Hamshahri corpus document

DOC ID : H-800231-51490S1

Date of Document: 2001-05-21

هجوم سوداگران به گونه هاي كمياب گياهي بويراحمد كهگيلويه و استان به ظاهر محروم و كوچك كهگيلويه و بويراحمد داراي استعدادهاي شگرفي است كه مورد توجه جدي قرار نگرفته اند. %مثلا 45 نفت استخراج شده كشور از اين استان تامين مي شود و يا بخش مهمي در حوزه نفتي بهمئي به نام تاسيسات كرنج وارد لوله هاي خوزستان مي شود و به حساب حوزه نفتي آنجا استخراج مي شود. اهميت معادن فسفات براي احداث صنايع پتروشيمي و تقويت كشاورزي، ساير كاني ها، مس، بوكسيت، كوارتز، سنگهاي تزئيني، ساختماني، گچ و... بر كسي پوشيده نيست. اگر نگاهمان را از ذخائر گاز، نفت، فسفات، مس و... برگردانيم و از منظري ديگر به اين استان كوچك بنگريم در عرض غناي معدني استان استعداد عظيم بالقوه منابع طبيعي بازيبايي فوق العاده اي خودنمايي مي كنند، يا ماده حياتبخش آب كه در آينده ارزشي فراتر از نفت و گاز خواهد داشت به وفور در كهگيلويه و بويراحمد جاري است. كارشناسان براين باورند كه بهره برداري هوشمندانه از منابع خدادادي جوشش اين منابع را به صورت مائده اي جاودانه براي بشر نويد مي دهند به طوري كه هم اكنون نظريه پردازان كشورهاي پيشرفته ديگر نه نفت، اورانيوم و طلا، بلكه آب شيرين را به عنوان اولويت استراتژيكي خود تعيين و براي حفظ آن مشغول برنامه ريزيهاي كلان هستند و حتي بسياري از آنها جنگ آينده جهان را بر سر آب مي دانند. نگارنده با تاكيد برغناي معدني و وفور نعمت آب استان كهگيلويه و بويراحمد كه قابليت توسعه صنعتي، كشاورزي و.. را دارد (ولي توجه جدي به آن نشده است ) ويژگي منحصربه فرد كهگيلويه و بويراحمد را در طبيعت و جغرافياي طبيعي آن مي داند. اين استان با /16 5وسعت هزار كيلومتر مربع در آخرين قسمت زاگرس مرطوب قرار گرفته %و 44 آن را كوهستانهاي سردسيري %و 56 بقيه را تپه ماهورهاي گرمسيري تشكيل مي دهد و ارتفاع آن از 4410 متر در شمالي ترين نقطه آن (قله دنا ) تا 170 متري از سطح دريا در نزديكي كناره هاي پل رودخانه زهره متفاوت است. كه همين موقعيت متنوع ترين شرايط آب و هوايي را به استان بخشيده، چنانكه به بركت موقعيت ممتاز جغرافيايي، خاك زراعي رويش مرغوب، و سبزينگي سخاوتمندانه اي در قالب مراتع، علفزارهاي باشكوه و جنگلهاي زيبا پديد آمده است و با وجودي كه كمتر از يك صدم مساحت كشور را اشغال كرده است ولي با دارا بودن 997 هزار هكتار جنگل مقام دوم را در كشور داراست %و 7 كل جنگل كشور را در خود جاي داده است. اين استان از لحاظ وفور گونه هاي گياهي در كشور منحصربه فرد است زيرا نزديك به 5 هزار گونه نباتي يعني % تمام 75 گونه هاي گياهي شناخته شده كشور اين استان را به يك باغ گياهشناسي متنوع تبديل كرده است. اگرچه هنوز غناي كم نظير بافت مراتع و جنگل اين ديار در مقايسه با ساير استانهاي دور و نزديك وضعيت برتري دارد اما اين قوت مراتع و جنگل نبايد ما را فريفته سازد، زيرا زيان هايي كه در سالهاي اخير دامنگير مراتع و جنگلها و گونه هاي گياهي شده جبران ناپذير است. تخريب ناباورانه منابع طبيعي توسط سوداگران در اين استان، نابودي قطعي اغلب گونه هاي گياهي را به دنبال داشته است و جالب است كه كليه روييدنيها اعم از مرتعي و جنگلي بدون استثنا متحمل خسارات فراوان شده اند ولي بسته به مقاومت و ميزان فشار وارده، شدت تخريب در گونه ها و مناطق مختلف متغير است و متاسفانه روند تخريب و انقراض همچنان ادامه دارد، مقايسه ميان تغييرات گذشته و حال زندگي اجتماعي، عشايري و فرهنگي اين استان عوامل و علل اين آسيبها و نابودي جدي را روشن مي كند. در گذشته بنابه دلايل: تعادل بين جمعيت و مساحت، محصور بودن در سلسله رشته كوههاي متعدد، دشواري راه كه اين خطه را از دسترس همگاني محفوظ مي داشت، وجود اقتصاد بسته كه مانع از سوءاستفاده و سوداگري از منابع مي شد و دامداران را نيز ملزم به رعايت اعتدال مي كرد، قناعت مالي كه ريشه در وضعيت خاص فرهنگي و اجتماعي مردم داشت، تعادل جمعيت دامي منطقه، حركت ايل و چراي مراتع تحت تاثير آداب و رسوم طبيعي و ايلي و جابجايي ايل طبق نظر ريش سفيدان با رعايت اصول عشيره اي، تعادل بين زندگي دامداري و كشاورزي كه مردم يكجانشين را به دامداري قناعت مي داد حفاظت از منابع و گونه هاي گياهي را در پي داشت، اما با تحولات اقتصادي اجتماعي سياسي بعد از دهه 1340 هجري شمسي معادلات طبيعي در اين استان به هم خورد و اكنون با بهبود وضعيت اقتصادي، بهداشتي، سير افزايش جمعيت بعد از دهه به 1340 مرحله سرسام آوري رسيد به طوري كه در برخي طوايف به انفجار جمعيت انجاميد، از ميان رفتن تعادل ميان دام و مرتع كه رشد تصاعدي دامها را در پي داشت، تبديل اقتصاد بسته به اقتصاد باز كه فضاي سوداگري و سوءاستفاده از منابع طبيعي را فراهم آورد، جايگزين شدن قهري فرهنگ حرص و ولع و واسطه گري به جاي قناعت و مناعت مالي، از ميان رفتن تعادل تلفيقي بين دامداري و كشاورزي، اختلال در مدت زمان اطراق بين راهي عشاير كه باعث افزايش فشار بر مراتع شد، بي نظمي در تاريخ كوچ و ورود و خروج در ييلاق و قشلاق، بهره برداري بي رويه از منابع طبيعي، مراتع، جنگلها و تخريب مستقيم به وسيله انسان كه به دليل ميل شديد به تفريح و استفاده ناروا از گياهان به ظاهر خوراكي، دارويي و تزئيني و پيچيدن آوازه آن در نواحي مجاور، باعث ناهنجارترين نحوه استفاده از اين منابع گرديده است، روندي كه از اواخر اسفندماه شروع شده و تا پايان ارديبهشت همه ساله به شدت ادامه دارد، به طوري كه مردم استان و شهرستانهاي سپيدان، مرودشت، اقليد، آباده، شيراز، نورآباد، ممسني، فيروزآباد و ديگر نواحي فارس وحتي بوشهر، جنوب اصفهان و چهارمحال و بختياري با پاي پياده يا انواع وسايل نقليه (از تراكتور گرفته تا پاترولهاي آخرين سيستم ) با كلنگ، كج بيل، بيلچه، داس و تيشه عازم نقاط مختلف استان كهگيلويه و بويراحمد مي شوند و با حرص و ولع غيرقابل وصفي به جان گياهان دارويي وتزئيني مي افتند و آگاهانه به نابودي آنها دست مي يازند. اكنون به جرات مي توان گفت: بيلهر، جاشير خوراكي، جاشير معمولي، بن سرخ لپو، آب اندول، ريواس، خاري، چوك، آنقوزه، باريجه، انجدان، كرفس وحشي، آويشن، ثعلبها، لاله سرنگون، درمنه، كارده، گل نرگس، پونه كوهي، گون شلال، تول، يونجه وحشي، جوپيازدار، گندم وحشي، بابونه، ريش بزي و گل ماهور و تعداد زيادي از گياهان ريزنقش كه به علت نداشتن اسامي محلي امكان شناسايي و تطبيق نام علمي آن ميسر نشد، يا به كلي از بين رفته و يا در شرف نابودي هستند و تنها خاطره اي از آنهابرجاي مانده است. بنابراين نگارنده چون خود فرزند عشاير و بومي اين استان است و از زندگي پرمشقت عشايري آگاهي كامل دارد، پيشنهاد مي كند، به منظور جلوگيري از تخريب و نابودي هولناك گونه هاي گياهي اين استان با اسكان دادن عشاير در دشتهاي بزرگ دهدشت و زمينهاي چرام و نيز با زيركشت بردن 30 هزار هكتار زميني كه در محدوده گچساران منتظر همت و آبياري انسانها هستند و راه اندازي سد دردست مطالعه كلات به منظور تقويت آباداني و عمران مناطق عشايري هم رفاه بيشتر و خواستني مردم عشاير را براي آنها تامين كنند و هم از پيامدهاي نابهنجار كوچ بر روي منابع طبيعي و گونه هاي گياهي استان جلوگيري به عمل آورند و از طرف ديگر با اسكان عشاير و آموزش و تعليم فرهنگ دامداري، تعليف دامداريهاي صنعتي و نيمه صنعتي، براي جلوگيري از فشار دامهاي اضافي روستايي بر روي مراتع و جنگلها از طريق وسايل ارتباط جمعي و تريبون هاي عمومي تبليغات و آموزش و آگاهيهاي لازم به مردم داده شود. مهم اين است هرگز نبايد منافع حياتي و عظيم ملي فداي منافع سوداگرانه اي شود كه قهرا در آينده نزديك محكوم به نابودي تمامي گونه هاي گياهي در كهگيلويه وبويراحمد شود. اين استان بايد به عنوان استان تامين كننده آب، برق، با ذخاير طبيعي و جاذبه هاي سياحتي مورد توجه جدي قرار بگيرد. دكتر سيدساعد حسيني با همكاري خبرنگار همشهري در ياسوج