Hamshahri corpus document

DOC ID : H-800312-51571S2

Date of Document: 2001-06-02

اسلام، امام خميني و آينده گفت وگو با مجيبالرحمان شامي، محقق و روزنامه نگار پاكستاني اشاره: مجيبالرحمان شامي، از روزنامه نگاران پرسابقه و فعال پاكستان است. ولي درباره مسائل ايران و انقلاب اسلامي صاحبنظر و صاحب مقالات و آثاري مي باشد. شامي، مدير و سردبير چند نشريه معروف و پرتيراژ پاكستان است. در سالگرد رحلت امام خميني، وي سفري به ايران انجام داده كه فرصتي براي مصاحبه با وي فراهم شد. آنچه در پي به نظر خوانندگان گرامي مي رسد، متن همين گفت وگو است. * بعضي از مقالات و مطالب ارزنده روزنامه هاي شما كه درباره امام خميني و انقلاب اسلامي است به دست ما رسيده است. در ابتدا مي خواستم قدري درباره حرفه و شغل خود و سابقه آن توضيح بفرماييد. - روزنامه نگاري فقط كار و حرفه من نيست بلكه رسالت من است عمر و زندگي و هدف من است من در سال 1967 وارد عرصه مطبوعات شدم. كارم را با روزنامه حريت در كراچي و به عنوان دستيار گزارشگر شروع كردم. در آن موقع حقوق ماهيانه من يكصد روپيه بود. بعدا به نشريه جنگ ملحق شدم و به تدريج به مسئوليت و تصدي انتشارات رسيدم. بعد از مدتي در هفته نامه زندگي به عنوان سردبير منصوب شدم و به لاهور نقل مكان كردم. اين هفته نامه با انديشه ها و فلسفه فكري بوتو سر مخالفت داشت. وقتي بوتو به قدرت رسيد، مجله را بستند و مرا علاوه بر جريمه نقدي يكسال زنداني كردند. البته سرانجام دادگاه استيناف مرا آزاد كرد ولي هفته نامه زندگي را طي آن دوران شش، هفت مرتبه بستند. بعد از او نجيبالله به قدرت صاحبان رسيد مجله تصميم گرفتند ديگر مجله را چاپ نكنند و من با كمك دوستان و همكاران خود حق امتياز آن را خريديم و با تلاش شروع به كار مجدد كرديم. من، هم سمت سردبير را داشتم و هم سمت ناشر. علاوه بر آن يك ماهنامه نيز منتشر كرديم. سرانجام حدود يك سال و نيم قبل امتياز روزنامه يوميه پاكستان را به دست آوردم. در حال حاضر سردبير و مدير سه روزنامه مطرح در پاكستان هستم كه عبارتنداز: جنگ نواي، وقت و يوميه پاكستان. افتخار منحصر به فرد روزنامه يوميه پاكستان اين است كه همنام كشورمان است. بايد بدانيد كه در كشور ما به خاطر درصد بالاي بيسوادان تيراژ روزنامه زياد نيست با اين وجود تيراژ روزنامه هاي من بين 50 هزار تا 100 هزار نسخه است. * به نظر شما يك روزنامه نگار مسلمان چه خصوصياتي بايد داشته؟ باشد چه وظايفي در جامعه اسلامي به عهده؟ دارد و چگونه مي تواند منشا اثر و خير براي مردم كشور و جامعه خود؟ باشد - به عنوان يك مسلمان قويا اعتقاد دارم كه ما بايد زندگاني خودمان را بر مبناي تعليمات اسلامي تنظيم نماييم. اسلام هدف ما ماست در كشورمان تلاش مي كنيم تا ارزشهاي اسلامي را توسعه دهيم و در عين حال معتقديم بدون دموكراسي و مشاركت مردم وصول به اهداف اسلامي ميسر نخواهد شد. ما طرفدار اسلام از طريق دموكراسي هستيم; در غير اين صورت قادر به ساختن يك كشور مترقي آن طور كه اسلام مي خواهد نخواهيم بود. بنابراين اعتقاد راسخ دارم كه روزنامه نگاران بايد از تعليمات اسلامي تبعيت كنند و روزنامه نگار بايد مسلمان و متقي باشد. اگر روزنامه نگار خوب و پرهيزگار باشد به وظايف خود عمل مي كند و منشا اثر خواهد بود. اما اگر او معتقد به اسلام نباشد و به آن عمل نكند و در نتيجه نسبت به ارزشهاي اسلامي بي تفاوت باشد، نمي تواند به جامعه اسلامي خدمت كند و حقيقت جامعه را بيان اين نمايد وظيفه روزنامه نگار و خبرنگار است كه تحت هر شرايطي توده ها را آگاه سازد و آنان را راهنمايي كند. * با توجه به شناختي كه از حضرت امام خميني داريد - مقالات روزنامه هاي شما حاكي از اين موضوع است - بفرماييد از نظر شما به عنوان يك ناظر خارجي (يعني خارج از كشور ما ) رابطه امام و مردم چگونه بود و تاثير شخصيت امام را در اين رابطه چگونه ارزيابي؟ مي كنيد -من به امام خميني احترام مي گذارم، زيرا ايشان رهبر معظم مسلمانان و يك انقلابي بزرگ بود. با هدايت و رهبري ايشان برادران ايراني ما توانستند از شر رژيم مستبد شاه نجات پيدا امام كنند خميني مسير تاريخ را در اين بخش از جهان تغيير دادند. ايشان اعتقادي راسخ به دموكراسي داشتند و بعد از پيروزي انقلاب اسلامي نيز از ارزشهاي دموكراتيك حمايت حتي كردند در زمان جنگ با وجود مشكلات متعدد امام اصرار داشتند كه انتخابات به طور مرتب برگزار به شود خاطر همين اعتقاد به مشاركت و راي مردم، جامعه ايران بعد از انقلاب در موقعيتي قرار گرفت كه توانست خود را تثبيت نمايد. يكي از آثار بزرگ امام خميني كه از ايشان بجا مانده، همين است. ايشان برخلاف بعضي از علماي اسلام با دموكراسي مخالف نبود. امام خميني به جهان نشان داد كه ايجاد جامعه اي كه بتوان در آن بدون رضايت و اراده مردم حكومت كرد محال است. به همين دليل جامعه ايران تقويت شده و در حال پيشرفت و توسعه است. باز به همين دليل ايران در موقعيتي قرار گرفته است كه بايد نقش مهمي در جريانات جهاني ايفا نمايد. خلاصه اينكه به عقيده من مهمترين اثر و كار امام اين بود كه ديكتاتوري در اسلام مجاز نمي باشد. مردم حق انتخاب دارند و نمي توان حقوق ايشان را رعايت نكرد. * بنابراين از نظر شما مهمترين اثر و كار امام بها دادن به مردم، رعايت حقوق و جلب رضايت آنان در چارچوب اسلام است. آيا درباره ساير كارهاي مهم آن حضرت نيز نظري؟ داريد - آثار و تاثيرات امام زياد است اما از نظر من مهمترين آنها از اين قرار است: اولا انقلاب اسلامي بر مبناي ارزشهاي دموكراتيك بنا شده و به همين دليل در موقعيتي قرار دارد كه مي تواند جامعه را كنترل و هدايت نمايد. امام به صورت صريح و واضح آشكار مي سازد كه در هر جامعه اسلامي تلقي اكثريت مسلمانان به عنوان تفسير ثاقب پذيرفته خواهد شد. ثانيا تاثير بزرگ ديگر امام اين است كه گرچه ايشان يك رهبر شيعه بودند و پايگاه خاصي داشتند، با اين وجود مبلغ جدايي نبودند. فرياد او براي اسلام بودو نه فقط براي فقه جعفري. امام مدافع اسلام بود. ايشان بارها تاكيد كردند كه امت اسلامي بايد براساس اسلام متحد شوند و بايد تفاوتهاي جدايي افكن را فراموش كنند. جدايي مذاهب نبايد موجب تفرقه ميان امت گردد. * نظر شما درباره احياي حكومت و اصول اسلامي در دوران معاصر و همچنين مبارزه بي امان با قدرتهاي استكباري و سلطه جوي عالم توسط امام خميني؟ چيست - امام خميني معمار انقلاب اسلامي در دوران معاصر است. هيچكس باور نداشت كه در عصر حاضر اصول اسلامي عملي باشد و بتوان جامعه را به اين طريق تغيير داد. بنابراين انقلاب او جان تازه اي به انديشه اسلامي بخشيد و ثابت كرد كه اصول اسلامي كماكان كاربرد دارد و مي تواند مبناي جامعه امروزي قرار گيرد. ايران كشوري چند ميليوني است لكن امام تمام قدرتمندان جهان را به چالش طلبيد. وي تن به مصالحه با غرب يا شرق نداد و خود را وابسته به هيچ بلوكي نكرد. در آن ايام جنگ سرد ادامه داشت و جهان به دو بلوك تقسيم مي شد، بلوك آمريكا و بلوك امام شوروي خميني با الحاق به هر يك از آن دو بلوك مخالفت كرد. ايشان با صراحت هر دو ابرقدرت را مورد انتقاد قرارداد و محكوم نمود. امام ثابت كرد كه با ايمان به خداوند مي توان در مقابل هر قدرتي ايستادگي كرد و موفق بود. * نظر شما درباره مشكلات اتحاد ميان مسلمين و اعمال تفرقه افكنانه بعضي افراد و گروهها مانند كشتارهايي كه در پاكستان خصوصا عليه شيعيان و ميهمانان ايراني اعمال مي شود؟ چيست - در اينجا دو نكته عمده قابل طرح است: اول اينكه تفرقه بزرگترين دشمن امت اسلامي است. ما بايد به هر قيمت كه شده با آن مقابله و جهاد در كنيم جامعه مسلمين نبايد به تفرقه اجازه وجود بدهيم. در پاكستان ما با صحنه هاي خيلي زشتي روبه رو هستيم كه ناشي از تفرقه است. مسلمانان برادران مسلمان خود را مي كشند و عليه يكديگرفتوا صادر مي كنند. توان خود را نابود مي كنند تا بر يكديگر فايق آيند. تفرقه اسباب انهدام جامعه مسلمانان و دشمن شماره يك امت اسلامي است. براي مقابله با آن، جامعه اسلامي بايد يك جامعه دموكراتيك باشد. بدون دموكراسي و مشاركت همگان هيچ جامعه اي تحول نمي يابد و بدون حمايت مردمي هيچ كاري سر نمي گيرد. دوم اينكه تمايلات ضد مردم سالاري دشمن شماره دو امت است. اگر خواهان اين باشيد كه انديشه هاي خاصي را به جامعه القا كنيد و جامعه خواهان پذيرش آن نباشد، اين عمل بي حاصل مي ماند. بنابراين اسلام و اصول اسلامي و اراده مردم در كنار يكديگر قرار مي گيرند. اسلام و مردم بايد در كنار يكديگر ديده شوند، با هم و يكجا. * البته در بسياري از اعمال تفرقه افكنانه دست مرموز قدرتهاي خارجي نيز دخالت دارد. به نظر شما چگونه مي توان انديشه هاي ناب و اتحادجويانه امام خميني را ترويج و راه را براي وصول به اتحاد واقعي ميان مسلمانان هموار؟ كرد - اين وظيفه و رسالت جامعه و روشنفكران ايران است كه از تعليمات و انديشه هاي امام خميني تبعيت و آنها را ترويج كنند. تنها مردم ايران هستند كه مي توانند بدين گونه پيام امام را به جهان ابلاغ كنند. اگر شما نسبت به تعليمات و انديشه هاي امام اخلاص نداشته باشيد، اين انديشه ها در كتابها مدفون خواهد شد. * شما چگونه با انقلاب اسلامي ايران و انديشه هاي بنيانگذار آن برخورد خواهيد؟ كرد - متاسفانه اين اولين سفر من به ايران البته است سه يا چهار مرتبه قصد آمدن داشتم، چه در زمان حيات امام و چه بعد از ارتحال ايشان; اما به دلايل متعدد نتوانستم بيايم و از اين بابت افسوس مي خورم. به هر حال در پاكستان ما هميشه حامي انقلاب اسلامي ايران و انديشه هاي امام ما بوده ايم پيوندهاي تاريخي با ايران داريم. پاكستانيها ايران را به عنوان دوست نزديك و عزيز خود مي دانند، براي ايران احترام قائل هستند و دعا مي كنند مناسبات دوستانه ميان دو كشور تقويت شود. * نظر شما درباره مراسم سالگرد رحلت حضرت امام كه هر سال در ايران برگزار مي شود و مهمانان خارجي از كشورهاي مختلف درآن شركت مي كنند؟ چيست - ما مسلمان هستيم و به ما توصيه شده است كه به مسجد برويم و نماز جماعت برپا داريم. زيرا وقتي كه در يك جا تجمع مي كنيم از همديگر قوت مي گيريم و درباره هم شناخت پيدا مي كنيم. ما هم كه اينجا مي آييم همين طور قوت مي گيريم و با افراد ديگري از سراسر جهان آشنا مي شويم. ما مي توانيم با تبادل افكارمان از نگرانيها و غمهاي يكديگر آگاه شويم. مي توانيم از مبارزات، آرمانها و اهداف يكديگر با خبر شويم و مشتركا سالگرد امام را گرامي بداريم. ما اميدواريم از اين مناسبتها الهام بگيريم. زيرا ما پيوندهاي تاريخي، فرهنگي، ديني و جغرافيايي با شما داريم و در واقع اكثريت پاكستانيها دو كشور ايران و پاكستان را يك ملت مي دانند. شما بايد كشور خودتان را به صورتي مستمر ايران بسازيد بايد الگويي باشد براي همه مردم جهان و همه بيايند و ببينند. ما، در پاكستان نگاهمان به سوي برادران ايراني است و در تلاش هستيم تا كشور خود را همانند شما ولي به شيوه خودمان بسازيم.