Hamshahri corpus document

DOC ID : H-800312-51574S6

Date of Document: 2001-06-02

شناسنامه يك بناي قديمي كاخ خورشيد شهر تاريخي كلات به فاصله 145 كيلومتري شمال مشهد در ميان دژ طبيعي و بيضي شكلي در دامنه شمالي كوههاي هزار مسجد قرار دارد. اين دژ كه حدود 36 كيلومتر طول و 12 كيلومتر عرض دارد بنابه موقعيت و وضعيت طبيعي خود در طول تاريخ همواره از اهميت نظامي فراواني برخوردار بوده است. دژ تاريخي كلات در تاريخ اسطوره اي، مجاور سرزمين توران و دروازه ايران زمين به شمار مي رفته است. بنايي كه در دهه هاي اخير به كاخ خورشيد شهرت يافته مقبره اي است آجري با نماي سنگ به ارتفاع 25 متر كه در سال 1160 هجري مقارن با قتل نادر ساخته شده و نماكاري آن نيمه تمام رها شده است. اين بنا مشتمل بر فضاي اصلي مقبره، سردابه يا زيرزمين و برجي استوانه اي بر فراز مقبره است و فضاي اصلي مقبره بر روي سكويي 8 ضلعي به قطر 34 متر بنيان شده و در هر ضلع ايواني تعبيه شده است. نماي بيروني با سنگهاي قرمزرنگ و منقوش زينت يافته كه نقوش آن شامل: گل و بوته، گلدان ها و ميوه هايي از قبيل موز، آناناس و انگور است كه به صورت برجسته حجاري شده اند و به دليل بومي نبودن برخي از آنها، به احتمال زياد توسط هنرمندان هندي اجرا شده است. اين نقشها در مواردي نيمه تمام رها شده است. فضاي داخلي با نقاشيهاي زيباي روي گچ زينت يافته و در پاكار گنبد، كتيبه اي به خط طلايي شامل آياتي با تاريخ هجري 1160 قمري به چشم مي خورد كه خود يكي از مهمترين دلايل مقبره بودن آن است. برخي از آثار تاريخي كلات عبارتند از: بند نادري، بقاياي دروازه ارغون شاه، بقاياي آب انبارها و اقامتگاه نادرشاه و دو اثر عمده تاريخي شامل كاخ خورشيد و مسجد كبود گنبد. مشهد - خبرنگار همشهري