Hamshahri corpus document

DOC ID : H-800302-51494S1

Date of Document: 2001-05-23

به مناسبت برپايي نمايشگاه آثار براد كاريكاتوريست برجسته جهان در خانه هلند نيش هم مي توان خنديد كاريكاتور; با دندان هلند هنرمندي ياس گرا نيست. او پيروزي نهايي انسان بر ترس، بيماري، جنگ ونابرابري هاي فاجعه بار را باور دارد. در يكي از آثار زيباي او، قامت رسا و بالنده انسان را بسي فراتر از هيكل هاي كوتوله اي مي يابيم كه سلاح در دست، درصدد برافكندن اين قامت اند. درآمد: همزمان با برپايي نمايشگاهي از آثار براد هلند هنرمند برجسته طراح و كاريكاتوريست نامدار جهان، مجموعه اي از آثار او تحت نام رسوايي هاي بشر از سوي خانه كاريكاتور ايران و توسط نشر هرمس منتشر شده است. اين مجموعه كه دربرگيرنده شماري از آثار معروف هنرمند است، خلاقيت ذهني وتوان طراحي هلند را به نمايش مي گذارد. اين هنرمند، با سبكي كه نمايانگر آخرين مرزبندي هاي ميان نقاشي وكاريكاتور است و با جسارتي خارق العاده، تحولات و واقعيت هاي عصر خود را رقم مي زند. آثار او يادآور، طراحي ها و كاريكاتورهاي تكان دهنده هنرمندان بزرگي همچون دوميه، گويا و فيليپيون است. هلند به نوعي به نياز مخاطبان هنر و مطبوعات درزمانه خود پاسخ گفته است و با جراحي ماهرانه واقعيت هاي پنهان اما اثرگذار سالهاي پرآشوب نيمه دوم قرن بيستم را برملا مي كند. كاريكاتورهاي هلند با دقتي كم نظير، طراحي قانونمند، هاشورها و سايه كاري هاي بسيار ظريف و بجا، قدرت كم نظير او را در هنر تصويرگري به نمايش مي گذارند. تضاد شگفت انگيز در آثار هلند به صورت آميزه اي از طنز و تلخ، بيننده را در لحظه هايي كه لبخندي بر لب دارد به تفكري ژرف وامي دارد. مروري داريم بر آثار اين هنرمند بزرگ كه در خانه كاريكاتور به نمايش درآمده است. براد هلند متولد سال 1943 ميلادي است. ازسالگي 17 طراحي را آغاز كردو نخستين آثار او در مجله نيويورك تايمز به چاپ رسيد. اين همكاري بعدها با ديگر نشريات ادامه براد يافت هلند همچون بسياري از هنرمندان كاريكاتوريست جهان در جست وجوي انسان آرماني و سلامت زندگي بشر به ناچار بر دمل ها نيشتر او مي زند در مجموعه اي از آثارش كه رسوايي هاي بشر نام گرفته، به كالبدشكافي مناسبات غم انگيز، نابرابري هاي اجتماعي، فقر و مصائب ميليون ها انسان در ازاي فربگي عده اي معدود مي پردازد. او در زمانه اي طرح هايش را براي پاسخگويي به نياز مخاطبانش در مطبوعات آمريكا به چاپ مي سپارد كه جهان تازه جنگ جهاني دوم را پشت سر گذاشته و تومار زندگي هزاران انسان در بمباران اتمي - ناكازاكي و هيروشيما، درهم پيچيده شده است. تبعيض نژادي در جهان بيداد مي كند و ميليون ها انسان به خاطر تيرگي رنگ پوستشان درمعرض خشونت، توهين و تحقير بي پايان قرار دارند. هجوم هاي گسترده و ويرانگر نظامي در پوشش دفاع از آزادي انجام مي شود و فرشته عدالت با چشماني بسته و ترازويي نابرابر، حق را به صاحبان پول وقدرت مي دهد و هيولاي آلودگي محيط زيست، سربرمي كشد. بازتاب حوادث و تحولات اين دوره را مي توان در آثار هلند جست وجو كرد. اما او همچنان كه خود در گفت وگو با روزنامه نگار ومنتقد هنري مجله نيويورك تايمز گفته بود، در جست وجوي خوبي ها، مناسبات سالم انساني، آزادي و صلح وعدالت، به انبوهي از كژي ها دست يافته است. برادهلند درون آدمي را نيز مي كاود و تصويرهاي حيرت انگيزي از جدال ها، رويا، كابوس هاي ذهني به دست مي دهد. قلم طناز هلند در، جست وجوي كژي ها و رسوايي هاي بشري، گاهي به سراغ آريستوكرات ها مي رود. دانش آموختگاني كه ملحوظات ذهني شان را چون تاجي شاهانه بر سر نهاده اند و به مردم فخر مي فروشند و ماهرانه زنجير انقياد را به گردن خلق مي افكنند. سيماي جنگ كه به قول هلند از آزمندي متوليان پول و قدرت زبانه مي كشد از نگاه او ديوي است مهيب و نابودكننده كه با سيمايي آدم گون سربر مي كشد و هر آنچه را كه نشاني از زندگي و آبادي دارد به كام اوج مي برد شكوفايي آثار هلند در مطبوعات آمريكا با اوج مسابقات تسليحاتي وانباشت سلاح هاي هسته اي تقارن دارد. بسياري از هنرمندان كاريكاتور در نقد و هجو اين مسابقه خطرناك، از نمادهايي مثل بمب وموشك استفاده كرده اند. اما برادهلند با جست وجو در اعماق، آرايش موزون الكترون ها را با طنز و كنايه به زنجيره اي موزون از كاسه سر آدم ها تشبيه مي كند. دانشي كه بايد در خدمت صلح و توسعه باشد صرف نابودي زندگي مي شود. اما هلند هنرمندي ياس گرا نيست. او پيروزي نهايي انسان بر ترس، بيماري، جنگ ونابرابري هاي فاجعه بار را باور دارد. در يكي از آثار زيباي او، قامت رسا و بالنده انسان را بسي فراتر از هيكل هاي كوتوله اي مي يابيم كه سلاح در دست، درصدد برافكندن اين عنصر قامت اند طنز و خنده حتي در عبوس ترين آثار هلند قابل ديد و فهم است. موش ها وگربه ها، اين دست مايه بسياري از نويسندگان طنزانديش و هنرمندان كاريكاتوريست، در آثار اين هنرمند نيز حضوري چشمگير دارند. هلند نه به شيوه خالق تام و جري كه براي تسكين تماشاگران پراحساس، گربه را بازيچه و مغلوب موش قرار مي دهد، مدام عظمت طلبي و تفاخر گربه را به رخ مي كشد. گربه در آثار او، موش هاي رام و مطيع را مثل حيوانات دست آموز به گردش مي برد و با موش هاي طاغي و نافرمان جارويي براي رفت و روب مي سازد! هلند سياست و عدالت را موضوع اصلي شماري از آثار خود قرار داده است. او در كنار طرح ها و كاريكاتورهايي كه به هجو اين دو واژه پرداخته، بروز واقعه شرم آور واترگيت در دوره رياست جمهوري نيكسون در ايالات متحده آمريكا را، يك فرصت طلايي براي نماياندن دندان هاي نيش سياست يافت و اين گفته پرمغز برنارد شاو نويسنده معروف و طنزانديش را معنا بخشيد كه، بعضي از سياستمداران در همان لحظه هايي كه لبخند بر لب دارند، دندان هاي نيششان نمايان است! آثار هنرمنداني همچون براد هلند، توپور و گورمولن، بيانگر اضطراب بشر است. رهروان اين مكتب با طرح ها و كاريكاتورهايي كه چون نقاشي هاي عصر كلاسيك با ذكر جزئيات، بسيار دقيق و رعايت اصول طراحي ساخت و ساز مي شوند، بي نياز از مايه هاي رنگ و با قدرتي شگفت انگيز، موضوعات و مفاهيم را در معرض داوري قرار مي دهند. روانشناسي چهره ها، تجسم حالات و رفتارها، خلق فضاهاي گوناگون براي به تصوير كشيدن دوراني از تاريخ نيازمند بردباري، مهارت و خلاقيت است تا اكثر مخاطبان از ميان مردم قادر به فهم و درك آنها باشند. از اين رو آثار براد هلند با جان مايه هايي از اصول هنر نقاشي، بسيار جذاب و گيراست و به راحتي مخاطب را به خود مي خواند. آثار اين هنرمند، به عنوان يك مكتب در هنر طراحي و كاريكاتور رهروان معاصر، بسياري يافت و در ميان كاريكاتوريست هاي معاصر ايران تاثيرگذاري آثار هلند را بر شماري ازاين هنرمندان مي توان ديد. اسماعيل عباسي