Hamshahri corpus document

DOC ID : H-800309-51545S6

Date of Document: 2001-05-30

بازتاب بايدهاي مجهول تحليل محتواي بيانات انتخاباتي نامزدهاي هشتمين دوره انتخابات رياست جمهوري كه اين روزها از شبكه هاي مختلف صدا و سيما پخش مي شود حكايت از نكاتي دارد كه از جهات مختلف اعم از نقد گذشته و يا ترسيم چشم اندازهاي آينده جامعه ما حائز اهميت زياد است. اهميت اين امر بيشتر ناشي از اين مسئله است كه نامزدهاي حاضر در عرصه انتخابات با قصد وارد اين ميدان شده اند و جملات و واژه هايي را كه براي بيان مقاصد خويش به كار مي گيرند با آگاهي انتخاب كرده اند و به اصطلاح در صدد بيان هستند. با چنين وضعي است كه دقت در واژه هاي به كار گرفته شده نقش عمده اي در شناخت نامزدها و مقاصد آنها از دارد جمله واژه هايي كه به طور مكرر در سخنان اكثر نامزدها ذكر شده واژه بايد است. از لحاظ دستور زبان فارسي واژه بايد وقتي بر سر فعل در آيد به آن جنبه التزامي مي دهد به اين مفهوم كه انجام آن فعل و عمل حتمي است. بديهي است وجه التزامي هر فعل نيز مي تواند در صيغه معلوم يا مجهول بيان اگر شود فعل التزامي در صيغه مجهول مورد استفاده قرار گيرد ضمن آن كه بر الزام انجام كار تاكيد مي شود، كننده آن كار مشخص نيست. برعكس اگر چنين فعلي در شكل معلوم به كار رود ضمن آن كه بر الزام انجام آن تاكيد مي گردد انجام دهنده آن كار و كننده آن عمل نيز مشخص مي شود. با توجه به اين نكته، دقت در سخنان نامزدهاي رياست جمهوري نشان مي دهد كه آنها اولا در موارد متعددي با استفاده از واژه بايد به فعل جنبه التزامي مي دهند و ثانيا اين كه با بيان فعل در صيغه مجهول از مشخص كردن كسي كه اين بايدها را مي بايست عملي كند پرهيز مي كنند. بيان وجه التزامي افعال در صيغه مجهول موجب مي گردد تا توان نامزدها براي بيان الزامات گوناگون به شدت افزايش يابد و در نتيجه آن، مخاطباني كه از صفحه تلويزيون يا بلندگوي راديو اظهارات آنها را دنبال مي كنند مكرر با الزاماتي همچون بايد وضعيت اقتصادي دگرگون شود بايد، شرايط آموزشي تغيير كند بايد، نظام اداري اصلاح گردد و دهها بايد ديگر مواجه مي شوند، اين بايدها اگر چه در ظاهر ممكن است پاسخي براي پرسش هاي بي شمار مخاطباني كه روز هيجدهم خردادماه بايد به عنوان راي دهنده بر سر صندوق ها حاضر شوند و راي خود را به نام اين يا آن نامزدها به صندوق بيندازند ارائه مي كند، اما در واقع پرسش ديگري بر شمار پرسش هاي ذهن آنان مي افزايد و آن اين كه اين بايدها چگونه بايد عملي شود. واقع امر اين است كه بيان اظهارات نامزدها در شكل بايدهاي مجهول نوعي مصادره به مطلوب تلقي مي شود كه نمي تواند نقشي در اقناع مخاطبان داشته باشد. وقتي مخاطبان خواستار اصلاحات گوناگون در عرصه هاي سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي هستند در واقع آنها مي گويند كه اين اصلاحات و تغييرات بايد انجام شود. در انتخابات آنها بدنبال فاعل بايدهايي هستند كه در ذهن آنها وجود دارد، بنابراين انتظارات آنها از نامزدها اين است كه به طور شفاف مسئوليت انجام چنين خواسته هايي را بر عهده گيرند تا سپس راي دهندگان با داوري و ارزيابي توانائيهاي آن نامزد مورد نظر خويش را بيابند و در روز راي گيري نام او را بر ورقه راي خود بنويسند. اما تاكيد بر انجام اين خواسته ها آن هم در شكل مجهول از سوي نامزدها در واقع تكرار پرسش ذهن مخاطبان بنابراين است ضروري است نامزدها در روزهاي آينده با عبور از عرصه مبهم مجهولات و ورود به ميدان شفاف معلومات زمينه بهتري براي داوري دقيق تر راي دهندگان در روز راي گيري فراهم كنند. در هر حال نبايد شك داشت كه بايدهاي مجهول نمي تواند نقشي در تغيير باورهاي معلوم داشته باشد. علي صباغيان