درگيري و نزاع با يكديگر به وفاق بينديشند و در حمايت از هم بكوشند. الان 2 سالي است كه خانه موسيقي تشكيل شده، اما هنوز به دلايل برخي اختلافات بي وجه، مجمع عمومي آن شكل نگرفته است. يا در نظر بگيريد، در غرب هنرمندي همانند پاواروتي در كنار يك كودك 10 ساله آواز مي خواند و ضمن معرفي وي به جامعه هنري، از كارش تشويق به عمل مي آورد، اما در اينجا برخي از هنرمندان درجه دو هم از اينكه يك نفر در كنارشان بنشيند و بخواند يا بنوازد دريغ مي كنند، اين درحالي است كه همين كارها سبب بروز استعدادها و شكوفا شدن آنها شده و سبب مي شود مردم چهره هاي تازه و جديد را بشناسند و به آن اقبال كنند. * از اجراي تازه خود در تالار وحدت بگوييد و اين كه اين اجرا چه تفاوتهايي با ساير اجراهاي موسيقي سنتي؟ دارد - ويژگي اين كنسرت در مقايسه با ساير كنسرتهاي موسيقي سنتي ديگر، استفاده از ملوديها و فضاهاي موسيقي آسياي ميانه و تركيب آن با ساختار موسيقي سنتي ايراني است. آقاي سيد محمد ساعد آهنگساز اين مجموعه تصانيف و پژوهشهاي گسترده اي را درباره موسيقي تاجيكستان و آسياي ميانه صورت داده اند و در كار قبلي مشترك ما (نوار زورق مهتاب ) و تصنيف رودكي جلوه هاي متنوعي از اين ملودي و تنظيم را به اجرا نهاديم. اما در اين مجموعه و به خصوص تصنيف آهوي كوهي، خود شنونده نيز متوجه اين فضاسازي مي شود. در اين تصنيف كه شعر آن از استاد محمدرضا شفيعي كدكني و برگرفته از آخرين دفتر شعر ايشان به نام هزاره دوم آهوي كوهي است روي شعر آهوي كوهي آهنگ، ساخته شده است. آهنگساز سعي كرده آهنگ را نيز متناسب با شعر در نظر بگيرد و همچنان كه شاعر در شعر خود از برخي مكانها همانند فرغانه و فرخار كه اكنون در منطقه جغرافيايي ايران قرار ندارند، سخن مي گويد وي نيز از ملوديهاي تاجيكي استفاده كرده است. * نوازندگان گروه چه؟ كساني اند - در اين اجرا از 12 نوازنده از جمله آقاي سيامك سخت ناصر (تار ) محمد، دلنوازي ( تار ) بهداد، بابايي (كمانچه )، كورش بزرگ پور (تمبك ) مهدي، رضايي ( دف ) اشرف السادات، دهقاني ( دايره ) سهيل، سان احمدي (عود ) و... استفاده كرده ايم. * آيا كارهاي تازه اي هم در دست اجرا؟ داريد - كاري را با همكاري آقاي ميرزماني براي ستاد تكريم سال امام علي (ع ) انجام داده ايم كه متاسفانه عليرغم آن كه ضبط كار زمستان گذشته به پايان رسيد، اما از پخش آن هنوز خبر و اثري نيست. همچنين مجموعه اي از تصانيف و آوازهايي را برروي قطعاتي از آقاي مجتبي خوش ضمير و با آهنگسازي آقاي ساعد خواهم خواند. در ايامي هم كه در انگليس بوده ام، يك قطعه سمفوني به نام سمفوني صبا ساخته ام كه اميدوارم فرصتي فراهم شود تا اين كار نيز به سمع و نظر علاقه مندان و اهل نظر برسد. * علاوه بر تهران در شهرهاي ديگر هم اجراي برنامه؟ داريد - طبق برنامه ريزي هاي به عمل آمده قرار است اواخر ماه در زنجان هم كنسرتي داشته دوستاني باشم نيز از ساري تماس گرفته اند كه در اين شهر هم برنامه اي اجرا كنم كه با توجه به خاطره تلخي كه از بي برنامگي سال گذشته در اين شهر در ذهنم مانده است، بعيد مي دانم راضي به اجراي برنامه اي در آنجا بشوم، مگر آن كه مسئولاني كه از اهل موسيقي براي اجرا دعوت مي كنند، حداقل خود را ملزم به حمايت از آنها هم بدانند.