Hamshahri corpus document

DOC ID : H-800310-51558S1

Date of Document: 2001-05-31

نگاهي به ضرورت، چرايي و علل اعمال تعطيلات طولاني مدت در نظام آموزشي كشور روزه 114تعطيلي مدارس آغاز شد! * از امروز تا اول مهر 80 كشور ما دو ميليارد و 223 ميليون نفر روز تعطيلي دانش آموزي و معلمي خواهد داشت اشاره: امروز گروه ديگري از دانش آموزان كشورمان، با اتمام امتحانات پايان سال تحصيلي، تعطيلات طولاني مدت تابستاني خود را آغاز مي كنند. اين اتفاق، چند روز پيش براي بسياري از دانش آموزان مناطق گرمسيري كشور رخ داده بود و اين دسته از فراگيران، در طي تابستان، تعطيلات طولاني تري را در پيش رو خواهند داشت. روزهاي شنبه و يكشنبه دوازدهم و سيزدهم خرداد ماه، خيل عظيم ديگري از دانش آموزان، به جمع افراد استفاده كننده از تعطيلات يا به قولي افراد معطل خواهند پيوست و در نهايت تعداد اندكي از دانش آموزان كه امتحانات آنها تا روزهاي نخست دهه سوم خرداد به طول خواهد انجاميد، پس از فراغت از امتحان و تا پايان شهريورماه اندكي بيش از سه ماه تعطيلات خواهند داشت. اگر تعطيلي زودهنگام دانش آموزان مناطق گرمسيري را با تعطيلي ديرهنگام دانش آموزاني كه امتحان آنها تا 23 - خرداد 24 به طول خواهد انجاميد در نظر نگيريم و امروز (دهم خرداد ماه )را به عنوان سرآغاز /18 5تعطيلي ميليون دانش آموز كشور تلقي كنيم به طور متوسط هر دانش آموز ايراني امسال 114 روز تعطيلات تابستاني خواهد داشت و از امروز تا روز اول مهر 80 كشور ما با 2010900000000 نفر روز تعطيلي تابستاني دانش آموزي مواجه خواهد بود. البته اگر يك ميليون فرهنگي شاغل در آموزش و پرورش را هم به اين آمار اضافه اين كنيم، رقم ميليون نفر 114 روز بالاتر مي رود. به راستي فلسفه ضرورت، چرايي و علل اعمال اين تعطيلي طولاني مدت در نظام آموزشي ما؟ چيست آيا واقعا اين همه تعطيلي ضرورت؟ دارد آيا اين يك سنت صدساله است كه نمي توانيم آن را تغيير ؟ دهيم آيا كشورهاي ديگر نيز چنين؟ مي كنند اگر تعطيلي ضرورت دارد براي دو ميليارد و 223 ميليون نفرروز تعطيلي و اوقات فراغت دانش آموزان و معلمان چه انديشه اي آن؟ داريم چه دراين گزارش خواهد آمد نگاهي است گذرا به مسئله تعطيلات تابستاني دانش آموزان و فرهنگيان از چند زاويه مختلف و به احتمال زياد، به دليل وسعت و گستردگي موضوع، با اين گزارش نخواهيم توانست تمامي ابعاد مسئله را پوشش و توضيح دهيم وممكن است بسياري از نكاتي كه مي توانستند در اين مطلب مطرح شوند، از ديد ما به دور مانده باشد. لذا باب توجه به تعطيلات تابستاني را همچنان گشوده نگه مي داريم و اميدواريم در آينده باز هم به اين موضوع بپردازيم. البته ذكر نكته اي ضروري است: ما در اين گزارش، به سراغ پديده اوقات فراغت نرفته ايم و در واقع بحث ما، قدري فراتر از موضوع اوقات فراغت را مدنظر قرار داده است. گزارش را با هم مي خوانيم. حكايت اداري معروفي در ميان فرهنگيان رواج دارد كه مي گويد: از يك معلم پرسيدند به چه دليل معلم؟ شديد و فرهنگي مذكور در پاسخ مي گويد به سه دليل: تير، مرداد و شهريور! راستي چرا سه ماه؟ تعطيلات محمدرضا حميدي، كارشناس آموزشي در اين باره مي گويد: تابستان، فصل گرمي است و كيفيت يادگيري در اين فصل به شدت كاهش پيدا مي كند. شايد سنت صدساله آموزش و پرورش كلاسيك در كشور ما و به اين دليل كه در سالهاي گذشته، امكان فراهم آوري كلاسهاي درس با امكانات خنك كننده براي مسئولان آموزشي ميسر نبوده، منجر به اين شده كه سه ماه تعطيلات تابستاني داشته باشيم. شايد هم يك نوع الگوبرداري از ديگر كشورهاي جهان مدنظر بوده باشد و چون مدارس و معلمان را تعطيل كرده ايم، دانش آموزان هم خود به خود تعطيل شده اند. عليرضا قربانزاده رئيس كارگزيني آموزش و پرورش منطقه 16 در پاسخ به اين سئوال كه تعطيلات سه ماهه معلمان مبتني بر كداميك از اصول قانوني و آئين نامه ها و بخشنامه هاست، مي گويد: اين مسئله، يك چيز عرفي است و ما در هيچ يك از آئين نامه ها و شيوه نامه هاي اداري، به طور شفاف و مشخص در مورد سه ماه تعطيلي معلمان به موردي بر نمي خوريم و من با حدود 20 سال سابقه خدمت در قسمت كارگزيني اين موضوع را در هيچيك از بخشنامه ها و آئين نامه ها نديده ام. از اين گذشته، تعطيلات سه ماه هم نيست، دو ماه است. چرا كه طبق مقررات، معلمان بايد تا آخرين روز امتحانات خرداد در مدرسه حضور داشته باشند و از اولين روز شهريور كه امتحانات تجديدي شروع مي شود، با مديريت مدرسه همكاري كنند. بنابراين تعطيلات فقط به دو ماه تير و مرداد محدود مي شود كه البته در اين دو ماه، مديران، معاونان و كادراداري مدارس فقط هفته اي دو روز در مدارس حضور پيدا مي كنند. از عليرضا قربانزاده مي پرسيم پس بنابراين در هيچ يك از آئين نامه ها، به مرخصي و تعطيلات معلمان اشاره اي نشده ؟ است مي گويد: چرا، معلمان هم كارمند دولت محسوب مي شوند و در ماده 17 آئين نامه مرخصي ها در مورد تعطيلات فصلي معلمان چنين مي خوانيم: تعطيلات فصلي مستخدمين رسته آموزشي و ديگر مستخدميني كه از اين نوع تعطيلات استفاده مي كنند، تا ميزان يك ماه در سال به حساب مرخصي استحقاقي آنان در همان سال منظور مي شود. اين قبيل مستخدمان چنانچه در طول سال به عللي به ميزان كمتر از تعطيلات فصلي استفاده نمايند، ملزم مي باشند مرخصي مازاد مدت يك ماه را در طول سال تحصيلي، از مرخصي استحقاقي با رعايت مقررات اين آئين نامه استفاده كنند. كه البته در ادامه نيز در مورد اين كه اين موافقت با رئيس و معاون آموزش و پرورش خواهد بود، توضيح داده شده است. از زاويه مسايل اداري بيرون مي آييم و موضوع را از بعد ديگري بررسي احد مي كنيم آقاكيشي، كه اكنون بازاري است و در خريد و فروش چايي فعاليت دارد، مي گويد: چرا از زوايه كودكان روستايي به موضوع نگاه؟ نمي كنيد كودك روستايي براي پدر و مادر خود، ارزش اقتصادي فراواني دارد. تابستان فصل كار است و در مزارع به كار كودكان نياز فراواني دارند. اگر آموزش و پرورش در تابستان، مدارس را تعطيل نكند، خود روستائيان تعطيل مي كنند، چرا كه به فرزندان خود نياز دارند. بنابراين به نظر مي رسد آموزش و پرورش در اين زمينه با مردم همراه شده است. محمود ابراهيم زاده، كه در قسمت اداري يكي از مناطق آموزش و پرورش تهران كار مي كند، موضوع تعطيلات طولاني مدت را در بخش ديگري جستجو مي كند و مي گويد: مدارس، كار روحي - فيزيكي را با هم انجام مي دهند، بنابراين نمي توانند بدون وقفه باز باشند و به ارائه خدمت بپردازند و لازم است در فرصتي به آماده سازي مجدد روي بياورند. وي ادامه مي دهد: آماده سازي كارهاي اداري و دفتري، اخذ امتحان از دانش آموزان تجديدي، برگزاري كلاسهاي تجديدي و جبراني، انجام تعميرات ساختماني، تعمير ميز و نيمكتها، رنگ آميزي فضاها و در و ديوار مدرسه و بسياري كارهاي ديگر، ايجاب مي كند كه مدارس تعطيلات طولاني مدتي را تجربه كنند. وي در پايان مي گويد: البته، ثبت نام دانش آموزان، كلاس بندي، سازماندهي معلمان هم از اموري است كه نمي توان توامان با حضور دانش آموزان انجام داد. سئوالي را براي چند دانش آموز مطرح مي كنيم و از آنها مي خواهيم پرسش ما را با تعمق پاسخ پرسش دهند اين گونه است: عده اي مي گويند تعطيلات طولاني مدت تابستاني بيشتر از اين جهت به وجود مي آيد كه مدارس نيازمند آماده سازي مجدد هستند و اگر مدارس مجهزتر بودند و نيروهاي انساني كارآمدتر و بودجه هاي كافي دراختيار آموزش و پرورش قرار مي گرفت شايد بسياري، از كارها را كه در سه چهار هفته انجام مي دهند، مي توانستند در دو سه روز انجام دهند و لذا نيازي به تعطيلي دانش آموزان نبود. در باره اين نظريه چه؟ مي گوييد سحر خاكپور دانش آموز دبيرستاني است، وي مي گويد: به خدا ما هم احتياج به استراحت داريم. چرا تعطيل؟ نباشيم چندماه درس خوانده ايم و خستگي تمام وجود ما را دربر گرفته است. اگر آموزش و پرورش پولدارتر بود و كارهاي خود را با سرعت انجام مي داد و ما مجبور مي شديم تعطيلات كمتري داشته باشيم، به نظر من خسته تر از سال قبل به مدرسه مي رفتيم و روحيه خوبي براي درس خواندن نداشتيم. ميثم زرگري هم دبيرستاني است. وي در پاسخ اين سئوال مي گويدروز 100 تعطيلات را مي خواهيم چه؟ كار وقتي هيچ برنامه اي براي صد روز نداشته باشيم و در نهايت به غير از يكي دو مسابقه فوتبال و دو سه بار رفتن به استخر و گشت و گذار بادوستان، نتوانيم كار ديگري انجام بدهيم، همان بهتر كه تعطيلات محدود شود. من پسربچه اي را سراغ دارم كه تابستان سال گذشته هر روز تا ساعت 11 صبح مي خوابيد و وقتي مي پرسيديم چرا، مي گفت: پر كردن تعطيلات، پول مي خواهد. مهشيد عليمرادي با پرسش ما موافق است و مي گويد: من هم مي گويم كه نيازي به تعطيلي طولاني مدت دانش آموزان نيست. البته قرار نيست ما در مدرسه همه اش درس ياد بگيريم. اگر تفريح، ورزش وبازي، ديدار با همسالان خودمان در مدرسه و انجام كارهاي فرهنگي هنري در كنار اندكي درس مدنظر باشد، من موافق باز بودن مدارس در طول تابستان هستم. البته چند روزي تعطيلات هم لازم است و شايد بهتر باشد در اين مورد هم ميانه را در نظر داشته باشيم. پاسخهاي دانش آموزان مشخص كننده يك واقعيت است و آن اين كه بچه ها از مشكلات خبر دارند و بهتر است در مورد تعطيلات طولاني مدت تابستاني، اندكي واقع بين تر باشيم و توپ دلايل و مشكلات تعطيلات مدارس را به زمين آنها شوت نكنيم. مرتضي مجدفر، كارشناس مسايل آموزشي و مدرس دروس تعليم و تربيت، در مورد تعطيلات طولاني مدت تابستاني نظر ديگري دارد. وي مي گويد: در باره تعطيلات بيش از اندازه تابستاني، بايد مسئله دانش آموزان را از معلمان و فرهنگيان جدا ساخت. تعطيلي دانش آموزان، تابع تعطيلي مدارس و فرهنگيان است. ببينيد، معلمي يكي از سخت ترين مشاغل موجود در جهان است. انرژي و تواني كه يك معلم براي تدريس بهينه مصروف مي كند و خستگي روحي و جسمي فراواني كه براي وي عارض مي شود، ضرورت توجه به تعطيلي و آمادگي مجدد را اجتنابناپذير مي كند. مي گويند يك جلسه تدريس با كيفيت و اثربخش 90 دقيقه اي دقيقا همان انرژي و دقتي را طلب مي كند كه يك كوهنورد براي صعود به يك قله 1500 متري و از مسيري صعبالعبور نياز دارد. علاوه بر اين، اگر شرايط نامناسب فيزيكي و روحي رواني كلاسهاي درس و مديريت نامناسب برخي از مديران مدرسه اي ومياني را هم در نظر بگيريم، سختي كار معلمان بيش تر آشكار مي شود. معلمي، يك كار فيزيكي محض نيست كه امروز عصر، دستگاه مكانيكي خود را خاموش كنيم و فردا صبح با نگاهي مجدد به دستگاه و با يك آچاركشي و روغن كاري مختصر، آن را به كار بياندازيم. تعطيلي، براي آمادگي مجدد در تعليم و تربيت يك اصل است، ولي من هم با تعطيلي سه و نيم ماهه مخالفم و ميزان آن زياد است. مجدفر در ادامه مي گويد: چون كار معلمي يك فعاليت مكانيكي محض نيست و با روح و روان دانش آموزان سروكار دارد، لذا لازم است معلمان فرصتي داشته باشند تا از لحاظ علمي و اطلاعاتي، هر از گاهي تغييراتي در خود بدهند، اطلاعاتي را به دست آورند، آموزشهايي ببينند و مطالعاتي داشته باشند. اگر دقت كنيد ساعت موظف كار دبيران دوره هاي راهنمايي و دبيرستاني، هم اكنون در ميان معلمان كمتر از 20 سال سابقه خدمت 24 ساعت و در ميان معلمان بالاي 20 سال سابقه خدمت 20 ساعت در هفته در نظر گرفته شده است و اين معلمان هفته اي بين 2 الي 3 روز وقت بيكاري دارند. اگرچه اين دو يا سه روز، براي مطالعه بيشتر معلمان و آمادگي مجدد آنها براي حضور در كلاس درس در نظر گرفته شده است، ولي هم اكنون معلمان از اين فرصت براي جبران كمبود حقوق خود استفاده مي كنند و كمتر معلمي - بويژه در ميان آقايان - را سراغ داريم كه تمام هفته را مشغول تدريس نباشد. تابستان، فرصت خوبي براي آماده سازي مجدد معلمان است. در اين ايام، هم مي توان كلاسهاي آموزشي مناسبي را براي معلمان طراحي كرد و هم مي توان برنامه هاي انگيزشي خاصي را به اجرا درآورد كه هم اكنون آموزش و پرورش ما درهر دو زمينه داراي كاستي هاي فراواني است. وي مي گويد: اكثر كلاسهايي كه براي معلمان تشكيل مي شود، فاقد جذابيت لازم براي فرهنگيان است، اطلاعات جديدي به آنها نمي دهد و عمده مدرسان اين كلاسها، چيزي براي آماده سازي مجدد معلمان در چنته ندارند. بنابراين شركت كنندگان، بدون انگيزه و تنها براي كسب امتياز جهت ارتقاي گروه به اين كلاسها مي آيند و عمده آنها هم از ميان فرهنگيان خانم هستند. گويي معلمان مرد نيازي به آموزش ندارند. از اين گذشته، وقتي آموزش و پرورش در ايام تابستان، نمي تواند براي معلمان خود چهارتا اردوي تفريحي و زيارتي برگزار كند و از برنامه هاي فرهنگي و هنري هم خبري نيست، چه دليلي دارد تعطيلات را طولاني و طولاني تر بكنيم. در هر صورت به نظر مي رسد تلاش سازماندهي شده و منسجمي بايد درآموزش و پرورش صورت گيرد تا از تعطيلات تابستاني طولاني براي مدت، آماده سازي روحي و فيزيكي معلمان استفاده شود و در اين راه شايسته است آموزش و پرورش با ارائه طرح هاي كارشناسي به مجلس و هيات دولت، ياريگر معلمان در اين زمينه باشد. غلامحسين پهلواني، كارشناس علوم تربيتي و مشاوره، در باره تعطيلات انديشه ديگري دارد. وي مي گويد: همه چيز در حد و اندازه خود، بسيار مطلوب است و وجود تعطيلات نيز جهت جذب و تقويت قواي از دست رفته معلمان و مديران و ايجاد آمادگي براي ارائه خدمات بهتر، مطلوبتر و پربارتر لازم و ضروري است. اما بايد به آن سوي قضيه كه دانش آموزان هستند نيز نظري افكند و مسايل را از ديد آنان نيز مورد بررسي قرار داد. نوع فعاليتها اگر در تعطيلات 114 روزه مدون و برنامه ريزي شده باشد و به پرورش قواي فكري و جسمي وي پرداخته شود و به گونه اي عمل شود تا توانايي هاي بالقوه بالفعل درآيد و فرد را براي روبه رو شدن با مسايل و مصائب آينده پرورش دهد، بسيار مناسب به نظر مي رسد اما با شرايط و وضعيت موجود به نظر مي رسد، اكثر بچه ها از تعطيلي و تعطيلات لذت مي برند و درعمل و با بررسي اوقات صرف شده از سوي دانش آموزان، متوجه اتلاف وقت شديد از سوي آنان مي شويم. با اين وجود، اگر مشكلات آموزشي ما به تمامي رفع شده باشند و كيفيت مسايل آموزشي به حد اعلاي خود رسيده باشد، مدارس ما واقعا نقش مدرسه محوري را در عمل و به صورت كاربردي اعمال كنند و معلمان ما از انديشه، تفكر و قدرت تصميم گيري مناسب برخوردار باشند و مشكلات معيشتي ومسكن و تنگناهاي موجود بر سرراه دوره هاي بازآموزي دبيران و آموزگاران و نيز فعاليت در شغل دوم و سوم مطرح نباشد و نيروي انساني آموزش و پرورش يك نيروي كارآمد باشد، مي توان به اين مسئله نيز پرداخت. پهلواني در ادامه مي گويد: اول بايد به فكر ايجاد و تقويت جاذبه هاي لازم جهت بهبود بخشيدن به كيفيت مسايل آموزشي باشيم و اگر اين اتفاق افتاد، آن گاه ديگر نبايد نگران 114 روز تعطيلي و يا كمتر و بيشتر باشيم. اگر قرار باشد، همه تلاش ما اين باشد كه وجود دانش آموز را به مدرسه بكشانيم، ولي براي پرورش افكار و يا پركردن اوقات فراغت او كاري انجام ندهيم، يك روز آمدن او به مدرسه با آمدن او در تمامي سال به مدرسه هيچ فرقي نخواهد داشت. پهلواني در پايان مي گويد: وجود تعطيلات تابستاني هم براي معلمان و هم براي دانش آموزان ضروري است، اما وجود مكانهايي براي پركردن اوقات فراغت آنان و پرورش قدرت خلاقه فراگيران و سرمايه گذاري براي پرورش و بهسازي معلماني كارآزموده، با تجربه و عالم و عامل به اصول نوين تعليم و تربيت ضروري تر است. به راستي آيا 114 روز تعطيلات تابستاني براي دانش آموزان و معلمان ضروري؟ است در اين گزارش در حد مقدور كوشيديم اين پرسش را از جنبه هاي مختلف مورد بررسي قرار دهيم و همان طور كه در سرآغاز مطلب نيز اشاره شد، باب اين گزارش همچنان مفتوح خواهد ماند تا در آينده جنبه هاي ديگري نيز مورد بررسي قرار گيرند. سيداصلان مرتضايي